Ǵıbratty ǵumyr

Bólimsheniń zootehnıgi, sodan keıin meńgerýshisi qyz­metin atqardy. Mine, osy kezde naǵyz mamandyq álippesinen ótip, basqarý júıesindegi birinshi qa­da­myn jasady. О́mir mektebiniń bas­taýysh baspaldaǵyn myqtap qa­lady. Torǵaı oblysynyń eki aýdanynyń (Jaqsy, Qıma) komsomol uıymdaryn basqardy. Jas­tar­dyń arasynda jumys istep, uıym­dastyrýshylyq qabiletin ári qaraı damytty. Sodan Keńaral keńsharynyń partııa uıymyn basqarýǵa joldama aldy. Kóp uzamaı Qaratorǵaı keńsharynyń dırektory bolyp taǵaıyndaldy. Bul sharýashylyq shalǵaıda ornalasqan Amangeldi aýdanynyń quramynda jańadan qurylǵan edi. Úsh ózenniń toǵysqan jerinde orna­las­qan halqy az, sondyqtan jet­ki­likti jumys kúshi joq, aýdan ortalyǵyna baratyn jol sa­lyn­­baǵan, sý tasyǵanda aralda qa­lyp ortalyqpen qatynas toq­tap qa­latyn qıyndyqtary ba­s­tan asyp jatqan sharýashylyqty A.Sadyrbekov belsene basqaryp ket­­ti. Sol zamanda keńshar dırek­tory tek sharýashylyqqa ǵana jaý­apty emes edi, aýyldyń ty­­­nysy men turmysy, osynda turatyn halyqtyń jaǵdaıy onyń jumysymen tyǵyz baıla­ny­s­­ty bolatyn. Tyń jerde ja­ńadan qurylǵan sharýashylyq bol­ǵandyqtan, A.Sadyrbekov ju­mysyn qurylystan bastady. Tur­ǵ­yn úı, mektep, balabaqsha, emhana, t.b. áleýmettik nysandar qysqa ýaqytta salynyp, iske qosyldy. Jol qurylysy júrip, qajetti kópirler salynyp, keńshar dırektory jergilikti halyqtyń alǵysyna bólendi. Ýaqytpen sanaspaı, kúndiz-túni jasaǵan eńbeginiń arqasynda maldyń basy ósip, egin sharýashylyǵy aýdanda eń joǵarǵy ónimdilikke qol jetkizdi. A.Sadyrbekov joqtan bar jasap, bardy uqsatyp damytyp áketetin, talǵampaz, izdenimpaz, qaramaǵyndaǵylarǵa talapshyl basshy retinde ózin kórsetti. Sondyqtan, jańadan ashylǵan Amantoǵaı, keıinirek Arqalyq aýdandarynyń burynǵy aýylsharýashylyq basqarmasy negizinde qurylǵan agroónerkásip birlestikterine basshy bolyp taǵaıyndaldy. Kóp uzamaı oblystyń aýyl sha­rýa­shylyq basqarmasynyń bas­tyǵy K.Áýbákirovke birinshi oryn­basar bolyp taǵaıyndaldy. A.Sadyrbekov oblystyń mal sha­rýa­shylyǵymen aınalysatyn oń­tústik, eginshilikpen shu­ǵyl­da­­natyn soltústik – eki óńirinde de qyzmet jasap, olardyń erek­she­li­gin bilgendikten, jańa qyz­met­ke ki­dirissiz kirisip ketti. Osy jaýapty qyzmetti abyroımen atqarǵanyn kózimen kórgen kýágeriniń biri men edim. О́ıtkeni, sol kezde Torǵaı obly­synda keńshardyń bas mamany bolatynmyn. Keıinirek keńshar dırektory qyzmetine taǵaıyndalar kezde qabyldaýynda bolyp, aldynan óttim. Sonda onyń aýyl sha­rýashylyǵyn jetik biletin bas­shy ekendigin ańǵarǵan edim. Adam­gershiligi men parasattylyǵy da kózime túsip edi.

Biraz ýaqyttan keıin A.Sadyr­be­kov Amangeldi aýdany partııa ko­mıtetiniń birinshi hatshysy bolyp saılandy. Bul aýdan dalasy keń, ózenderi tereń, tarıhqa tun­ǵan kóne Betpaqdala óńirinde ornalasqan. Sonaý Ámir Temirdiń jo­ryǵyna, Kenesary hannyń kó­terilisine kýáger. Amangeldi Imanov basqarǵan ult-azattyq shaı­­qastary da osy dalada ótken.

Shól-shóleıtti jerde orna­las­qan aýdan bolǵandyqtan, she­shi­min kútip turǵan máseleleri men qıyn­dyqtary jetkilikti edi. Mi­ne, osyndaı kúrdeli, biraq halqy ju­mysker jerge qyzmetke kelip, aý­qymdy isterdi bastap ketti. Bu­ryn­­ǵy bastalǵan jumystardy jal­ǵastyryp, aýdannyń ekonomıkasy men áleýmettik salasynyń tamyrlaryna qan júgirtip, turmys-tir­shiligine oń jańalyqtar men ózgerister ákeldi.

Malshy-shopandarǵa erekshe nazar aýdarylyp, qoldaý kór­se­­tildi. Eńbekti yntalandyrý bi­rin­shi kezekke qoıyldy. Eńbek adam­da­rynyń alatyn tabysyn jetken je­tistigimen baılanystyryp, aýyl­da jańa reformalardy júzege asyrdy. Mal ósirý tásilderinde ozyq ózgerister keńinen taratyldy. Aýdan oblystaǵy ekonomıkasy damyǵan ozattar qataryna qo­syl­dy. Jergilikti aýyldar úlken qu­rylys oryndaryna aınaldy. Tur­ǵyn úıler men áleýmettik nysan­dar salyndy, jol qurylysy qarqyndy damydy. Osyndaı oń ózgeristerdi Ortalyq partııa komıtetiniń ýákili retinde aý­dan­dyq partııa uıymynyń esep berý-saılaý konferensııasyna kelgende óz kózimmen kórip edim. Burynǵy ózime tanys aýdan aıtarlyqtaı ózgergen eken. Bir­neshe sharýashylyq óz malyn je­mmen qamtamasyz etý úshin bu­ryn aınalyspaǵan eginshilikke kirisip, astyq jınaıtyn bolypty. Aýyldar arasyna jol, kópirler salynyp, aýdanmen berik qatynas ornatylypty. Mádenı oshaqtar, eńseli sport kesheni boı túzepti. Aýdan ortalyǵynyń kelbeti ózgeshe jańǵyrypty. 1990 jyly Torǵaı oblysy qaıta ashylǵan kezde A.Sadyrbekov oblystyq agroónerkásip kesheniniń basshysy jáne oblystyq atqarý komıteti tóraǵasynyń bi­rin­shi orynbasary qyzmetine ta­ǵaı­yndaldy. Bul óte kúrdeli qıyn­dyq­tar beleń alǵan ýaqyt edi. Ke­ńes Odaǵynyń quldyraýy bas­tal­ǵan kezde jańa qurylǵan oblysty kóterý ońaı emes bolatyn. Biraq A.Sadyrbekov sııaqty azamattar osyndaı synnan abyroımen ótti. Elimiz egemendigin jarııalap, jańa dáýirge bet burǵan kezde memlekettik múlikti jekeshelendirý má­selesi aldyńǵy qatarda turdy. Res­pýblıkalyq Memlekettik mú­lik komıtetiniń tóraǵasy, Pre­mer-Mınıstrdiń birinshi oryn­basary qyzmetin atqaryp júrgenimde, A.Sadyrbekovti adaldyǵy men tájirıbesin eskerip, Tor­ǵaı obly­sy memlekettik múlik ko­mı­teti tóraǵasy, oblys ákiminiń bi­rinshi orynbasary qyzmetine sha­qyrǵan edim. Týrasyn aıta­ıyn: memlekettik múlikti jeke­sh­e­lendirý elimizdiń tarıhynda buryn bolmaǵandyqtan, bul sa­lada kóp izdenip, jańa ádis-tá­s­ilder paıdalaný kerek boldy. Tipti osyndaı qyzmet jasaýǵa daıyn mamandar bizde múlde joq edi. Bárimizdiń sana-sezimimiz ben kózqarasymyz jáne jumys tásilimiz Keńes odaǵy kezinde qalyptasqan edi. Sondyqtan da jumys barysynda A.Sadyrbekov josparlanǵan ózgeristerge syn kó­zimen qarap, jan-jaqty sarap­tap otyrdy. Jańalyqtardy qup­­tap, is júzine asyrýǵa búkil re­formatorlyq kúsh-jigerin saldy. Onyń qarym-qabileti jańa ju­mysqa sáıkes keldi. Aýyl sha­rýa­shylyǵyn jekeshelendirý ke­zinde onyń kóńilinde biraz kúdik bol­ǵ­anyn bilemin. Bir jaǵynan, ózi istegen keńshar, ujymshar júıe­sin qımady. Al ekinshi ja­ǵy­nan, ózgerister kerektigine kózi jetti. Jan-jaqty saraptap, baısaldy reformalar jasaýdy qup­tady. Bilikti basshy sharýa qo­ja­lyqtaryn biriktirý kajettigin aıtýshy edi. Bul usynysy qazirgi ýaqytta da kún tártibinde tur. Torǵaı oblysy jabylǵannan keıin A.Sadyrbekovtiń aldynda qaıda baram, ne isteımin degen suraq turmady. Prezıdent ákimshiligine alynyp, memlekettik ınspektor qyzmetine taǵaıyndaldy. Batys Qazaqstan, keıin Aqmola oblystarynda Prezıdenttiń ókili bolyp qyzmet atqardy. Bul orynda da ol mol tájirıbesiniń arqasynda nátı­jeli jumys istedi. Birer ýaqyt Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimshiliginiń Astanadaǵy ókili boldy. Sol kezde oblystyń pro­b­lemalaryn sheshýge belsene qatysty. Qazirgi ýaqytta A.Sadyr­bekov otandyq beldi ká­sip­­o­rynnyń biri – «Kondensat» AQ-tyń syrtqy baılanys dırektory qyzmetin atqarady. Ákesiniń qanymen, anasynyń sútimen kelgen qasıetine saı, ol ataq úshin emes, halqy úshin ju­mys istedi. Sondyqtan, qyzmet barysynda oblys basshylyǵynda bolǵan E.Áýelbekov, O.Qýanyshev, M.Saǵdıev, О́. Jánibekov, K.Áýbá­ki­rov, K.Ýkın, V.Brynkın, S.Kýla­gın syndy qaıratkerlerden tálim-tár­bıe alyp, qoldaý kórdi. Jetpiske qadam basyp otyrǵan Amangeldi Sadyrbekov jubaıy Karlyǵashpen bir shańyraq astynda jarty ǵasyr baqytty ómir keship, tárbıeli urpaq ósirip keledi. Ulyn uıaǵa, qyzyn qııaǵa qondyryp, áýletiniń týyn bıik ustap otyr.

Jánibek KÁRIBJANOV, memleket jáne qoǵam qaıratkeri