Byltyr elimizdiń syrtqy saýda aınalymy jalpy kólem jaǵynan turaqtylyq saqtaǵanymen, onyń ishki qurylymy aıtarlyqtaı ózgerdi. Eksport azaıyp, ımport kóbeıgen saıyn saýda balansynyń artyqshylyǵy qysqaryp, ekonomıkadaǵy syrtqy tirek álsireı tústi, dep jazady Egemen.kz.
О́tken jyly eldiń syrtqy saýda aınalymy 143,9 mlrd dollarǵa jetti. Eksport kólemi 79,0 mlrd dollardy qurap, aldyńǵy jylmen salystyrǵanda kemidi. Al ımport, kerisinshe, 64,8 mlrd dollarǵa deıin ósti. Sonyń saldarynan saýda balansynyń oń aıyrmasy bir jylda 21,3 mlrd dollardan 14,2 mlrd dollarǵa deıin azaıdy. Jalpy ishki ónimge shaqqanda bul kórsetkish 7,3%-dan 4,6%-ǵa tústi.
Ekonomıkaǵa $58 mlrd-tan astam qarjy tartyldy
Eksporttaǵy tómendeýge eń aldymen mıneraldy sektor áser etti. Bul baǵyttaǵy túsim 3,3 mlrd dollarǵa azaıdy. Munyń basty sebebi – álemdik naryqtaǵy baǵanyń quldyraýy. 2025 jyly Brent markaly munaı shamamen besten bir bólikke arzandady. Sonymen birge kólik quraldarynyń eksporty da aıtarlyqtaı qysqardy. Bul syrtqy suranystyń báseńdegenin ári qazaqstandyq ónimderdiń básekelestik qysymǵa tap bolǵanyn ańǵartady.
Shıkizat eksportynyń álsireýi saldarynan eksport qurylymynda shıkizattyq emes taýarlardyń úlesi qaǵaz júzinde ǵana ósti. Bul ósim óndiristiń naqty ulǵaıýyn emes, qurylymdyq ózgeristi kórsetedi.
Soǵan qaramastan aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty ósim kórsetti. Astyq, maıly daqyldar, jem-shóp pen dárilik ósimdikterdiń jetkizilimi artty. Bul úrdiske álemdik azyq-túlik baǵasynyń ósýi men eksport kóleminiń keńeıýi yqpal etti.
Importtaǵy ósim negizinen kólik quraldaryna tıesili boldy. Avtokólik baǵasynyń tómendeýi ishki suranysty jandandyryp, syrttan ákelinetin tehnıkanyń kólemin kóbeıtti. Sonymen birge azyq-túlik pen hımııa ónerkásibiniń ónimderiniń de tasymaly údeı túsken. Bul otandyq óńdeýshi salalardyń ishki suranysty tolyq óteı almaı otyrǵanyn kórsetedi.
Memleket basshysy ekonomıkany qoljetimdi kredıtpen qamtamasyz etýdiń jolyn aıtty
Jekelegen taýarlar boıynsha baǵalar da qymbattady. Ásirese shokolad pen kakao ónimderi, turmystyq jıhaz jáne tońazytqysh jabdyqtar boıynsha baǵa ósti. Saýda áriptesterindegi ınflıasııa deńgeıi tómen bolǵanymen, naqty taýarlar qymbattaýy ishki naryqqa ımport arqyly áser etti.
Nátıjesinde taza eksport 2025 jyly ekonomıkalyq ósimge tejeý boldy. Valıýta túsimi azaıyp, syrtqy naryqqa táýeldilik kúsheıe tústi. Bul teńge baǵamyna qatysty kútýlerdiń de syrtqy jaǵdaıǵa baılana túsýine yqpal etti.
Sarapshylardyń paıymdaýynsha, ekonomıkalyq ósim birtindep ishki suranys pen ınvestısııaǵa súıengen úlgige aýysyp keledi. Alaıda eksporttyń shıkizatqa táýeldiligi men keı salalardyń ımportqa baılanýy ekonomıkany syrtqy kúızelisterge osal etedi.
Jańa Konstıtýsııa – ornyqty ekonomıkalyq ósimniń irgetasy: Oljas Bektenov Investısııalyq ahýal jónindegi keńes ótkizdi
Úkimettiń boljamyna sáıkes, 2026 jyly eksport 77,1 mlrd dollarǵa deıin qysqarýy múmkin. Al ımport, kerisinshe, 67,7 mlrd dollarǵa jetýi yqtımal. Mundaı jaǵdaıda saýda balansynyń artyqshylyǵy 9,4 mlrd dollarǵa deıin azaıady. Bul syrtqy tirektiń odan ári álsireıtinin jáne valıýta naryǵyndaǵy turaqtylyqqa túsetin salmaqtyń kúsheıetinin kórsetedi.