О́mir súrý fılosofııasy

JAŃA SAPALYQ DEŃGEIGE KО́TERILDI Ádebıetshi emespin, biraq metaforalyq uǵymnyń arǵy astaryn jaqsy túsinemin. Bálkim, ony kópshiligimiz aıta beretindeı, kóńildiń kók dónenine teńestirgendigimiz jón bolar. Iá, qalaı degende de, týǵan elińniń buryn-sońdy bastan keshpegen damý úrdisine kún saıyn kýáger bolyp kele jatqan soń arǵy jaǵynan túıdektelip kelip qalǵan oı aǵystaryn irkip qalý da ońaıǵa soqpaıdy eken. Ońaıǵa túspeıdi degende aıtpaǵym, bul áldebir qııaldan týǵan nemese qoldan ıip ákelgen janama túsinik emes. Jáne taban astynan adam estimegen jańalyq ta qaıdan tabyla bersin. Qarapaıym mysalǵa júgineıin, jaqynda Prezıdentimizdiń bastamasymen dúnıege kelgen «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha shet eldiń aldyńǵy qatarly oqý ornyn bitirip kelgen jas jigitpen áńgimelestim. Onyń aty-jónin atamaı-aq qoıaıyn, alǵashynda júrdim-bardym taqyryptar tóńireginde birshama pikir alysarmyz degem-di. Onyń ústine mynadaı ala­sa­pyran zamanda bos ýaqyt qaıda. Joq, bastapqydaı emes, bara-bara suhbatymyzdyń taqyryby tereńdeı tústi. Jas zamandasymnyń biz bastan keship otyrǵan qoǵam týraly túsinigi, zııaly qaýymǵa ǵana emes, qarapaıym adamdar úshin de munan bylaıǵy jer­de ómir súrýdiń ońaı bolmaı­tyn­dyǵy, jer sharynyń túkpir-túk­pi­rinde bolyp jatqan tolqýlar men apatty jaǵdaılardyń tym jıilep ketkendigi, shet jurtta bilim alyp jatqan jastarymyzdyń ózgelermen salystyrǵandaǵy ıntellektýaldyq paıy­my, bilim tóńiregindegi ishteı báse­ke­les­tik... qoıshy áıteýir, nemkettileý bas­tal­ǵan áńgimeniń aıaǵy óz-ózinen tereńge tartyp bara jatty. Bul kezdeısoq kezdesý meni de biraz jelpindirdi. Jelpindirgende jas adamnyń osynsha ozyq dúnıetanymy eriksiz tańǵal­dyr­dy. Aldyńǵy býyn kúndelikti alas-qa­pas sharýamen súrligip júrip, keıingilermen túsinistik jaǵdaıda sheshilip syrlasa bermeımiz-aý deıtin ókinishtiń de qylań bergendigin jasyryp qaıteıin. Ol sol ekiniń biriniń qoly erkin jete bermeıtin «Bolashaq» baǵdarlamasynyń tegeýrindi bir ókili retinde meniń kókeıimdegini de dóp basqandaı, biraz jaıdan habardar etti. Jáne naqty derektermen tuzdyqtap sóı­ledi. 2005-2010 jyldar aralyǵynda atal­mysh baǵdarlama boıynsha 2204 jas maman bitirip shyǵypty. Bir qýanarlyǵy, osy­lar­dyń 1764-i memlekettik organdarǵa, ult­tyq kompanııalar men birlesken kásip­oryn­darǵa, halyqaralyq uıymdarǵa san túrli qyz­metterge ornalasyp úlgergen. 400 jas mamannyń taǵdyry taıaý kúnderi túpkilikti sheshilmek. Halyqaralyq quqyq, ınjınırıng, teńiz tehnıkasy, atom óner­ká­sibi, ınformatıka, nano jáne bıotehnologııa degen mamandyqtardy buryndary arakidik estigenimiz bolmasa, olardyń nemen aınalysatyndyǵyn bile bermeýshi edik qoı. Sol mamandyqtar «Bolashaqtyń» ar­qa­synda ómirimizge batyl, tyń bastama­lary­men aralasa bastady. Ishim jylyp qaldy. – Durys-aq, qulaqqa kiretindeı tu­jy­rym, al memlekettiń qarajatymen bilim alyp, tolysyp-jetilip, jeme-jemge kelgende Qazaqstanǵa qaıtpaı qalatyn qur­das­taryń týraly ne aıtamyz? – degem-di bir ońtaıly tusta. Ol sál irkilip baryp, kóptiń túsinbes­tikpen aıtatyn jáne eskirgen uǵymǵa tolyqqandy jaýap bergisi kelgendeı, bir silkinip aldy da mynadaı toqtamǵa keldi: – Iá, ondaılar bolǵan, biraq birdi-ekili kemshilik búkil bolmysymyzǵa kóleńke túsir­mese kerek