Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy

Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sharýa nemese fermer qojalyqtarynyń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly 1-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń my­na zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin: 1. 2003 jylǵy 20 maýsymdaǵy Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń Jer kodeksine (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2003 j., № 13, 99-qujat; 2005 j., № 9, 26-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 3, 22-qujat; № 11, 55-qujat; № 12, 79, 83-qujattar; № 16, 97-qujat; 2007 j., № 1, 4-qujat; № 2, 18-qujat; № 14, 105-qu­jat; № 15, 106, 109-qujattar; № 16, 129-qu­jat; № 17, 139-qujat; № 18, 143-qu­jat; № 20, 152-qujat; № 24, 180- qu­jat; 2008 j., № 6-7, 27-qujat; № 15-16, 64-qujat; № 21, 95-qujat; № 23, 114-qu­jat; 2009 j., № 2-3, 18-qujat; № 13-14, 62-qujat; № 15-16, 76-qujat; № 17, 79-qujat; № 18, 84, 86-qujattar; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 24, 146-qujat; 2011 j., № 1, 2-qujat): 1) 9-baptyń 3-tarmaǵynyń ekinshi bóligi «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 2) 10-bapta: 4-tarmaq «jer ýchaskeleri boıynsha,» de­gen sózderden keıin «osy baptyń 4-1- tar­maǵynda kórsetilgen jerlerdi qospa­ǵanda,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; mynadaı mazmundaǵy 4-1-tarmaqpen tolyqtyrylsyn: «4-1. Eldi mekenderdiń sheginen tys or­nalasqan, osy Kodekstiń 97-babyna sáıkes aýyl sharýashylyǵynyń jumys isteýi úshin qajetti úıler (qurylystar, ǵıma­rat­tar) salynǵan, sharýa nemese fermer qo­jalyǵyn jáne aýyl sharýashylyǵy óndi­risin júrgizý úshin berilgen (beriletin) jer ýchaskeleri boıynsha, olarǵa qyzmet kórsetýge arnalǵan jerlerdi qosa alǵanda, kadastrlyq (baǵalaý) quny jer ýchaskelerin aýyl sharýashylyǵy maqsaty úshin jeke menshikke bergen kezde olarǵa tó­lem­aqynyń bazalyq stavkalarynyń mólshe­rine negizdele otyryp aıqyndalady.»; 3) 12-baptyń 22), 24) jáne 40) tarmaqshalary «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 4) 19-1-bap «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 5) 33-baptyń 1-tarmaǵynyń besinshi bóligi, altynshy bóliginiń birinshi abzasy jáne 2-tarmaǵynyń 6) tarmaqshasy «Jer paıdalaný», «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 6) 35-baptyń 2-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «2. Eger osy Kodekste jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq aktilerinde ózgeshe belgilenbese, ýaqytsha óteýsiz jer paıdalaný quqyǵy 5 jylǵa deıingi merzimge beriledi. Osy Kodekste kózdelgen sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵyn berý jaǵdaılaryn qospaǵanda, ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵy qysqa merzimdi (5 jylǵa deıin) jáne uzaq merzimdi (5 jyldan 49 jylǵa deıin) bolýy múmkin.»; 7) 37-bapta: 3-tarmaqtyń birinshi bóligi «uzaq mer­zim­di jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 5-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «5. Ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵy: 1) sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin: Qazaqstan Respýblıkasynyń azamatta­ry­na – 10 jyldan 49 jylǵa deıingi merzimge; oralmandarǵa – 10 jylǵa deıingi merzimge; 2) taýarly aýyl sharýashylyǵy óndirisi úshin: Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik emes zańdy tulǵalaryna – 49 jylǵa deıingi merzimge; sheteldikter men azamattyǵy joq adam­dar­ǵa 10 jylǵa deıingi merzimge beriledi.»; 8) 43-baptyń 1-tarmaǵynyń 6-1) tar­maq­shasy jáne 9-tarmaǵy birinshi bóli­gi­niń tórtinshi abzasy «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sóz­ben tolyqtyrylsyn; 9) 46-baptyń 2-tarmaǵy «Oralman­dar­ǵa» degen sózden keıin «sharýa nemese fermer qojalyǵyn jáne» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 10) 97-baptyń 6-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «6. Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń azamat­ta­ryna ózindik qosalqy sharýashylyqty, baǵbandyqty jáne saıajaı qurylysyn damytý úshin jeke menshikke; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń jeke jáne zańdy tulǵalaryna sharýa nemese fermer qojalyǵyn, taýarly aýyl sharýa­shylyǵy óndirisin júrgizý, orman ósirý úshin, ǵylymı-zertteý, tájirıbe júrgizý jáne oqytý maqsatynda, qosalqy aýyl sharýashylyǵyn, baqsha jáne mal sharýa­shylyǵyn júrgizý úshin jeke menshikke nemese jer paıdalanýǵa beriledi. Paıdalanýǵa berý merzimi keminde on jyldy quraıtyn sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin jer ýchaskesin berý jaǵdaılaryn qospaǵanda, jer ýchas­kesin kórsetilgen maqsattar úshin jer paıdalaný quqyǵymen berý merzimi keminde bes jyldy quraıdy. Jer ýchaskesin osy tarmaqshada kórsetilgen merzimderden az merzimge berýge ony alýǵa múddeli ótinish berýshiniń kelisimimen ǵana jol beriledi; 3) sheteldikter men azamattyǵy joq adamdarǵa 10 jylǵa deıingi merzimge jaldaý sharttarymen ýaqytsha jer paı­dalanýǵa beriledi.»; 11) 101-bapta: 1-tarmaqta: birinshi bóliktegi «óteýli ýaqytsha jer paıdalaný quqyǵymen» degen sózder «ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵymen 10 jyldan» degen sózdermen aýystyrylsyn; mynadaı mazmundaǵy úshinshi bólikpen tolyqtyrylsyn: «Qyzmetin keminde bes jyl júzege asyratyn jáne óz qyzmetin toqtatatyn sha­rýa nemese fermer qojalyǵynyń jer ýchaskesin satyp alýǵa basym quqyq osy sharýa nemese fermer qojalyǵynyń múl­kin satyp alǵan jáne arnaıy aýyl sha­rýashylyǵy bilimi men biliktiligi bar Qa­zaqstan Respýblıkasynyń azamattaryna beriledi.»; mynadaı mazmundaǵy 3-1-tarmaqpen to­lyqtyrylsyn: «3-1. Osy Kodekstiń 10-babynyń 4-1-tarmaǵyna sáıkes, sharýa nemese fermer qo­jalyǵy ózine ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵymen tıesili, úıler (qurylystar, ǵımarattar) ornalasqan jer ýchaskelerin, olardy paıdalaný jáne olar­ǵa qyzmet kórsetý úshin qajetti jerimen qosa satyp alýǵa quqyly. Úıler (qurylystar, ǵımarattar) ornalasqan jer ýchaskelerin, olardy paıdalaný jáne olarǵa qyzmet kórsetý úshin qajetti jerimen qosa satqan nemese syıǵa tartqan kezde satýshynyń búkil jer ýchaskesine tıisti quqyǵyn alýǵa satyp alý­shy­nyń basym quqyǵy bolady.»; 5-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «5. Azamattyń ótinishi jáne osy óti­nishke qosa berilgen, bólip shyǵarylatyn jer ýchaskesiniń ornalasqan jeri týraly kelisilgen materıaldar oǵan jer ýchaskesine quqyqty resimdeý úshin jergilikti atqarýshy organǵa jiberiledi.». 2. «Qazaqstan Respýblıkasynda zeı­net­aqy­men qamsyzdandyrý týraly» 1997 jyl­ǵy 20 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblı­kasy Parlamentiniń Jarshysy, 1997 j., № 12, 186-qujat; 1998 j., № 24, 437-qu­jat; 1999 j., № 8, 237-qujat; № 23, 925-qu­jat; 2001 j., № 17-18, 245-qujat; № 20, 257-qujat; 2002 j., № 1, 1-qujat; № 23-24, 198-qujat; 2003 j., № 1-2, 9-qujat; № 11, 56-qujat; № 15, 139-qujat; № 21-22, 160-qujat; 2004 j., № 11-12, 66-qujat; № 23, 140, 142-qujattar; 2005 j., № 7-8, 19-qujat; № 11, 39-qujat; № 14, 55, 58-qujattar; № 23, 104-qujat; 2006 j., № 3, 22-qujat; № 8, 45-qujat; № 12, 69-qujat; № 23, 141-qujat; 2007 j., № 2, 18-qujat; № 3, 20-qujat; № 4, 28, 30-qujattar; № 9, 67-qujat; № 10, 69-qu­jat; № 24, 178-qujat; 2008 j., № 17-18, 72-qujat; № 20, 88-qujat; № 23, 114, 123-qujattar; 2009 j., № 17, 81-qujat; № 19, 88-qujat; № 23, 111-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 7, 28-qujat; № 15, 71-qujat; № 24, 140-qujat; 2011 j., № 1, 3-qujat): 22-1-baptyń 2-tarmaǵynyń ekinshi bóli­gindegi «(fermer)» degen sózder «nemese fermer» degen sózdermen aýysty­ryl­syn. 3. «Sharýa (fermer) qojalyǵy týra­ly» 1998 jylǵy 31 naýryzdaǵy Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń Zańyna (Qazaq­stan Res­pýb­lıkasy Parlamentiniń Jar­shy­sy, 1998 j., № 2-3, 26-qujat, 2001 j., № 24, 338-qu­jat; 2003 j., № 1-2, 6-qujat; № 4, 26-q­u­jat; № 24, 178-qujat; 2006 j., № 1, 5-qu­jat; № 15, 95-qujat; 2007 j., № 9, 67-qu­jat; № 15, 106-qujat; № 18, 143-qu­jat; 2008 j., № 24, 129-qujat; 2009 j., № 15-16, 76-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat): 1) taqyryptaǵy jáne búkil mátin boı­ynsha «(fermer)» degen sózder «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn; 2) búkil mátin boıynsha «qoldanylyp júrgen zańdarǵa», «qoldanylyp júrgen zań­darda» degen sózder tıisinshe «Qazaq­stan Respýblıkasynyń zańnamasyna», «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń zańnama­syn­da» degen sózdermen aýystyrylsyn; 3) 1-bapta: 1-tarmaqta: birinshi bóliktegi «otbasylyq-eńbek» de­gen sózder «eńbek» degen sózben aýys­ty­rylsyn; ekinshi bólikte: «jáne zańdy tulǵa belgileri bolmaǵan jaǵdaıda» degen sózder alyp tastalsyn; «jeke tulǵalar» degen sózder «Qazaq­stan Respýblıkasynyń azamattary jáne (nemese) oralmandar» degen sózdermen aýystyrylsyn; mynadaı mazmundaǵy úshinshi bólikpen tolyqtyrylsyn: «Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zań­da­rynda ózgeshe belgilenbese, Qazaqstan Res­pýblıkasynyń azamattary týraly osy Zań­nyń erejeleri oralmandarǵa qoldany­la­dy.»; 2-tarmaq mynadaı redaksııada jazyl­syn: «2. Sharýa nemese fermer qojaly­ǵy­nyń músheleri ortaq sharýashylyqty bir­le­sip júrgizetin jubaılary, jaqyn týys­ta­ry (ata-analary, balalary, bala asyrap alýshylar, asyrap alynǵan balalar, ata-anasy bir jáne ata-anasy bólek aǵa-inileri men apa-sińlileri (aǵa-qaryndastary), ata­la­ry, ájeleri, nemereleri) jáne basqa da adamdar bolyp tabylady.»; 3-tarmaqtyń tórtinshi abzasyndaǵy «sha­rýashylyq qyzmeti» degen sózder «qyz­met» degen sózben aýystyrylsyn; 4-tarmaq mynadaı redaksııada jazyl­syn: «4. 18 jasqa tolǵan, Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń is-áreketke qabiletti azamaty sharýa nemese fermer qojalyǵynyń bas­shysy bola alady.»; 5-tarmaq alyp tastalsyn; 4) mynadaı mazmundaǵy 1-1-bappen tolyqtyrylsyn: «1-1-bap. Sharýa nemese fermer qoja­lyǵynyń basshysy men músheleriniń qu­qyq­tary jáne mindetteri 1. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń basshysy: 1) jeke jáne zańdy tulǵalarmen qaty­nas­tarda sharýa nemese fermer qojaly­ǵynyń múddelerin bildirýge; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańda­ryn­da tyıym salynbaǵan azamattyq-qu­qyq­tyq mámilelerdi júzege asyrýǵa; 3) uzaq ýaqyt bolmaǵan jaǵdaıda qoja­lyq músheleriniń bireýine óziniń fýnk­sııalaryn oryndaýǵa ýákilettik berýge; 4) sharýa nemese fermer qojalyǵy qyz­metiniń negizgi baǵyttaryn aıqyndaýǵa; 5) ishki qaǵıdalardy, olardy qabyldaý rásimderin jáne sharýa nemese fermer qojalyǵynyń ishki qyzmetin retteıtin basqa da qujattardy bekitýge; 6) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń zańdy tulǵalardy qurýǵa jáne olardyń qyzmetine qatysýy týraly máseleni sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleri jalpy jınalysynyń qaraýyna shyǵarýǵa; 7) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýb­lıkasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen óz­ge de quqyqtardy júzege asyrýǵa quqyly. ­2. