Joldaýda sóz bolǵan otandyq agroónerkásip salasynyń keleshegi zor. Jalpy, qazirgi kezeńde birqatar qarqyndy damýshy memleketter úshin agroónerkásip kesheni ekonomıkanyń draıverine aınalǵandyǵy shyndyq. Sondaı memleketterdiń qataryna ózim bilim alyp jatqan, búginde Eýropalyq odaq aımaǵynyń qarqyndy damýshy ekonomıkalarynyń birine aınalǵan Polsha memleketin jatqyzýǵa bolady. Polshanyń jyldam damýyna serpin berýshi baǵyttardyń biri – eldiń dástúrli aýyl sharýashylyǵy.
Polıaktar ǵasyrlar boıy jerden nesibesin tergen, mal sharýashylyǵynan paıda kóre bilgen halyq ekendigi belgili. Biraq sońǵy onjyldyqta Polsha agroónerkásipte «dástúrli sapa» men «tehnologııalyq jańashyldyq» uǵymdaryn ózara úılestire bildi. Agrarlyq sala tehnologııanyń sońǵy jetistikterimen jaraqtandyrylyp, sala ónimderin eksportqa shyǵarý baǵytynda qyrýar jumys atqaryldy. Nátıjesinde, Polsha aýyl sharýashylyǵy ónimderin eksporttaý salasyndaǵy kóshbasshy memleketterdiń birine aınaldy.
Mundaı jetistikke polıak kásipkerleri salany tehnologııalyq turǵydan jańǵyrtý, syrtqy naryqtardy, olardyń talaptary men suranystaryn jiti zertteý, zerdeleý, tutynýshylardyń talap-tilekterin eskerý arqyly qol jetkizdi. Polshanyń agrarlyq sala mamandary eldiń ǵylymı ortalyqtarymen ónimniń sapasyn arttyrý, shyǵynyn azaıtý jáne t.b. baǵyttar boıynsha tyǵyz yntymaqtastyqta jumys istedi. Nátıjesi de jaman emes, búginde polıak almalary, et jáne sút ónimderi tek Eýropa ǵana emes, odan tysqary aýmaqtarda da keńinen tanymal.
Qazirgi tańda halyqaralyq qoǵamdastyq sapaly, ekologııalyq turǵydan taza aýyl sharýashylyǵy ónimderin tutynýǵa nıetti. Otandyq kásipkerler bul trendti paıdalana bilýleri tıis. Joldaýda aıtylǵan sýbsıdııalar berý, ónimdi saqtandyrý, taýarlardy saqtaý men ótkizý, saladaǵy ártaraptandyrý qolǵa alynyp, ǵylymı ortalar men sala kásipkerleriniń birlesken jumystary ózara paıdaly baǵytta júrgizilse, otandyq agroónerkásip kesheni damıtyn bolady.
Al memleketimiz búgingi kúni qurylysyna qyrýar qarajat bólip, qalyptastyryp jatqan kólik-logıstıkalyq keshen sala ónimin syrtqy naryqtarǵa shyǵarýǵa qyzmet kórsetetin bolady. Atalǵan logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytý – bıylǵy Joldaýda kóterilgen basty taqyryptardyń biri.
Halyqaralyq saýda aǵynynda Shyǵys Azııa, Taıaý Shyǵys jáne Eýropa aımaqtarynyń róli asa joǵary. Eýrazııa qurlyǵyndaǵy tasymal baǵyttary negizinen atalǵan aımaqtar arasynda júretin bolady. Qazaqstan syndy teńizge tikeleı shyǵatyn joly joq, negizinen qurlyqtyq sıpattaǵy memleket úshin qýatty kólik-logıstıkalyq keshendi qalyptastyrý strategııalyq mańyzdy qadam sanalady. Bul rette Dúnıejúzilik saýda uıymyna músheligimiz oń yqpalyn tıgizetin bolady.
Halyqaralyq deńgeıdegi joldardyń salynýy el qazynasyna túsetin tabyspen qatar, joldyń ón boıyndaǵy kólik ınfraqurylymynyń, qyzmet kórsetý salasynyń damýyna sep bolmaq. Ol degenińiz, qyzmet kórsetý salasyndaǵy kásipkerlikti damytýǵa múmkindik beredi. Al ishki joldardyń salynýy óńirler arasyndaǵy barys-kelistiń kólemin ulǵaıtyp, ishki damýǵa mýltıplıkatıvtik áserin tıgizbek.
Halqymyzda «Yntymaq júrgen jerde, yrys birge júredi» degen maqal bar. Osy múmkindikti paıdalana otyryp, barsha otandastarymyzdy Elbasynyń bıylǵy bastamalaryn jappaı qoldaýǵa, Joldaýda kórsetilgen maqsattardy júzege asyrýda jumyla eńbektenýge shaqyramyn.
Jandos QARYNBAEV,
Varshava ýnıversıteti saıası ǵylymdar jáne halyqaralyq qatynastar fakýltetiniń doktoranty