Almatyda 29 qańtar men 8 aqpan aralyǵynda ótetin XXVIII qysqy Ýnıversıadaǵa arnap jańadan salynǵan sport nysandarynyń qatarynda «Almaty Arena» kópfýnksııaly muz saraıy da bar. Ol álemdik deńgeıdegi sport kesheni bolyp tabylady. Aldaǵy stýdenttik sport oıyndarynyń ashylý jáne jabylý saltanaty osynda ótedi. Budan bólek, bul saraıda Ýnıversıada baǵdarlamasyndaǵy mánerlep syrǵanaý, kerlıng týrnırleri ótedi.
Sport kesheni belgilengen merzimnen 3 aı buryn paıdalanýǵa berildi. Qazirgi tańda munda iske qosý, jóndeý jumystary jáne onyń aınalasyn kóriktendirý júrgizilýde. Ondaǵy qazaqstandyq qamtý úlesi 60 paıyzdy quraıdy.
Keshenniń jobasyn otandyq mamandar jasady. Jobalaýshy retinde «Stroıteks» kompanııasy» JShS iske qatyssa, qurylysyn «Bazıs-A» kompanııasy júrgizdi.
Sáýletshiler keshenniń ǵımaraty ádettegi qoldanystaǵy angarlyq tıptegi sport nysandaryna múldem uqsamaıtynyn jáne qalanyń, ásirese, túngi kezde erekshe ásem kóriktendirýshilerdiń biri bolyp tabylatynyn atap kórsetti.
Saraıdyń sáýlettik túpki oıy áınek pen betonda erekshe kórinis tapqan jáne kerege, kók muz, muzdaǵy órnekter sııaqty kórkemdik beınelerdiń sınhrondyq úılesimin beıneleıdi. Ol mynadaı mánderge ıe: «Kerege» – kıiz úı konstrýksııasynyń bóligi. Kóshpendilerdiń túsinigi boıynsha kıiz úı tórtkúl dúnıeniń shaǵyn kórinisi bolyp tabylady jáne halyqtyń álemniń barlyq qurylymyna degen kózqarasyn kórsetedi. «Muz» – qatyp qalǵan sýdyń dınamıkasy, rýh beriktigi men nıetterdiń myzǵymastyǵyn bildiredi. «Muzdaǵy órnekter» – sportshylardyń konkılerinen qalǵan izder. Kórkemdik beıneler biryńǵaı mádenı-estetıkalyq kompozısııaǵa tutasyp, muz arenasy ǵımaratynyń erekshe sáýletin quraıdy.
«Almaty Arena» 3 bloktan turady. «A» blogy – 12 000 kórermen oryndaryna arnalǵan ámbebap sporttyq-kórinistik muz arenasy. «B» blogy – dene shynyqtyrý-saýyqtandyrý kesheni bar jattyǵý muz aıdyny. «V» blogy – júzý basseıni.
«Almaty Arenanyń» qurylysy 2 jylda aıaqtalyp, rekordtyq merzimdi kórsetti.
«Almaty Arena» – seısmıkalyq turaqtylyq jaǵynan 10 ballǵa eseptelgen biregeı qurylym. Ǵımarattyń irgetasy monolıttik, eshqandaı deformasııalyq jigi joq ekendigi de osyndaı sıpattaǵy nysandar úshin biregeıligin kórsetedi. Muz saraıyn jobalaýǵa Qazaq seısmıkalyq qurylys ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń mamandary belsendi atsalysyp, kómek berdi. Jobalaý jáne josparlaý kezinde «Aısberg» (Sochı), «Hartvall arena» (Helsınkı), «Jańa arena» (Krakov) «O2» (Praga) sııaqty ataqty zamanaýı sporttyq nysandardyń qurylysyn salý men paıdalanýǵa berý tájirıbeleri qoldanyldy.
Nysan aýqymdy álemdik sporttyq is-sharalardy barynsha qolaıly ótkizýge arnalǵan, sonyń biri 2017 jylǵy qysqy Ýnıversıada bolyp tabylady. «A» negizgi blogynda jattyqtyrýshylar men jarys tóreshilerine arnalǵan jeke aımaqtar qarastyrylǵan. Komandalar úshin barlyq jaǵdaıy jasalǵan 14 kıim aýystyratyn bólme bar. Dopıng-baqylaý synamalaryn tapsyrý jáne saqtaýǵa arnalǵan arnaıy bólmeler bólingen. Mánerlep syrǵanaý qatysýshylary úshin grımdeý bólmeleri qarastyrylǵan. Muzdyń joǵary sapasyn 4 joǵary óndiristik muz tazalaıtyn kólik qamtamasyz etedi.
Ýnıversıada álemdik masshtabtaǵy oqıǵa bolyp tabylady jáne jalpy sany 1 mıllıard adam telekórermendi quraıtyn ondaǵan memleketterde kórsetiletin bolady. Sol sebepti keshen jýrnalıster jumysyna barynsha yńǵaı jasaýdyń esebimen jobalanǵan. Muz saraıynyń janynda jyljymaly televızııalyq stansalarǵa arnalǵan arnaıy alań qarastyrylǵan. Muz arenasynda jýrnalısterge arnalǵan loja, kommentatorlyq kabınalar, baspasóz ortalyǵy jáne birneshe mıks-aımaqtar bar.
