Bıylǵy jyldan bastap Astana qalasyna aýysqan Aıgúl Imanbaevanyń «A.I.mýzykalyq teatr ortalyǵy» astanalyq kórermenge «Aktrısa» spektaklin usynyp, atalmysh qoıylymmen shymyldyǵyn ashty. Spektakldiń premerasyna Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova qatysty.
Jańa qoıylymnyń tusaýyn kesip qaıtqan Dýlat Isabekovten spektakl jaıyndaǵy oıyn suraǵanymyzda: «Spektakl maǵan unaýyn unady. Ásirese, kórermenge qatty unady. Zalǵa adam syımaǵannan kóp adam syrtta qalyp qoıdy. Sahna kózdiń jaýyn alatyndaı bezendirýlermen jasalypty, vıdeosıýjetterdi de tıimdi qoldanǵan. Biraq, qoıýshy-rejısser Qýandyq Qasymov pesa mátinin biraz qysqartyp, kóp ózgerister engizipti. Sondyqtan da, Aıgúldiń kúletin jerinde kúlip, jylaıtyn jerinde jylap turyp oınaıtyn qabileti ashylmaı qalǵan. Bul, menińshe, rejısserdiń kemshiligi bolý kerek. Aktrısanyń pesa mátinimen oınaǵan jerleri áserli shyqqan. Osy spektakl arqyly Aıgúl ózin kórsetkisi kelgennen keıin «Aktrısany» tańdaǵan bolý kerek. Buny Aıgúldiń óziniń spektakli, Aıgúldiń óz benefısi dep qana qabyldaımyn. Eger de teatrdyń ashylý saltanaty bolmaǵanda, Aıgúldiń ózi oınamaǵanda, basqa bireý bolǵanda múmkin men spektakldi qabyldamaǵan bolar edim. Aıgúl bizdiń telejuldyzymyz, isker qyzymyz. Jurttyń bári jaqsy kóredi. Sondyqtan onyń eńbegin baǵalap, spektakldiń ári qaraı ómir súrýin qoldaımyn», – dedi.
«A.I.» – jeke teatr ortalyǵy bolǵandyqtan, teatr basshysy qaı stılde, qalaı qoıamyn dese de erkindigi bar. Sondyqtan «Aktrısa» spektaklin kommersııalyq joba retinde de qarastyrǵan jón shyǵar. Aktrısa men rejısser tarapynan spektakl mazmunyna engizilgen ózgerister men traktovkalar Dýlat Isabekovti kópshiliktiń aldynda sahnada turyp, biraz synı pikir aıtýǵa týra keltirse kerek. Qandaı da bolmasyn pesany sahnalaýda shyǵarma avtorynyń kózi tirisinde onymen kelisip almaı, eshkimge de mátindi qysqartýǵa ne ózgerister engizýge avtorlyq turǵydan quqyq berilmeıtini aıqyn nárse. Alaıda, kóptegen rejısserlerimiz ol jaǵyn eskere bermeıdi. Mátinge jasalǵan eskertýsiz qııanattyń avtor tarapynan synǵa ushyrap jatatyny da sondyqtan.
Al endi kelesi kúni rejısser Elena Kım qoıǵan Memlekettik Koreı mýzykalyq komedııa teatryndaǵy «Aktrısa» spektakli dramatýrgpen aqyldasa otyryp sahnalanǵan týyndy boldy. Spektakldiń premerasyna deıingi kórsetilimde teatrdyń kórkemdik keńesi men avtordyń úlken súzgisinen ótip, qoıylymdaǵy ózgerister men qysqartýlarǵa baılanysty aıtylǵan eskertýler eskerilip, premerada jańasha qalypta usynyldy.
90-jyldardyń sońyndaǵy toqyraý kezeńimen tuspa-tus jazylǵan «Aktrısa» pesasy Aıgúl Asanova atty aktrısanyń ıntrıga men tartysqa toly ómirin keńinen kórsetedi. Aktrısa – ómirin ónerge qurban etken, adamı bolmysyn sahnasyz elestete almaıtyn, qasyq qany qalǵansha qazaq sahnasyna qyzmet etetin «tordaǵy toty». Onyń ómirlik ustanymy da eshkimge uqsamaıdy. Janyna medet etken jalǵyz ulynan bólek ushqysh Erlen, rejısser Samat atty kúıeýleri, ol az deseńiz Erlen-2 atty ózine bala kezden beri ǵashyq balaqaı men kásipker mahabbaty da bar. Munyń bári de aktrısanyń janyn túsine aldy ma? Joq... О́ner adamy, ol onyń ústine áıel adam bolsa, oǵan jurt túgili janyndaǵy jary da senbeı, qyzǵanyshtan aıyrylysýǵa deıin barmaq.
Koreı teatrynyń sahnalaǵan spektakli avtordyń aıtpaq oıy men pesa mazmunyn barynsha saqtap, mýzykalyq jáne sahnalyq bezendirýlerine deıin qazaqy rýhta berýge tyrysqan. Bul teatr ujymy buǵan deıin de Dýlat Isabekovtiń «Muragerler» atty pesasyn qoıǵan bolatyn. Ol spektaklde de koreı akterleri keıbir replıkalardy qazaqsha aıtyp, qazaqsha án salǵanyn estigenimizde bir marqaıyp qalyp edik. Qazaq dramatýrgteriniń pesalaryn qoıǵanda qazaqy salt-dástúr men án-bıdi barynsha uqsatyp oınatý jaǵynan Qazaqstandaǵy ózge ult teatrlarynyń aldyna jan saldyrmaıtyn koreı ártisteri bul joly da sol dástúrlerinen aınymady. Aqan seriniń «Balqadısha» áni men M.Áýezovtiń «Qaragóz» spektaklinen alynǵan kórinistiń ózi qoıylymdy barynsha qazaqylandyryp qoıýǵa tyrysqanyn kórsetedi.
«Aktrısa» spektaklinde bastan-aıaq júrip otyratyn sıýjet bolmaǵanymen, adamnyń taǵdyry bar. Aktrısa Asanovanyń ómir sahnasy men óner sahnasy aralyǵynda ótip jatatyn taǵdyryn rejısser bı kórinisteri arqyly baılanystyryp, qoıylym atmosferasyn birden birge almastyryp otyrady. Kórermen de Aıgúldiń ishki Meni bolyp júretin A.Asanova men ómirdegi aktrısa A.Asanovaǵa ilesip, onyń ishki hal-kúıimen ómir súre bastaıdy. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Antonına Pıak ta ózi somdap júrgen A.Asanovanyń árbir sahna saıyn aýysyp otyratyn keıipkeriniń ishki-syrtqy hal-kúıine tez aýysyp, spektakldiń sońyna deıin erekshe temppen oınap shyqty. Jalpy, ártister qaýymy úshin tutas bir spektaklde ártúrli plandaǵy birneshe róldi qatar oınaý, sekýnd saıyn aýysyp otyratyn kóńil-kúıdi qabat alyp júrý bir jaǵynan úlken syn, ekinshi jaǵynan ártistiń talanty men tehnıkasyn jan-jaqty qyrynan kórsete alatyn úlken múmkindik. Sol turǵydan qarastyrǵanda A.Pıaktiń ártis retindegi qarym-qýaty A.Asanovanyń beınesin ashýda náziktiginen góri óktemdigi basym, qajyr-qaıraty jaǵynan adýyndy bop kórinetin beınede shyǵyp jatty. Birinshi kúıeýi ushqysh Erlenniń beınesin oınaǵan Roman Soıdyń keıipkeri qatal ári sýyqtaý, qyzǵanshaq adamnyń keıpimen kórinse, ekinshi kúıeýi rejısser Samattyń beınesin somdaǵan Álisher Mahpırovtyń keıipkeri óner adamy bolǵandyqtan da jany názikteý, biraq, pysyqtyǵy men qýlyǵy basymdaý beınede kórinip jatty. Akter A.Mahpırovtyń keıipkeriniń minezin ashýda taýyp alǵan keıbir qylyqtary men Aıgúldi shetelge alyp ketýge kóndire almaı, aqyrynda kúıip ketip «Ákeń, barasyń ba, joq pa? Sońǵy ret suraımyn» dep qazaqsha urysyp kep beretin zilsiz ashýy kórermenniń esinde birden qalyp qoıatyndaı tapqyrlyqpen shyqqanyn aıtý kerek. Kishkentaı Erlenniń rólindegi Borıs Iýgaı men kásipkerdiń rólindegi Sergeı Kımniń keıipkerleri de ártis A.Asanovaǵa ǵashyq jandar retinde nanymdy beınelenip jatty.
Eki kúndi eki túrli kóńil-kúımen ótkizgen dramatýrg úshin ishten shyqqan týyndysynyń sahnalyq ómiri alańdatary belgili. Spektakldiń sońynda sóz alǵan Dýlat Isabekov qoıylym jaıyndaǵy oıyn tómendegishe sabaqtady: «Úsh-tórt kúnniń ishinde aıtqan eskertýlerimniń bárin de ózgertip, múldem basqasha qoıypsyzdar. A.Pıak ta búgin basqa amplýamen, basqasha keıippen oınap shyqty. Onyń 180 gradýsqa ózgerip oınaǵan oıynynan men ony tanymaı da qaldym. Mine, óz keıipkerińniń jan dúnıesine ený degen, ony súıip oınaý degen osy bolsa kerek. Bári de basqasha. Keıbir áserli shyqqan tustarynda kózime jas kelgenin de baıqamaı qaldym. Ekinshi pesamdy qoıyp jatqan Koreı mýzykalyq komedııa teatrynyń ujymyna qazaq óneri men mádenıetine, qazaq dramatýrgııasyna degen qurmeti úshin úlken alǵysymdy bildiremin. Osynda sahnalanǵan eki spektaklime de kóńilim toldy. Osy spektaklde qoldanǵan «Balqadısha» atty tragedııaly án meniń eń bir súıikti ánderimniń biri edi. Bul ándi de sátimen paıdalanypsyzdar. Spektakldiń rejıssýrasy da óte jaqsy. Sahnadaǵy árbir ártiske, tipti, bılep júrgen qyz-jigitterge, arysy kórermenge sheıin basqa oı oılap ketýge múmkindik qaldyrmaǵan. Biz búgin tek qana osy spektaklmen birge ómir súrip otyrdyq», – dedi.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY