Naqty maqsattarǵa baǵyttalýymen qundy

Túbimiz bir túrki halyqtary­nyń ishindegi qazaq pen ózbektiń este joq eski zamannan beri aýyly aralas, qoıy qoralas, tósekte basy, tóskeıde maly qosylǵan. Bul – búginge deıingi bizdiń baba­lary­myzdyń salyp ketken sara jol, kóne soqpaǵynan kele jatqan berik baılanysymyzdyń belgisi. Demek, barys-kelisi ǵasyrlarǵa ulasatyn eki eldiń tatý kórshi, tilmashsyz túsinisetin tirshiligi eshqashan úzilmek emes dep senimdi túrde aıtýǵa bolady. Ýaqyt ótken saıyn baılanysymyz nyǵaıyp, qarym-qatynasymyz jańa deńgeı­ge kóterilip kele jatyr. Biz ár kezde baýyrlas ult retin­de Qazaqstannyń jetken jetis­­tikterine súısinip, eldegi bo­lyp jatqan ıgi ózgerister men ja­ńa­­lyqtarǵa eleńdep, uda­ıy kóńil aýdaryp otyramyz. So­nyń biri – jýyrda ǵana Mem­leket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Jol­daýy boldy. «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» ataýymen jarııa­lanǵan qujatta eldiń stra­tegııalyq damý baǵyty aıqy­n­dalyp, josparlar naqtylanǵan. Bul ­Joldaý osyndaı naqty maq­sattardy kózdeýimen qundy. Aqı­qatynda, tutas bir eldiń bıik belesterdi baǵyndyrýǵa jete­leı­tin mundaı málimdemeleri biz­diń elimizde de jıi jarııalanyp jatady. Sondyqtan da oraıly sátti paıdalanyp, Syrdyń saǵasyn qatar jaılaǵan týys halyqtardyń ókili retinde mundaı qujattardy qoldaıtyndyǵymyzdy bildirgim keledi. О́zbekstan Jazýshylar odaǵy­nyń tóraǵasy bolǵandyqtan, endi ózim jetekshilik etetin salaǵa qatysty áńgime qozǵasam deımin. Búginde Qazaqstan men О́zbekstan jazýshylary arasyndaǵy rýhanı-mádenı baılanys zaman aǵymyna saı, ýaqyt talabymen úndese otyryp jandanyp, jańǵyrýda. Mundaı qatynastyń kóne tarı­hyn aıtpaǵannyń ózinde, bi­z­derdiń ádebı shyǵarmashylyq baılanysymyz Keńes zamanynda da qarqyndy óristedi. Aýdarma arqyly bir-birimizdi oqyp, tanýdyń sharyqtaý kezeńi sol shaqtarda bolǵan-aý dep topshy­laımyn keıde. Muny kúni keshe ǵana Astanadaǵy Ulttyq aka­de­mııalyq kitaphanada ótken kezdesýde meniń syralǵy dos, zamandas úzeńgilesterim, qazaq zııalylarynyń biregeıi M.Jol­das­bekov pen aqyn N.Aıt­uly da atap ótip, bir sát ótkendi eske túsirgendeı boldy. Rasynda da, sol kezeńderde bizdiń qazaq jazýshylarymen shyǵarmashylyq baılanysymyz óte berik ári tyǵyz qalyptasty. О́z basym M.Áýezovtiń «Abaı joly­men» alǵash tanysýym sonaý 1953 jyldyń jazynda, tór­tin­shi synypta oqyp júrgende bas­tal­dy. О́z ana tilimde oqyǵan Abaı, Toǵjan, Áıgerimderdiń beı­nesi áli kúnge kóz aldymda. Son­dyq­tan da ult talǵamaı adam janyn izgilikke úndeıtin, rýhanı baıytatyn ádebıet óneriniń men úshin quny asqaq, qadir-qasıeti joǵary. Al endi táýelsizdik tańyn­daǵy qazaq-ózbek ádebı, mádenı qatynasy qaı deńgeıde degenge keler bolsaq, ol týraly da aı­tarymyz az emes. Árıne, egemen­ el retinde qos memlekettiń rýha­nı baılanysynyń ushar ba­syn­da Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev pen О́zbekstannyń tuńǵysh Prezıdenti I.Karımovtiń turǵandyǵyn qurmetpen atap ótýimiz kerek. Bizdiń eldiń búgingi Prezıdenti Sh.Mırzııoev te ony jańa deńgeıge kóterýde. Máselen, jýyrda ǵana Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary E.Toǵjanov bastaǵan delegasııa О́zbekstan Respýblıkasynyń Tashkent, Samarqan qalalarynda saparmen bolyp, kezdesýler ótkizdi. Bul eki el azamattarynyń ózara túsinistigi men halyqtar arasyndaǵy rýhanı úndestikti jandandyra túsýge oń yqpal etetin sátti qadamdardyń biri dep sanaımyn. Onyń sońyn ala be­re, Astana qalasynyń О́z­bek etnomádenı birles­tigi men Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń, О́zbekstannyń Qazaqstandaǵy elshiliginiń jáne Iýnýs Emre atyn­daǵy Túrik mádenıet or­talyǵynyń qoldaýymen «Álisher Naýaı» (Nı­zamıddın Mir Áli­sher) at­ty ádebı-mádenı kesh uıym­dastyryldy. Bul rette, túrki tildes memle­ket­terdiń osy eldegi elshilik ókil­deriniń sharaǵa belsendi qatysýy kóp nárseni ańǵart­sa kerek. Al ádebı-má­denı keshtiń túpki maqsaty – til men mádenıetti saqtaý jáne damytý, ádebıetke degen qyzyǵýshylyqty qalyp­tastyrý ári túrki tildes aqyndar men oıshyldardyń ádebı murasyn nasıhattaý ekendigin eskersek, atalǵan shara óz mindetin artyǵymen oryndady dep aıta alamyz. Aqıqatynda, «Zııalylar birligi – el birligi, el bir­ligi – eń asyl qasıet» demek­shi, qazaq pen ózbek zııaly­larynyń birligi eki halyqtyń yntymaǵy men bolashaǵyn aıqyndap beredi. Sonymen birge bizdiń ózara túsi­nisýimiz úshin tilmashtyń qajeti shamaly ǵoı. Desek te, kórkem shyǵarmalardy aýdarma arqyly tanyp, túsiný kim-kimniń de kóńil kókjıegin kemeldendire túsetini sózsiz. Sondyqtan da, ádebı muralardy aýdaryp, taratyp, keńinen nasıhattaǵannan eshkim de utyl­maıdy. Onyń ústine mundaı aýdar­malar ártúrli ult ókil­derine rýhanı baılyq syılap qana qoımaı, adamzat balasyn ózara jaqyndastyra túsedi. Ol úshin qazirgi qazaq aqyn-jazý­shy­larynyń shy­ǵarmalaryn ózbek tiline, ózbek aqyn-jazý­shylarynyń týyn­dylaryn qazaq tili­ne aýdaryp, ádebı kesh­ter ótkizsek degen nıeti­miz bar. Bul iske búgin­gi jas­tarymyzdy belsen­di qatys­tyrý arqy­ly bola­shaqtaǵy baılanysy­myzdy baıandy etkimiz keledi. Bıylǵy qańtar aıynda О́zbekstan Jazýshylar odaǵy 400 dana ádebı kitapty Ikram Hashımjanov jetekshilik etetin Qazaqstandaǵy «Dўst­lık» ózbekter qaýymdas­tyǵyna berdi. Sonymen qatar, Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy О́z­bek mádenı birlestigi men О́zbekstandaǵy Qazaq ulttyq mádenı orta­lyǵynyń uıytqy bolýy­men qazaqstandyq ózbek jazýshylary jyl saıyn Tash­kent qalasyna baryp, ta­nymal qalam ıeleri­men túrli kez­desýler ótkizip tu­­rady. Bul týys halyq­tardyń ádebı-mádenı baı­lanystarynyń tereńdeýine tyń serpin beredi. Qazir sıfrly teh­nolo­­gııa damyǵan zaman ǵoı. Endeshe, ádebı qundy­lyqtardy elektrondy for­­matqa aınaldyra oty­ryp, ony ınternet arqyly jas­tarǵa qoljetimdi etý kúlli álem úshin ózekti másele bolyp tur. О́ıtkeni, ozyq teh­nologııa jata-jastana kitap oqıtyn jastardyń qataryn sıretip jiberdi. Qaı memleketti alyp qara­sańyz da, osy taqylettes túıinder tarqatylmaǵan kúıi aldyńnan kese kólde­neńdeıdi. Osy turǵydan al­ǵanda, N.Nazarbaevtyń Jol­daýynda «Sıfrly Qazaq­stan» baǵdarlamasyn ázir­leý týraly aıtylýy adam­zat balasy úshin ıgilikke aınalǵaı. Muhammad Álı AHMEDOV, О́zbekstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, arnaıy «Egemen Qazaqstan» úshin