Keshe Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyq etýimen Parlamenttiń ekinshi sessııasy ashylǵannan bergi alǵashqy jalpy otyrysy boldy. Ol Májilistiń parlamenttik saıtynda (www.parlam.kz), sondaı-aq Bnews.kz jáne Tengrinews.kz. aqparattyq agenttikterinde alǵash ret tikeleı kórsetildi.
Jalpy otyrystyń kún tártibine 10 másele shyǵarylǵan eken, sonyń tórteýi Májilis jumysyn jetildire túsý men uıymdastyrý sharalaryna arnaldy. Aldymen Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Gúlmıra Isımbaeva 8 depýtattyń óz ótinishteri boıynsha turaqty komıtetterdiń birinen ekinshisine aýysýy týraly ótinishter bergenin baıandady. Altynshy shaqyrylymnyń alǵashqy sessııasynan keıin keıbir depýtattar ózderine oń jambasqa keletin máselelermen aınalysýdy qalap, osyndaı ótinish túsirgen eken. Jalpy otyrys arnaıy qaýlymen olardy qalaǵan komıtetterine aýystyrdy.
О́tken sessııanyń sońyna qaraı Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń tóraǵasy, memlekettik tilde taza sóıleıtin pavlodarlyq Roman Sklıar Prezıdenttiń Jarlyǵymen Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri qyzmetine aýysqan bolatyn. Komıtet tóraǵasynyń bos turǵan laýazymyna palata depýtattary baıyrǵy depýtat, qarjy jáne bıýdjet salasynyń bilgiri Nurtaı Sabılıanovty saılady. Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatýlın onyń kóp jyldar boıy Májiliste belsendi qyzmet atqaryp kele jatqanyn atap ótip, jańa qyzmetinde tabys tiledi.
Sonymen qatar, palata depýtattary Májilis Reglamentine tolyqtyrýlar engizý týraly máseleni qarap, ony jańa normalarmen tolyqtyrdy. Sonyń ishinde jaryssóz toqtatylǵan kezde, saıası partııa fraksııasynyń, depýtattyq toptyń atynan sóz sóıleý talap etilgen jaǵdaıda, depýtatqa mindetti túrde sóz berý normasy engizildi. Bul depýtattar men depýtattyq birlestikterdiń rólin kúsheıtýmen qatar, Májilis jumysynyń ashyqtyǵy men jarııalylyǵyn tolyqtaı qamtamasyz etýge tyń serpin bermek dep baǵalanyp otyr.
Reglamentke jańa normalar engizý týraly bastama kótergen Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınge «Aq jol» fraksııasynyń tóraǵasy, depýtat Azat Perýashev óziniń rızashylyǵyn aıta kelip, engizilgen ózgeris damyǵan demokratııalyq jolǵa túsken elderdiń parlamenttik tájirıbesine sáıkes ekendigin atap ótti.
Sondaı-aq, palata depýtattary ekinshi sessııaǵa arnalǵan Negizgi is-sharalar jospary týraly qaýlyny da bekitti. Sessııa jumysynyń sheńberinde eki parlamenttik tyńdaý, komıtetterdiń 15 kóshpeli otyrysy uıymdastyrylady eken.
Otyrystardyń 14-i óńirlerde ótip, 12 oblysty qamtıdy. Sondaı-aq, josparda 7 Úkimet saǵaty, 4 konferensııa, 20 dóńgelek ústel ótkizý belgilengen.
Kún tártibinde qaralǵan máselelerdiń arasynda ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyl boıynsha jáne jergilikti ózin ózi basqarýdy damytýǵa baǵyttalǵan asa mańyzdy zań jobalary arnaıy qaýlymen jumysqa qabyldandy.
Depýtattardyń talqysyna túsip uzaq qaralǵan: «1994 jylǵy 15 sáýirdegi Uly Otan soǵysynyń qatysýshylary men múgedekterine, basqa memleketterdiń aýmaǵyndaǵy urys qımyldaryna qatysýshylarǵa, qaza tapqan áskerı qyzmetshilerdiń otbasylaryna arnalǵan jeńildikter men kepildikterdi ózara taný týraly kelisimge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy boldy. Soǵysqa qatysýshylar men múgedekter týraly degenimen, bul kelisim keıingi soǵystarǵa qatysýshylar men múgedektik alǵan quqyq qorǵaý salasy qyzmetkerlerine de qatysty eken.
Sondyqtan, ol bizdiń elimizde 222 myń adamdy qamtyp, zań jobasynyń sheńberinde bıýdjetten bir jylda 24 mlrd teńge taratylatyn kórinedi. Osy hattamaǵa qol qoıýshy elderdiń bárinde jeńildikti alýǵa tıisti adamdar birdeı quqyly dep tanylǵanymen, olarǵa kórsetiletin járdemaqylar kólemi sol eldiń ulttyq zańnamasynda qarastyrylǵan sheńberde beriledi. Kelisimge ózgeris engizý týraly atalmysh hattamaǵa 2015 jylǵy 30 qazanda Dýshanbe qalasynda qol qoıylǵan. Bulardy zań jobasy týraly baıandama jasaǵan Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova habarlady.
Depýtattar birshama anyqtamalyq suraqtar bergen soń zań jobasy tolyqtaı maquldandy. Jalpy otyrysta kún tárbine engizilgen birneshe ratıfıkasııalyq qujattar boıynsha, atap aıtqanda, Qazaqstan Úkimeti men Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttik arasyndaǵy Qazaqstanda Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttiktiń Tómen baıytylǵan ýran bankin qurý, Qazaqstan Úkimeti men Birikken Ulttar Uıymynyń Bilim, ǵylym jáne mádenıet máseleleri jónindegi uıymy (IýNESKO) arasyndaǵy Qazaqstanda Ortalyq Azııa óńirlik glıasıologııalyq ortalyǵyn qurý (2-sanat) týraly kelisimderdi, sondaı-aq, Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne tabys pen kapıtalǵa salyq tóleýden jaltarýǵa jol bermeý týraly konvensııa sheńberinde eki eldiń ýákiletti organdary bergen rezıdenttikti rastaıtyn resmı qujattardy taný tártibi týraly notalar almasý nysanyndaǵy úkimetaralyq kelisimdi ratıfıkasııalaýǵa qatysty beıindi komıtetterge qorytyndy ázirleý merzimi belgilendi.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen
Erlan OMAROV,
«Egemen Qazaqstan»