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń basshysy: 1) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń esebi men eseptiligin júrgizýdi uıymdas­tyrýǵa; 2) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri jalpy jınalysynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna qaıshy kelmeıtin sheshimderin óz quzyreti sheginde oryndaýǵa; 3) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri úshin eńbek jaǵdaıyn jasaýǵa; 4) jaldamaly qyzmetkerlerdi jumysqa qabyldaǵan kezde Qazaqstan Respýblı­kasynyń eńbek zańnamasyna sáıkes eńbek sharttaryn jasasýǵa, jumys berýshiniń aktilerin shyǵarýǵa; 5) osy Zańda jáne Qazaqstan Res­pýb­lı­kasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen óz­ge de mindetterdi júzege asyrýǵa mindetti. 3. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri: 1) sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleriniń jalpy jınalysynda belgilengen tártippen sharýa nemese fermer qojalyǵynan óz erkimen shyǵýǵa; 2) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń qyzmeti týraly aqparat alýǵa, onyń ishinde sharýa nemese fermer qojalyǵynyń býhgalterlik esebiniń, eseptiliginiń derekterimen jáne basqa da qujattamasymen tanysýǵa; 3) sharýa nemese fermer qojalyǵy mú­sheleriniń jalpy jınalysyna jáne (nemese) memlekettik organdarǵa basshynyń jáne basqa múshelerdiń zańsyz is-áreketterine shaǵym jasap júginýge; 4) ózderiniń quqyqtary men zańdy múddeleri buzylǵan jaǵdaıda sharýa nemese fermer qojalyǵy basshysynyń jáne músheleriniń jalpy jınalysynyń sheshimderine sot tártibimen shaǵymdanýǵa; 5) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýb­lıkasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen ózge de quqyqtardy júzege asyrýǵa quqyly. 4. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri: 1) sharýa nemese fermer qojalyǵy mú­sheleriniń jalpy jınalysynyń sheshimderin oryndaýǵa; 2) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń ishki qujattarynyń talaptaryn saqtaýǵa; 3) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń basshysy aýysqan jaǵdaıda, bul týraly qojalyqty tirkegen organǵa ortaq ótinish berip habarlaýǵa; 4) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblı­ka­synyń ózge de zańdarynda kózdelgen óz­ge de mindetterdi júzege asyrýǵa mindetti.»; 5) 2-bap mynadaı redaksııada jazyl­syn: «2-bap. Sharýa nemese fermer qo­ja­ly­ǵyn qurý 1. Sharýa nemese fermer qojalyǵy erikti negizde qurylady jáne jer ýchaskesine quqyq memlekettik tirkelgen kezden bastap, al Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarymen belgilengen jaǵdaılarda, dara kásipker retinde tirkelgennen keıin quryldy dep esepteledi. 2. Birlesken kásipkerlikke negizdelgen sharýa nemese fermer qojalyǵyn tirkegen kezde memlekettik tirkeý týraly kýálik sha­rýa nemese fermer qojalyǵynyń bas­shy­syna beriledi. Kýálikke salyq organy­nyń tıisti aýmaqtyq bólimshesiniń bas­shy­sy kýálandyrǵan sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleriniń tizimi qosa beriledi.»; 6) 4-bap mynadaı redaksııada jazyl­syn: «4-bap. Sharýa nemese fermer qoja­lyǵynyń menshigi 1. Sharýa qojalyǵynyń múlki, eger onyń músheleriniń arasyndaǵy shartpen ózgeshe belgilenbese, olarǵa birlesken menshik quqyǵymen tıesili bolady. Birlesken qyzmet týraly shart negizinde jaı seriktestik nysanynda uıym­das­tyrylǵan fermer qojalyǵynyń múlki onyń múshelerine ortaq úlestik menshik quqyǵymen tıesili bolady. Jeke kásipkerlikke negizdelgen fermer qojalyǵynyń múlki oǵan jeke menshik quqyǵymen tıesili bolady. 2. Sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleriniń menshiginde jer ýchaskeleri, jer ýchaskesindegi ekpeler, onyń ishinde jeke orman qorynyń ekpeleri, eriksiz já­ne (nemese) jartylaı erikti jaǵdaılarda ósirilgen jáne ustalatyn jabaıy janýarlar, sharýashylyqqa arnalǵan jáne ózge de qora-qopsylar, melıorasııalyq jáne bas­qa da qurylystar, ónim beretin jáne ju­mysqa jegiletin mal, qus, aýyl sharýa­shylyǵyna arnalǵan jáne ózge de tehnıka men jabdyqtar, kólik quraldary, kerek-jaraqtar jáne sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri bergen jáne (nemese) qojalyq úshin onyń músheleriniń ortaq qarajatyna satyp alynǵan basqa da múlik bolýy múmkin. 3. Sharýa nemese fermer qojalyǵy qyzmetiniń nátıjesinde alynǵan jemis­ter, ónimder jáne tabystar sharýa nemese fer­mer qojalyǵy músheleriniń ortaq bir­les­ken nemese ortaq úlestik múlki bolyp tabylady jáne olardyń arasyndaǵy kelisim boıynsha paıdalanylady. 4. Sharýa nemese fermer qojalyǵy mú­sheleriniń múliktik qatynastary Qazaq­stan Respýblıkasynyń azamattyq jáne jer zańnamasynyń tıisti normalarymen retteledi.»; 7) 6-bapta: 1-tarmaqta: birinshi bóliktegi «49 jylǵa deıingi» degen sózder «10 jyldan 49 jylǵa deıingi» degen sózdermen aýystyrylyp, «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; úshinshi bólik «somasyn tóleý» degen sóz­derden keıin «Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń zańnamasyna sáıkes» degen sóz­dermen tolyqtyrylsyn; 2-tarmaq mynadaı mazmundaǵy ekinshi bólikpen tolyqtyrylsyn: «Qyzmetin keminde bes jyl júzege asyratyn jáne óz qyzmetin toqtatatyn sharýa nemese fermer qojalyǵynyń jer ýchaskesin satyp alýǵa basym quqyq osy sharýa nemese fermer qojalyǵynyń múl­kin satyp alǵan jáne arnaıy aýyl sharýa­shylyǵy bilimi men biliktiligi bar Qa­zaqstan Respýblıkasynyń azamattaryna beriledi.»; 4-tarmaqta: ekinshi bóliktegi «jáne sharýashylyq seriktestiktiń nemese óndiristik koopera­tıv­tiń kelisimimen» degen sózder alyp tastalsyn; úshinshi bólik «jer ýchaskesi» degen sóz­derden keıin «, Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń zańdarynda nemese taraptardyń kelisiminde kózdelgen jaǵdaılardy qospa­ǵan­da,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 6-tarmaq mynadaı redaksııada jazyl­syn: «6. Azamattyń ótinishi jáne osy óti­nishke qosa berilgen, bólip shyǵarylatyn jer ýchaskesiniń ornalasqan jeri týraly kelisilgen materıaldar oǵan jer ýchas­kesine quqyqty resimdeý úshin jergilikti atqarýshy organǵa jiberiledi.»; 8) 8-bap mynadaı redaksııada jazyl­syn: «8-bap. Sharýa nemese fermer qoja­ly­ǵyn júrgizý úshin jer ýchaskesin berý tártibi 1. Sharýa nemese fermer qojalyǵyn júr­gizý úshin ózderine arnaıy jer qory­nyń jeri men bosalqy jer quramynan jer ýchaskelerine menshik jáne (nemese) jer paıdalaný quqyǵy berilýine múddeli azamattar jer ýchaskesiniń ornalasqan jeri boıynsha tıisti ákimshilik-aýmaqtyq bó­linistiń halyqqa qyzmet kórsetý ortalyq­ta­ryna, olar bolmaǵan jaǵdaıda, aýdan­nyń, oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organyna ótinish beredi. 2. О́tinishte: 1) jer ýchaskesin paıdalaný maqsaty; 2) onyń boljamdy kólemi; 3) ornalasqan jeri; 4) suralyp otyrǵan paıdalaný quqyǵy; 5) basqa jer ýchaskesiniń bolýy (bol­maýy); 6) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń quramy kórsetilýge tıis. Jer ýchaskesine quqyq berý týraly óti­nishke sharýa nemese fermer qo­ja­ly­ǵynyń basshysy men músheleri qol qoıady. О́tinishke: 1) aýyl sharýashylyǵy óndirisin júr­gi­zý­diń qysqasha baǵdarlamasy; 2) ótinish berýshi azamattyń jeke basyn kýálandyratyn qujattardyń kóshirmeleri; 3) tıisti bilimi nemese arnaıy daı­yn­dyqtan ótkeni týraly qujattar (olar bol­ǵan kezde); 4) eńbek qyzmetin rastaıtyn qujattar (olar bolǵan kezde) qosa beriledi. Qosymsha qujattardy talap etýge jol berilmeıdi. 3. Aýyl sharýashylyǵy uıymdary je­riniń jáne ortaq menshiktegi nemese ortaq jer paıdalanýdaǵy jerdiń quramynan sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin jer ýchaskesin alatyn azamattar (osy Zańnyń 6-babynyń 3, 4 jáne 5-tarmaq­tary) óti­nishke osy baptyń 2-tarmaǵynda kórsetil­gen­derden basqa, bólip shyǵary­la­tyn jer ýchaskesiniń ornalasqan jeri tý­ra­ly keli­silgen materıaldardy qosa beredi. Azamattardyń aýyl sharýashylyǵy uıy­myna nemese ortaq menshikke (ortaq jer paıdalanýǵa) qatysýshylarǵa beretin, sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin jer ýchaskesin bólip shyǵarý týraly ótinishterin olar bir aıdyń ishinde qaraýǵa tıis. Bul rette jer ýchaskesin naqtyly bólip shyǵarý aýyl sharýashylyǵy egis ju­mystary bastalǵanǵa deıin ne aıaqtal­ǵan­nan keıin júrgiziledi. Basqa jaǵdaı­lar­da jer ýchaskesin naqtyly bólip shy­ǵa­rý aýyl sharýashylyǵy uıymynyń nemese ortaq menshikke (ortaq jep paıdalanýǵa) qatysýshylardyń kelisimimen júrgiziledi. 4. Jer ýchaskesine quqyq belgileıtin qujat onda Qazaqstan Respýblıkasynyń jer zańnamasyna sáıkes barlyq menshik ıeleri (jer paıdalanýshylar) kórsetile otyryp, sharýa nemese fermer qoja­ly­ǵy­nyń múshelerine resimdeledi. 5. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń jer ýchaskesine quqyǵy jyljymaıtyn múlikke quqyqtardy memlekettik tirkegen kezden bastap týyndaıdy.»; 9) 9-baptyń 3-tarmaǵynda: úshinshi bóliktegi «memlekettik tirkeý­den ótken kúnnen bastap on jyldan keı­in» degen sózder «jer ýchaskesiniń kadastr­lyq (baǵalaý) qunynyń tómendegen árbir on paıyzy úshin eki jyldy quraıtyn, jer ýchaskesimen mámile jasasýǵa shek qoıý mer­zimi ótken soń» degen sózdermen aýys­ty­rylsyn; tórtinshi bólik mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sharýa nemese fermer qojalyǵyn júr­gizý úshin jer ýchaskesine ýaqytsha óteý­li jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵy osyndaı quqyqty satyp almastan, kepilge, sharýashylyq seriktestiginiń jarǵylyq kapıtalyna salym retinde, aksıonerlik qoǵamnyń aksııalaryn tóleýge nemese óndiristik kooperatıvke jarna retinde berilýi múmkin.»; 10) 10-baptyń 1-tarmaǵynyń 4) tarmaq­shasynda: «memlekettik qajettikter» degen sózder «memleket muqtajy» degen sózdermen aýystyrylsyn; «alyp qoıylǵan (satyp alynǵan)» degen sózder «májbúrlep ıelikten shyǵa­ryl­ǵan» degen sózdermen aýystyrylsyn; 11) 11-bapta: 5) tarmaqshadaǵy «qoldanylyp júrgen» degen sózder alyp tastalsyn; 7) tarmaqshadaǵy «jer týraly zańdar­da» degen sózder «Qazaqstan Respýblı­ka­synyń jer zańnamasynda» degen sózder­men aýystyrylsyn; 12) 12-bapta: 1-tarmaqta: besinshi abzasta: orys tilindegi mátinine túzetý engizildi, qazaq tilindegi mátini ózgermeıdi; «alynǵanda (satyp alynǵanda)» degen sózder «májbúrlep ıelikten shyǵaryl­ǵan­da» degen sózdermen aýystyrylsyn; jetinshi abzastaǵy «zańdardy» degen sóz «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańna­ma­­syn» degen sózdermen aýystyrylsyn; 2-tarmaq mynadaı redaksııada jazyl­syn: «2. Sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin berilgen jáne maqsatyna saı paıdalanylmaǵan jer ýchaskesi Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine sáıkes alyp qoıylýy múmkin.»; 13) 18-baptyń 1-tarmaǵynyń 2) tarmaq­shasyndaǵy «zańdarda» degen sóz «Qazaq­stan Respýblıkasynyń zańnamasynda» degen sózdermen aýystyrylsyn; 14) 20-baptyń 4-tarmaǵyndaǵy «azamat­tyq zańdarmen» degen sózder «Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnama­sy­men» degen sózdermen aýystyrylsyn; 15) 21-bap mynadaı redaksııada jazyl­syn: «21-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń sharýa nemese fermer qojalyǵy týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýaptylyq Qazaqstan Respýblıkasynyń sharýa nemese fermer qojalyǵy týraly zańnama­syn buzý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańda­rynda belgilengen jaýaptylyqqa ákep soǵady.». 4. «Neke jáne otbasy týraly» 1998 jylǵy 17 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýb­lı­kasy Parlamentiniń Jarshysy, 1998 j., № 23, 430-qujat; 2001 j., № 24, 338-qujat; 2004 j., № 23, 142-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; 2007 j., № 3, 20-qujat; № 9, 67-qujat; № 20, 152-qujat): 31-baptyń 2-tarmaǵyndaǵy «(fermerlik)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 5. «О́simdikter karantıni týraly» 1999 jylǵy 11 aqpandaǵy Qazaqstan Respýblı­kasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblı­kasy Parlamentiniń Jarshysy, 1999 j., № 2-3, 34-qujat; № 23, 931-qujat; 2002 j., № 4, 30-qujat; 2003 j., № 15, 121-qujat; 2004 j., № 23, 142-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 3, 22-qujat; 2009 j., № 18, 84, 85-qujattar; 2010 j., № 1-2, 1-qujat; № 5, 23-qujat; № 15, 71-qujat; 2011j., № 1, 2, 3-qujattar): 7-baptyń 1-tarmaǵynyń 21) tarmaq­sha­syndaǵy jáne 12-baptyń 5) tarmaqshasyn­daǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 6. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy ba­ǵa­laý qyzmeti týraly» 2000 jylǵy 30 qa­ra­shadaǵy Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń Za­ńy­na (Qazaqstan Respýblıkasy Par­la­men­ti­niń Jarshysy, 2000 j., № 20, 381-qujat; 2001 j., № 24, 338-qujat; 2003 j., № 3, 19-qu­jat; № 10, 54-qujat; 2004 j., № 23, 142-qujat; 2007 j., № 2, 18-qujat; 2009 j., № 23, 97-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat): 6-baptyń 2-tarmaǵynyń 1) tarmaqsha­syndaǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 7. «Aýyl sharýashylyq seriktestikteri jáne olardyń qaýymdastyqtary (odaqta­ry) týraly» 2000 jylǵy 25 jeltoqsan­da­ǵy Qazaqstan Respýblıka­synyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2000 j., № 23, 413-qujat; 2006 j., № 8, 45-qujat; 2007 j., № 9, 67-qujat): 20-baptyń 1-tarmaǵynyń 2) tarmaq­sha­syndaǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 8. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jergilikti memlekttik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» 2001 jylǵy 23 qańtar­da­ǵy Qazaqstan Respýblıkasy­nyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2001 j., № 3, 17-qujat; № 9, 86-qujat; № 24, 338-qu­jat; 2002 j., № 10, 103-qujat; 2004 j., № 10, 56-qujat; № 17, 97-qujat; № 23, 142-qujat; № 24, 144-qu­jat; 2005 j., № 7-8, 23-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 13, 86, 87-qujattar; № 15, 92, 95-qujat­tar; № 16, 99-qujat; № 18, 113-qujat; № 23, 141-qujat; 2007 j., № 1, 4-qujat; № 2, 14-qujat; № 10, 69-qujat; № 12, 88-qu­jat; № 17, 139-qujat; № 20, 152-qujat; 2008 j., № 21, 97-qujat; № 23, 114, 124-qu­­jattar; 2009 j., № 2-3, 9-qu­jat; № 24, 133-qujat; 2010 j., № 1-2, 2-qujat; № 5, 23-qujat; № 7, 29, 32-qu­jat­tar; № 24, 146-qu­jat; 2011 j., № 1, 3, 7-qujattar; 2011 jylǵy 8 aqpanda «Egemen Qazaq­stan» jáne 2011 jylǵy 5 aqpanda «Kazahstanskaıa pravda» gazetterinde jarııalan­ǵan «Qazaqstan Respýblı­kasynyń keıbir zań­na­­malyq aktilerine medıasııa másele­leri boıynsha ózgerister men tolyq­ty­rý­lar engizý týraly» 2011 jylǵy 28 qań­tardaǵy Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Zańy): 35-baptyń 1-tarmaǵynyń 8) tarmaqsha­syndaǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 9. «Veterınarııa týraly» 2002 jyl­ǵy 10 shildedegi Qazaqstan Respýblı­kasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblı­kasy Parla­men­tiniń Jarshysy, 2002 j., №15, 148-qu­jat; 2004 j., № 23, 142-qu­jat; 2005 j., № 7-8, 23-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 3, 22-qujat; № 24, 148-qujat; 2007 j., № 2, 18-qujat; № 20, 152-qujat; 2008 j., № 24, 129-qujat; 2009 j., № 18, 84, 86-qu­jat­tar; 2010 j., № 1-2, 1-qujat; № 15, 71-qujat; 2011 j., № 1, 2, 3, 7-qujattar): 1) 10-baptyń 1-tarmaǵynyń 10) tarmaq­sha­sy «aýyl sharýashylyǵy» degen sózder­diń aldynan «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq aktilerinde kózdelgen jaǵdaı­lardy qospaǵanda,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 2) 16-baptyń 3-tarmaǵynyń 1) tarmaq­shasy «respýblıkalyq» degen sózdiń al­dy­nan «veterınarııalyq baqylaý beketterin qosa alǵanda,» degen sózdermen tolyqty­ryl­syn. 10. «Sý paıdalanýshylardyń selo­lyq tutyný kooperatıvi týraly» 2003 jylǵy 8 sáýirdegi Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýb­lıkasy Parla­mentiniń Jarshysy, 2003 j., № 6, 35-qu­jat; 2006 j., № 1, 5-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat): 12-baptyń 3-tarmaǵyndaǵy «(fermer)» degen sózder «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 11. «Mindetti áleýmettik saqtandyrý tý­raly» 2003 jylǵy 25 sáýirdegi Qa­zaq­­stan Respýblıkasynyń Zańyna (Qa­zaq­stan Respýblıkasy Parlamentiniń Jar­shysy, 2003 j., № 9, 41-qujat; 2004 j., № 23, 140, 142-qujattar; 2006 j., № 23, 141-qu­jat; 2007 j., № 3, 20-qujat; № 20, 152-qujat; № 24, 178-qujat; 2008 j., № 23, 114-qujat; 2009 j., № 9-10, 50-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 7, 28-qujat): 1-baptyń 12) tarmaqshasynyń ekinshi abzasyndaǵy «(fermer)» degen sózder «nemese fermer» degen sózdermen aýysty­rylsyn. 12. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy mem­lekettik jastar saıasaty týraly» 2004 jylǵy 7 shildedegi Qazaqstan Res­pýblı­ka­synyń Zańyna (Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2004 j., № 16, 95-qujat; 2007 j., № 10, 69-qujat; № 20, 152-qujat; 2010 j., № 22, 130-qujat): 9-baptyń 3-tarmaǵynyń 2) tarmaqsha­syndaǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 13. «Jeke kásipkerlik týraly» 2006 jyl­ǵy 31 qańtardaǵy Qazaqstan Res­pýb­­lı­­kasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblı­kasy Parlamentiniń Jarshysy, 2006 j., № 3, 21-qujat; № 16, 99-qujat; № 23, 141-qujat; 2007 j., № 2, 18-qujat; № 3, 20-qujat; № 17, 136-qujat; 2008 j., № 13-14, 57, 58-qujattar; № 15-16, 60-qujat; № 23, 114-qujat; № 24, 128, 129-qujattar; 2009 j., № 2-3, 18, 21-qujattar; № 9-10, 47, 48-qujattar; № 11-12, 54-qujat; № 15-16, 74, 77-qujattar; № 17, 82-qujat; № 18, 84, 86-qujattar; № 19, 88-qujat; № 23, 97-qujat; № 24, 125, 134-qujattar; 2010 j., № 5, 23-qujat; №7, 29- qujat; № 15, 71-qujat; № 22, 128-qujat; № 24, 149-qujat; 2011 j., № 1, 2-qujat; 2011 jylǵy 3 aqpanda «Egemen Qazaqstan» jáne 2011 jylǵy 1 aqpanda «Kazahstanskaıa pravda» gazetterinde ja­rııalanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine saýda qyz­metin retteý máseleleri boıynsha ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2011 jylǵy 26 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblı­ka­sy­nyń Zańy): 7-baptyń 4-tarmaǵynyń 2) tarmaqsha­syn­daǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 14. «Memlekettik satyp alý týraly» 2007 jylǵy 21 shildedegi Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýb­lıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2007 j., № 17, 135-qujat; 2008 j., № 13-14, 58-qu­jat; № 20, 87-qujat; № 21, 97-qujat; № 24, 128-qujat; 2009 j., № 2-3, 21-qujat; № 9-10, 47, 49-qujattar; № 15-16, 74-qu­jat; № 17, 78, 82-qujattar; № 24, 129, 133-qujattar; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 7, 28, 29-qujattar; № 15, 71-qujat; № 17-18, 108-qujat; № 24, 146-qujat; 2011 jylǵy 3 aqpanda «Egemen Qazaqstan» já­ne 2011 jylǵy 1 aqpanda «Kazahstanskaıa pravda» gazetterinde ja­rııalanǵan «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine saýda qyzmetin retteý máse­leleri boıynsha ózge­rister men tolyq­ty­rý­lar engizý týraly» 2011 jylǵy 26 qań­tardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy): 4-baptyń 1-tarmaǵynyń 28) tarmaqsha­sy «joıý úshin,» degen sózderden keıin «janýarlar men qustardyń asa qaýipti aýrýlaryn joıý jáne olardyń taralýy­nyń aldyn alý maqsatynda epızootııa osha­ǵynda jáne qolaısyz pýnktte júrgi­ziletin is-sharalar úshin,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn. 2-bap. Osy Zań alǵashqy resmı jarııa­lanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.NAZARBAEV. Astana, Aqorda, 2011 jylǵy naýryz­dyń 24-i. №420-IV QRZ