qoı. Sizge aǵymnan jarylyp, shynymdy aıtaıyn. Sol aýzymen qus tistegen Londonyńyzda tórt-bes jylym ótti. Munan bylaıǵy jerde shetelderde turyp qyzmet isteý degenińiz túk te qyzyq bolmaı qaldy. Sol syrttaǵy jaǵdaı bizdiń týǵan elimizde bar, ınfraqurylym da, sýper talǵam, sýper mádenıet, sýper sport­tyq jarystar, tipti kóńil kóteretin túngi klýbtarǵa deıin bári-bári bizdiń Qazaq­standa jetip artylady. Kerisinshe, jas adamnyń jan-jaqty jetilýine, eshbir kedergilerge urynbastan oı-órisin damytýǵa, kásibı biliktiligin shyńdaýǵa, básekelesýge, kerek bolsa emen-jarqyn pikirtalastyrý­ǵa da Qazaqstanda múmkindik mol. Qaıran qalatynym, biz osy nege jalpaq túsiniktiń sheńberinen shyǵyp, álemde bolyp jatqan kúrdeli qubylystarǵa oıly kózben qaraýdy úırenbeımiz. Aǵa, siz bilesiz be, qazirgi tańda ómir súrýdiń kúlli fıloso­fııasy bútindeı ózgerdi ǵoı. Jáne Qazaq­stan­da ómir súrýdiń fılosofııasy jańa sa­tyǵa kóterildi. Ony qaıtalaı beretin nesi bar, ózińiz de ol jaǵyn jaqsy bilesiz... Mine, oıdy oı qozǵaıdy. Qazaqstan­daǵy ómir súrý fılosofııasynyń jańa sa­tyǵa kóterilgendigine taǵy bir dálel keltireıin. Biz barsha halyq bolyp jýyrda mer­ziminen buryn Prezıdent saılaýyn ót­kizdik. Iá, saılaýǵa tań qalatyndaı ne bar. Buryndary da talaı saılaýlardy ótkizgen joqpyz ba, buryndary da «sovettik for­mattyń» tar qamytynan shyǵa almastan saılaýǵa qatysqanbyz. Al álemdik masshtab turǵysynan baǵamdaǵanda qaı elde prezıdent saılaýy ótpeı jatyr. Kórshi elderde de, muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy mem­leketterde de. Saılaý týraly qalyp­tas­qan túsinikti baltalap syndyrýyń qıyn. Osy eldiń qarapaıym bir azamaty retinde de, depýtat retinde de baıqaǵanym, «bul án ózge ánnen ózgeshe» degendeı, bul saılaý ózge saılaýlardan áldeqaıda mándi, áldeqaıda maǵynaly túrde ótti. Sol saılaý kúngi adamdardyń syǵylysyp kezekte turǵanyn kórseńiz. Buryn-sońdy mundaı kezekti kórip pe edińiz, kórmek túgili oıǵa kelmeıtin. Demek, qazaqstandyqtar saılaý jónindegi jańa úderisterdi baǵyn­dyr­ǵan, saılaýǵa degen buryn-sońdy bolmaǵan qulshynys oıanǵan. Ol neniń qulshynysy? Elbasyn saılaý kim úshin, bireý úshin be? Bul jerdegi basty maqsat – eń aldymen adam­dardyń ózderine qurmet jasaýy, óz­derin qadirleýi. Aldymen ózderin syı­laýy. Sosyn eldiń bolashaǵyna júrdim-bardym qaramaýy. Biz reti kelsin, kelmesin patrıottyq sezim de­gendi kóp aıta­myz, kóbirek qaı­ta­laımyz. Al túsine bilgenge osy tóńi­rek­te de patrıottyq sezim tunyp turǵan joq pa?! Tek endigi jerde osy qu­by­lys­tyń sıyr­quı­ym­­shaqtanyp suıy­lyp ketpegendigin tileıik! Biraq olaı jasamaý da ózimizge baılanysty. Úlkenimizge de, kishimizge de úlken serpilis týdyrǵan bul saılaýda halyq eń basty tańdaýyn jasady. Bolashaqqa kimmen birge barǵysy keletindigin jáne memleketimizdiń taǵdyryn kimge senip tapsyrý kerektigin durys tańdady. Muny Táýelsizdigimizdiń basty jeńisteriniń biri, bálkim, bastysy dep baǵalaǵandyǵymyz abzal. Qazaqstandaǵy ómir súrý fıloso­fııa­synyń jańa satyǵa kóterilgendigin sirá, bekerden-beker qadap aıtpaǵan bolar­myn. Iаǵnı, bizdiń zamandastarymyzdyń ómir súrýge degen talǵamy ósken. Mine, sol sekildi prezıdenttikten úmitker tórt birdeı azamattyń ishinen kimdi tańdaý kerektigi de árkimniń ózine, óziniń azamattyq jaýaptylyǵyna baılanysty edi. