2016 jylǵy 31 mamyr №454 Astana qalasy 2016 jylǵy 9 maýsym №248 Astana qalasy
BIRLESKEN BUIRYQ
«Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy táýekel dárejesin baǵalaý ólshemsharttary men tekserý paraqtaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń 2015 jylǵy 23 jeltoqsandaǵy № 1230 jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2015 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 837 birlesken buıryǵyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly
«Quqyqtyq aktiler týraly» 2016 jylǵy 6 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 50-baby 2-tarmaǵyna sáıkes buıyramyz:
1. «Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy táýekel dárejesin baǵalaý ólshemsharttary men tekserý paraqtaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń 2015 jylǵy 23 jeltoqsandaǵy № 1230 jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2015 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 837 birlesken buıryǵyna (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 12793 bolyp tirkelgen, «Ádilet» aqparaqttyq-quqyqtyq júıesinde 2016 jylǵy 11 aqpanda jarııalanǵan) mynadaı ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin:
osy birlesken buıryqpen bekitilgen Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy táýekel dárejesin baǵalaý ólshemsharttarynda:
2-tarmaqtyń 2) jáne 3) tarmaqshalary mynadaı redaksııada jazylsyn:
«2) mańyzdy buzýshylyqtar – energııa tutynýdyń normatıvterin saqtamaý, Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasy talaptarynyń saqtalmaýy jóninde rastalǵan bir shaǵymnyń nemese júginý hatynyń bolýy, energııa aýdıtorlyq uıymdar men oqý ortalyqtarynyń jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha 15 shildeden jáne 15 qańtardan keshiktirmeı ýákiletti organǵa energııa aýdıti boıynsha esep berý kezeńinde berilgen barlyq qorytyndylardyń kóshirmelerin jáne (nemese) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn kadrlardyń qaıta daıarlaýdan jáne (nemese) biliktiligin arttyrýdan ótýi týraly esep berý kezeńinde berilgen barlyq qujattardyń kóshirmelerin usynbaýy nemese ýaqytyly usynbaýy, Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasy talaptarynyń energııa aýdıtorlyq uıymdar men oqý ortalyqtarynyń: shtatynda biliktilendirilgen personalynyń, menshik quqyǵynda nemese ózge de zańdyq negizde aqparattyq-ólsheý keshenderi men tehnıkalyq quraldarynyń, bekitilgen oqý baǵdarlamalary men josparlarynyń, menshik quqyǵynda nemese ózge de zańdyq negizde oqý kabınetiniń, kompıýterleriniń bolýy boıynsha mindettemeleri bóligindegi talaptarynyń saqtalmaýy;
3) óreskel buzýshylyqtar - elektr jelilerindegi qýat koeffısıentiniń normatıvtik mánderin saqtamaý boıynsha buzýshylyqtar, energetıkalyq aýdıtti júrgizý nátıjeleri boıynsha qorytyndynyń bolmaýy, energetıkalyq aýdıti ótkennen keıin bes jyl ishinde, energetıkalyq aýdıti qorytyndylary boıynsha aıqyndalǵan shamaǵa deıin energetıkalyq resýrstar men sýdyń tutyný kólemin ónimniń birligine, úılerdiń, qurylystar men ǵımarattardyń alańy birligine jyl saıyn azaıtýdy qamtamasyz etý talaptaryn buzýlar, energetıkalyq resýrstardy, sýdy óndirýdi jáne berýdi júzege asyrý kezinde jabdyqtyń, armatýranyń aqaýlyǵynan, qubyrlardy jylý oqshaýlaýsyz paıdalanýdan nemese energııa tutyný jabdyǵynyń jumys rejımin saqtamaýdan týyndaǵan olardyń tikeleı ysyrabyna jol berý, Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasynyń talaptarynyń saqtalmaýy jóninde rastalǵan eki jáne de odan da astam shaǵymdar men aryzdardyń bar bolýy, zańdy tulǵalardyń «Ruqsattar jáne habarlamalar týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen belgilengen tártipte energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy qyzmetti júzege asyrýdy bastaǵanǵa nemese toqtatqanǵa deıin ýákiletti organǵa habarlamany bermeýi nemese ýaqytyly bermeýi, Memlekettik energetıkalyq tizilimge engiziletin aqparatty usynbaýy nemese ýaqytynda usynbaýy;»;
kórsetilgen О́lshemsharttarǵa Qosymshada:
«Aldyńǵy tekserýler nátıjeleri (aýyrlyq dárejesi tómende tizbelengen talaptardy saqtamaǵan kezde belgilenedi)» 1-bóliminde
rettik nómiri 2, 3 jáne 4-joldar mynadaı redaksııada jazylsyn:
«
2.
Elektr jelisiniń kerneý klasy 110 – 220 kV bolǵanda tutynýshynyń elektr jelisine qosylý núktesindegi elektr jelilerindegi qýat koeffısıenti 0,89-dan artyq nemese teń óreskel
3. Elektr jelisiniń kerneý klasy 6 – 35 kV bolǵanda tutynýshynyń elektr jelisine qosylý núktesindegi elektr jelilerindegi qýat koeffısıenti 0,92-den artyq nemese teń óreskel
4. Elektr jelisiniń kerneý klasy 0,4 kV bolǵanda tutynýshynyń elektr jelisine qosylý núktesindegi elektr jelilerindegi qýat koeffısıenti 0,93-ten artyq nemese teń óreskel
»;
tómendegideı mazmundaǵy, rettik nómirleri 6-1, 6-2, 6-3, 6-4, 6-5, 6-6, 6-7 jáne 6-8 joldarmen tolyqtyrylsyn:
«
6-1. Zańdy tulǵalardyń «Ruqsattar jáne habarlamalar týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártipte energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy qyzmetti júzege asyrýdy bastaǵanǵa nemese toqtatqanǵa deıin ýákiletti organǵa habarlamany usynbaýy nemese ýaqytyly usynbaýy óreskel
6-2 Ýákiletti organǵa energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy energııa aýdıtin júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyrýdyń bastalǵany týraly habarlaǵan zańdy tulǵanyń shtatynda ýákiletti organ attestattaǵan keminde tórt energııa aýdıtorynyń bolmaýy mańyzdy
6-3 Ýákiletti organǵa energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy energııa aýdıtin júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyrýdyń bastalǵany týraly habarlaǵan zańdy tulǵanyń menshik quqyǵynda nemese ózge de zańdyq negizde ýákiletti organ bekitken aqparattyq-ólsheý keshenderi men tehnıkalyq quraldarynyń tizbesine sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda senim bildirilgen aqparattyq-ólsheý keshenderi men tehnıkalyq quraldarynyń bolmaýy mańyzdy
6-4 Ýákiletti organǵa energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasynda energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy kadrlardy qaıta daıarlaýdy jáne (nemese) olardyń biliktiligin arttyrýdy júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyrýdyń bastalǵany týraly habarlaǵan zańdy tulǵanyń bilim salasyndaǵy ýákiletti organmen kelisý boıynsha bekitilgen oqý baǵdarlamalary men josparlaryna sáıkes bekitilgen oqý baǵdarlamalary men josparlarynyń bolmaýy mańyzdy
6-5 Ýákiletti organǵa energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasynda energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy kadrlardy qaıta daıarlaýdy jáne (nemese) olardyń biliktiligin arttyrýdy júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyrýdyń bastalǵany týraly habarlaǵan zańdy tulǵanyń shtatynda joǵary bilimi bar keminde eki oqytýshynyń, sonyń ishinde tehnıka ǵylymdarynyń kandıdatynan (magıstrinen) tómen emes oqý dárejesi bar keminde bir oqytýshynyń bolmaýy mańyzdy
6-6 Ýákiletti organǵa energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasynda energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy kadrlardy qaıta daıarlaýdy jáne (nemese) olardyń biliktiligin arttyrýdy júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyrýdyń bastalǵany týraly habarlaǵan zańdy tulǵanyń menshik quqyǵynda nemese ózge de zańdy negizde ýákiletti organ bekitken aqparattyq-ólsheý keshenderi men tehnıkalyq quraldarynyń tizbesine sáıkes oqý kabınetiniń, kompıýterleriniń, aqparattyq-ólsheý keshenderi men tehnıkalyq quraldarynyń bolmaýy mańyzdy
6-7 Energııa aýdıtorlyq uıymdardyń jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha 15 shilde men 15 qańtardan keshiktirmeı ýákiletti organǵa esep berý kezeńinde energııa aýdıti boıynsha berilgen barlyq qorytyndylardyń kóshirmelerin usynbaýy nemese ýaqytyly usynbaýy mańyzdy
6-8 Oqý ortalyqtarynyń jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha 15 shilde men 15 qańtardan keshiktirmeı ýákiletti organǵa esep berý kezeńinde energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn kadrlardyń qaıta daıarlaýdan jáne (nemese) biliktiligin arttyrýdan ótýi týraly qujattardy usynbaýy nemese ýaqytyly usynbaýy mańyzdy
»;
«Memlekettik energetıkalyq tizilimdi qalyptastyrý jáne júrgizý jónindegi esep»:
2-bóliminde rettik nómiri 7-jol mynadaı redaksııada jazylsyn:
«
7. Memlekettik energetıkalyq tizilimge engiziletin aqparatty, atap aıtqanda: Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektileriniń ataýyn, mekenjaıy men olardyń qyzmetiniń negizgi túrlerin, kúntizbelik bir jyl ishinde zattaı jáne aqshalaı kórinistegi energetıkalyq resýrstardy jáne sýdy óndirý, shyǵarý, tutyný, berý jáne joǵaltý kólemderin, energetıkalyq aýdıti qorytyndysy boıynsha Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektisi ázirleıtin energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalar josparyn, sondaı-aq osy energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalar josparyna engiziletin tolyqtyrýlardy jáne (nemese) ózgeristerdi, eseptik kezeń ishinde energetıkalyq aýdıti qorytyndysy boıynsha Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektisi ázirleıtin energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalar josparynyń oryndalý nátıjelerin, ónim birligine eseptegende naqty energııa tutynýdy jáne (nemese) úıler, qurylystar, ǵımarattar aýdanynyń birligine eseptegende jylytýǵa jumsalǵan energetıkalyq resýrstar shyǵynyn, energetıkalyq aýdıti boıynsha qorytyndynyń kóshirmesin, energetıkalyq resýrstardy esepke alý aspaptarymen jaraqtandyrylýy týraly aqparatty usynýy nemese ýaqytyly usynbaýy óres-kel
»;
birlesken buıryqpen bekitilgen Memlekettik baqylaý aıasyndaǵy energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy tekserý paraǵynda:
«Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektilerine qatysty»:
bóliminde rettik nómiri 1-jol mynadaı redaksııada jazylsyn:
«
1. Memlekettik energetıkalyq tizilimge engiziletin aqparatty, atap aıtqanda: Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektileriniń ataýyn, mekenjaıy men olardyń qyzmetiniń negizgi túrlerin, kúntizbelik bir jyl ishinde zattaı jáne aqshalaı kórinistegi energetıkalyq resýrstardy jáne sýdy óndirý, shyǵarý, tutyný, berý jáne joǵaltý kólemderin, energetıkalyq aýdıti qorytyndysy boıynsha Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektisi ázirleıtin energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalar josparyn, sondaı-aq osy energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalar josparyna engiziletin tolyqtyrýlardy jáne (nemese) ózgeristerdi, eseptik kezeń ishinde energetıkalyq aýdıti qorytyndysy boıynsha Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektisi ázirleıtin energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalar josparynyń oryndalý nátıjelerin, ónim birligine shaqqanda naqty energııa tutynýdy jáne (nemese) úıler, qurylystar, ǵımarattar aýdanynyń birligine eseptegende jylytýǵa jumsalǵan energetıkalyq resýrstar shyǵynyn, energetıkalyq aýdıti boıynsha qorytyndynyń kóshirmesin, energııa menedjmenti júıesiniń ulttyq nemese halyqaralyq standart talaptaryna sáıkestik sertıfıkatynyń kóshirmesin, energetıkalyq resýrstardy esepke alý aspaptarymen jaraqtandyrylýy týraly aqparatty usynýy
»;
«Jeke kásipkerlerge, zańdy tulǵalarǵa jáne Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektilerine qatysty» bóliminde
rettik nómiri 4, 5 jáne 6-joldar mynadaı redaksııada jazylsyn:
«
4.
Elektr jelisiniń kerneý klasy 110 – 220 kV bolǵanda tutynýshynyń elektr jelisine qosylý núktesindegi elektr jelilerindegi qýat koeffısıenti 0,89-dan artyq nemese teń
5. Elektr jelisiniń kerneý klasy 6 – 35 kV bolǵanda tutynýshynyń elektr jelisine qosylý núktesindegi elektr jelilerindegi qýat koeffısıenti 0,92-den artyq nemese teń
6. Elektr jelisiniń kerneý klasy 0,4 kV bolǵanda tutynýshynyń elektr jelisine qosylý núktesindegi elektr jelilerindegi qýat koeffısıenti 0,93-ten artyq nemese teń
»;
«Energııa aýdıtorlyq uıymdar men oqý ortalyqtaryna qatysty» bóliminde:
rettik nómiri 1810-jol mynadaı redaksııada jazylsyn:
«
1810. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý boıynsha qorytyndyda Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń 2015 jylǵy 31 naýryzdaǵy № 400 buıryǵymen bekitilgen (Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 22 shildede № 11729 bolyp tirkelgen) Energııa aýdıtin júrgizý qaǵıdalaryna 1, 2 jáne 3-qosymshalarǵa sáıkes toltyrylatyn eseptik bólimniń bar bolýy
»;
Jeke kásipkerlerge, zańdy tulǵalarǵa jáne Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektilerine qatysty
tómendegideı mazmundaǵy, rettik nómirleri 1819-1, 1819-2, 1819-3, 1819-4, 1819-5, 1819-6, 1819-7 jáne 1819-8 joldarmen tolyqtyrylsyn:
«
1819-1. Zańdy tulǵalardyń «Ruqsattar jáne habarlamalar týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártipte energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy qyzmetti júzege asyrýdy bastaǵanǵa nemese toqtatqanǵa deıin ýákiletti organǵa habarlamany jiberýi
1819-2. Ýákiletti organǵa energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy energııa aýdıtin júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyrýdyń bastalǵany týraly habarlaǵan zańdy tulǵanyń shtatynda ýákiletti organ attestattaǵan keminde tórt energııa aýdıtorynyń bolýy
1819-3. Ýákiletti organǵa energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy energııa aýdıtin júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyrýdyń bastalǵany týraly habarlaǵan zańdy tulǵanyń menshik quqyǵynda nemese ózge de zańdyq negizde ýákiletti organ bekitken aqparattyq-ólsheý keshenderi men tehnıkalyq quraldarynyń tizbesine sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda senim bildirilgen aqparattyq-ólsheý keshenderi men tehnıkalyq quraldarynyń bolýy
1819-4. Ýákiletti organǵa energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasynda energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy kadrlardy qaıta daıarlaýdy jáne (nemese) olardyń biliktiligin arttyrýdy júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyrýdyń bastalǵany týraly habarlaǵan zańdy tulǵanyń bilim salasyndaǵy ýákiletti organmen kelisý boıynsha bekitilgen oqý baǵdarlamalary men josparlaryna sáıkes bekitilgen oqý baǵdarlamalary men josparlarynyń bolýy
1819-5. Ýákiletti organǵa energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasynda energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy kadrlardy qaıta daıarlaýdy jáne (nemese) olardyń biliktiligin arttyrýdy júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyrýdyń bastalǵany týraly habarlaǵan zańdy tulǵanyń shtatynda joǵary bilimi bar keminde eki oqytýshynyń, sonyń ishinde tehnıka ǵylymdarynyń kandıdatynan (magıstrinen) tómen emes oqý dárejesi bar keminde bir oqytýshynyń bolýy
1819-6. Ýákiletti organǵa energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasynda energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy kadrlardy qaıta daıarlaýdy jáne (nemese) olardyń biliktiligin arttyrýdy júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyrýdyń bastalǵany týraly habarlaǵan zańdy tulǵanyń menshik quqyǵynda nemese ózge de zańdy negizde ýákiletti organ bekitken aqparattyq-ólsheý keshenderi men tehnıkalyq quraldarynyń tizbesine sáıkes oqý kabınetiniń, kompıýterleriniń, aqparattyq-ólsheý keshenderi men tehnıkalyq quraldarynyń bolýy
1819-7. Energııa aýdıtorlyq uıymdardyń jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha 15 shilde men 15 qańtardan keshiktirmeı ýákiletti organǵa esep berý kezeńinde energııa aýdıti boıynsha berilgen barlyq qorytyndylardyń kóshirmelerin jiberýi
1819-8. Oqý ortalyqtarynyń jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha 15 shilde men 15 qańtardan keshiktirmeı ýákiletti organǵa esep berý kezeńinde energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn kadrlardyń qaıta daıarlaýdan jáne (nemese) biliktiligin arttyrýdan ótýi týraly qujattardy jiberýi
».
2. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Indýstrııalyq damý jáne ónerkásiptik qaýipsizdik komıteti (A.Q. Erjanov):
1) osy birlesken buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi;
2) osy birlesken buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde, sondaı-aq tirkelgen birlesken buıryqty alǵan kúnen keıin bes jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń etalondyq baqylaý bankine engizý úshin Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵyna resmı jarııalaýǵa onyń kóshirmelerin baspa jáne elektrondyq túrde jiberýdi;
3) osy birlesken buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrylýyn;
4) osy birlesken buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde osy tarmaqtyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Zań departamentine usynýdy qamtamasyz etsin.
3. Osy birlesken buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý vıse-mınıstrine júktelsin.
4. Osy birlesken buıryq onyń alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ekonomıka
damý mınıstri ______________ Á.ISEKEShEV mınıstri _____________ Q.BIShIMBAEV
«KELISILGEN»
Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń
Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi
komıtetiniń tóraǵasy ______________ S.AITPAEVA
2016 jylǵy 9 maýsym
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2016 jylǵy 11 shildedegi Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine № 13899 bolyp engizildi.