Árbir etnos – bizdiń baılyǵymyz

Qazaqstan halqy Assambleıasy elimizdiń ósip-órkendeýine úlken úles qosýda. Elimiz egemendigin alǵanda jergilikti halyqtyń úles salmaǵy 40 paıyzǵa da jet­peıtin. Sondaı shaqta elimizge taǵdyr-talaıymen kelgen etnos ókilderi de bir kisi­deı jumylyp, dostyqty, birlikti saqtaý jolynda qajyrly eńbek etip keledi. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Janseıit Túımebaevtyń oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy qurylymdary basshylarymen jáne etnomádenı birlestikterdiń tóraǵalarymen kezdesýinde osy jaıttar taǵy da aıtyldy. El Táýelsizdiginiń 25 jyl­dyǵy aıasynda ótken kezdesýge oblystyq Qazaqstan halqy Assam­bleıasy hatshylyǵynyń, «Qoǵamdyq kelisim» kom­mýnaldyq memlekettik mekemesiniń qyzmet­kerleri, oblystyq Qazaq­stan halqy Assambleıasy qurylymdarynyń basshylary jáne etnomádenı birlestikterdiń tóraǵalary men BAQ ókilderi qatysty. Jıyn barysynda oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary-hat­shylyq meńgerýshisi Muratáli Qal­muratov ústimizdegi jyldyń 9 aıynda atqaryl­ǵan ju­mystar týraly habarlama jasady. Oblystyq Qa­zaqstan halqy Assambleıasy janyndaǵy qoǵam­dyq kelisim keńesiniń tóraǵasy Orynbaı Rah­manberdıev, oblystyq slavıan etnomádenı birlestiginiń tóraıymy, «Iýjnyı Kazahstan» oblystyq gazetiniń bas redaktory Marına Lımarenko, oblystyq Qazaqstan halqy Assamb­leıasy tóraǵasynyń orynbasary, oblys­tyq túrik etnomádenı birles­tiginiń tóraǵasy Latıpsha Asanov, oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń oryn­basary, oblystyq tatar-bash­qurt etnomádenı birlestiginiń tór­aıymy Asıa Mýhamedova sóz sóıledi. Oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary Muratáli Qalmuratov baıandamasynda oblystyq Assam­bleıa janynan qurylǵan aqpa­rattyq-nasıhattyq top 5 ınstıtýttyq reformanyń tórtinshi baǵyty – «Birtektilik pen birlik» aıasyndaǵy basty min­detter men «Máńgilik El» Patrıottyq akti­siniń 7 tuǵyryn túsindirý baǵytynda 148 eldi mekende kezdesý men 232 is-shara ótkizilip, olarǵa 285 myń adam qatysqandyǵyn aıtty. – Atap ótýimiz kerek, mekeme fılıaldaryn aýdandardan ashý alǵash Ońtústikte qolǵa alynǵan bolatyn. Bizdiń jumys tıimdiligimizdi eskergen Prezıdent Ákimshiliginiń QHA Hatshylyǵy ońtústik­qazaqstandyq tájirıbeni respýb­lıkanyń basqa óńirlerine engize bastady, – dedi ol. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, Qazaqstan halqy Assambleıasyna jańa fýnksıonaldy baǵyttar, atap aıtqanda: qaıy­rym­dylyqty úılestirý, qoǵamdyq kelisim keńesteri men analar keńesteriniń qyzmetin júrgizý, medıasııa jelisin damytý mindetteri júkteldi. Osylaı dep sózin sabaqtaǵan hatshylyq meńgerýshisi oblys ákimine jumysty jandandyrý baǵytynda birneshe usynystaryn aıtty: Birinshiden, oblystaǵy barlyq mektepter men arnaıy orta oqý oryndarynda toleranttylyq klýbyn qurýdy usynamyz. Biz osy arqyly jastardyń boıynda qalyptasqan jalań patrıottyq sanadan arylý jáne týyndaǵan máselelerdi quqyqtyq mádenıet arqyly sheshý baǵytynda jumys jasaımyz. Bul klýb oqý orny – bilim bólimi – ákim – Assambleıa hatshylyǵy qurylymy negizinde jumys júrgizedi. Ekinshiden, aýdan, qalalarda túrli baǵytty ustanǵan keńester kóp. Biraq osy keńesterdiń músheleri ákimdik belgilegen jıyn­nan basqa kezderi bas qosa bermeıtini belgili. Qoǵam belsendileriniń beıresmı kez­desýlerin bir arnaǵa toǵystyrýdy qolǵa alyp, nasıhattaýdy jón kórip otyrmyz. Mundaı basqo­sýlarda búgingi kúnniń kúıki tirligi emes, jergilikti jerde bolyp jatqan ońdy ózgerister men jaǵymsyz jaıttar jan-jaqty ekshelenip, tarazylanady. Sonymen qatar, el birligi men baýyrmaldylyqty oıatý, daýlasqan taraptardy tatýlas­tyrý syndy máseleler de qam­tylady. Osy oraıda búkil keńestiń basyn qosatyn «Kelisim» qaýymdastyǵyn jasaqtap, aýda­n, qalalarda suhbat alańyn qurýdy usynamyz. Úshinshiden, el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna oraı óńirdegi belsendi etnos ókilderiniń qaty­sýymen «Qazaq eline myń alǵys!» sıkldy shaǵyn beınerolıkter túsirýdi bastadyq. Munda ár etnos ókili Qazaq eline kelý tarıhyn eske alyp, jergilikti halyqtan sezingen syı-qurmetke alǵysyn bildiredi. Ázirshe, rolıkter áleýmettik jeliler arqyly taratylýda. Daıyn ónimderdi Táýelsizdik merekesi qarsańynda telearnalardan turaqty kórsetýdi usynamyz. Tórtinshiden, QHA-nyń jańa mindetterine saı medıasııaǵa basymdyq berilgenin eskerip, oblys­tyq deńgeıde arnaıy medıasııa ortalyǵyn ashýdy usynamyz. Osy arqyly biz jergilikti jer­lerdegi shıelenister men túsinis­peýshilikterdi tıimdi rettep, aza­mattardyń quqyqtyq má­denıe­tin jetildiremiz ári daý-janjaldardyń ońtaıly she­shý úrdisin qoldanatyn bola­myz. Oblystyq Assambleıa tóraǵasynyń orynbasary Mu­ratáli Qalmuratovtyń usynys­taryn oblys ákimi jumys bar­ysynda qaperge alatyndyǵyn aıtty. Sóz reti kelgende aıta keteıik, oblysta 20 etnomádenı birlestik jumys isteıdi. Olardyń aýdandar men qalalarda 51 fılıaly men 17 jastar qanaty, 11 jeksenbilik mektebi bar. О́ńirde jyl saıyn ár etnomádenı birlestik óziniń tili, mádenıeti jáne dástúri kúnderin atap ótýde. Sonymen qatar, belsendi etnos ókilderi jyl saıyn oblys ákiminiń «Baýyrmal» syılyǵymen marapattalady. Janseıit Qanseıituly osy qyz­metke kelgenge deıin Qazaqstannyń Túrik Respýb­lıka­syndaǵy Tótenshe jáne óki­letti elshisi bol­ǵandyǵy belgili. Oblystaǵy túrik etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Latıpsha Asanovqa sóz bererde túrik tilinde eki eldiń arasyndaǵy týys­tyq baılanys týraly aıtyp, jurtty bir jelpindirip aldy. Oblystyq túrik etnomádenı birlestigi eshqashan qaıyrymdylyq sharalardan bas tartqan emes. Almaty oblysynyń Qyzylaǵash aýylyn jáne Qaraǵandy oblysynyń birqatar aýdandaryn qarǵyn sý basqanda kómek­ke kelgen túrik baýyrlar ońtústikke Túrkııa memleketinen ınvestısııa tartýǵa belsendilik tanytyp keledi. – Qazaqstandaǵy árbir etnos – bizdiń baıly­ǵymyz. Qıyn-qystaý kezeńde týǵan jerinen kóshirilip, Qazaqstanǵa ákelingen túrli halyq­tardy qazaqtar týǵanyndaı baýyryna basyp, barymen bólisti. Ony búgingi urpaq umytpaıdy. О́zderińizdiń bastamalaryńyzben «Qazaq hal­qy­na myń alǵys!» monýmentin turǵyzyp jat­qan­­daryńyz – jaqyndy bilgendiktiń, baýyr­maldylyq pen birliktiń belgisi. Shymkentte etnomádenı birlestikterge berilip jatqan bu­rynǵy «Qazaqstan» kınoteatry oblysta ǵana emes, elimizdegi irgeli ǵıma­rattardyń biri. Sol «Ult­tar dostyǵy» úıinde atalarymyz aıtqandaı, bir úıdiń balasyndaı, bir qoldyń salasyndaı yn­tymaqqa, birlikke qyzmet ete berińizder. О́ıtkeni, bizdi bir maqsat, bir múdde toǵystyrady. Bárimiz Elbasynyń tóńireginde toptasyp, «Máńgilik El» ıdeıasyn júzege asyryp, álemdegi básekege qabiletti el­der­­diń qatarynan tabylaıyq, – dedi jıyndy qo­rytyndylaǵan oblys ákimi. Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan» ShYMKENT