Arenaǵa kirgen betten-aq kórermender úshin barsha jaılylyq seziledi. Ǵımarattyń soltústik jáne shyǵys jaqtarynda 2 aıaldamalyq keshen bar. Kóshelik jáne jerastylyq turaqtary da jetkilikti. (546 kóshedegi jáne 113 jerastylyq kólik oryndary, B blogynda 1 oryn, onyń ishinde 60 oryn halyqtyń qımyly shekteýli tobyna arnalǵan). Jeke 1 jáne 2 qabatqa kirý joldarynyń pandýstary kórermen leginiń sportshylar, jýrnalıster, tóreshiler jáne qyzmet kórsetýshi qyzmetkerlermen qıylyspaıtyndaı etip jobalanǵan. Ǵımarat qoǵamdyq tamaqtaný oryndarymen, vendıng-apparattarmen jabdyqtalǵan. Sonyń ishinde «Almaty Arenanyń» qonaqtaryna qyzmet kórsetý úshin keshenniń úsh qabatynda A blogynda 2 fýtkort, 4 býfet jáne 2 kafe, B blogynda 1 kafe, 1 býfet ornalasqan.
Kórermen oryndary sektorlarǵa bólingen. Olımpııalyq otbasy dep atalatyn, ıaǵnı Ýnıversıada qatysýshylarynyń otbasy múshelerine arnalǵan sektor, FISU jáne halyqaralyq sport federasııalar basshylyǵynyń sektorlary, sondaı-aq VIP-sektor bar.
Arena osyndaı qurylysqa arnalǵan eń joǵarǵy standart boıynsha jabdyqtalǵan. Álemniń eń jaqsy óndirýshileri jasaǵan konserttik dybys pen konserttik jaryq ornatylǵan. Qaýipsizdik máselelerine asa mán berilgen. Munyń bári kórermender men jarysqa qatysýshylarǵa sporttyq is-sharalardan umytylmas áser alýǵa senim syılaıdy.
Sport kesheniniń basty ereksheligi onyń kóp fýnksıonaldylyǵy bolyp tabylady. Arena bolashaqta muz ústindegi jarystardan basqa da is-sharalar ótkizýge bolatyndaı etip jobalanǵan. Hokkeı korty kóptegen oıyn jáne jeke sport túrlerine (voleıbol, basketbol, fýtzal, kúres, boks t.b.) arnalǵan alańdarǵa ózgertile alady. Ol úshin muz betinde sporttyq jabynnyń arnaıy tehnologııasy qarastyrylǵan.
Sonymen qatar, keshenniń tehnıkalyq jabdyqtalýy kórnekti konserttik-saýyqtandyrý is-sharalaryn ótkizýge múmkindik beredi. Keshenniń kóz tartarlyq ereksheligi – júk kóliginiń tikeleı muz aıdynyna kire alý múmkindigi. Osylaısha konsertterdi uıymdastyrý úshin oryndaýshylar ózderiniń konserttik arnaıy jabdyqtaryn eshqandaı ýaqyt joǵaltpaı jáne artyq shyǵynsyz ákelip, montajdaı alady.
Muz saraıyn jobalaýshylardyń aldyna qoıǵan eń basty mindetteriniń biri – keshendi ári qaraı tabysty paıdalanýǵa berý esebimen jasaý edi. Keshen jyl saıyn 600 000 kelýshilerdi tartýǵa qabiletti. Ol bastapqy kezeńnen-aq qalaýshylardyń barlyǵyna, sonyń ishinde jastarǵa dene shynyqtyrýdy damytý jáne densaýlyq mádenıetine jaqyn bolý múmkindigin berýge eseptelgen.
Kásibı jattyǵýshylyq úderisti joǵary deńgeıde uıymdastyrý jáne muzda kópshilik syrǵanaýdy ótkizý úshin keshen jyl saıynǵy negizde kópshilik paıdalanýǵa qoljetimdi bolatyn jattyǵý aıdynymen jabdyqtalǵan.
«Almaty Arenada» tek qana muz arenalary ǵana emes, sondaı-aq, zamanaýı fıtnes ortalyǵy da bar. Oǵan ártúrli sport túrlerimen aınalysýǵa arnalǵan 7 keń zal jáne balalar men eresekterge arnalǵan eki basseın kiredi.
Almaty qalasynyń turǵyndary, balaly otbasylar, jastar mindetti túrde ózine unaıtyn sport túrin (konkıde syrǵanaý, horeografııa, bı, boks, kúres, ústel tennısi, jattyǵý zaldary, basseınder, fıtnes, SPA jáne basqalary) ózderine qolaıly formatta (abonement, bir ret qatysý, demalys kúniniń otbasylyq baǵdarlamalary, ashyq esik kúnderi, t.b.) jáne qoljetimdi baǵa boıynsha tabatyndyǵy sózsiz.
О́zindik fýnksııasy men tehnıkalyq jabdyqtalýy boıynsha muz saraıy álemdegi eń kemel qundy ǵımarattardyń biri bolyp tabylady. Bul rette, ásirese, Almaty qalasy ornalasqan klımattyq jaǵdaıdy, qysqy jáne jazǵy temperatýra deńgeıiniń úlken aıyrmasy men aýa raıynyń túrli qubylystaryn eskerý jón bolady.
Jalpy alǵanda, Ýnıversıada aıasynda jańa muz keshenderiniń qurylysyn salý birqatar mańyzdy máselelerdi sheshedi:
– sporttyń birneshe túrinen halyqaralyq jarystardy uıymdastyrý úshin ýltra ozyq alańdardy qurý;
– elimizde sporttaǵy joǵarǵy jetistikterdi damytý, kásibı jattyǵý prosesin joǵarǵy deńgeıde uıymdastyrý;
– buqaralyq sportty ilgeriletý jáne damytý, kópshilik tutynýshynyń joǵary klass nysandaryna qol jetkizýi, halyqtyń sport mádenıetin arttyrý;
– halyqtyń ártúrli toptary úshin joǵary klastaǵy demalys ortalyqtaryn, onyń ishinde otbasylyq demalys oryndaryn qurý.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan»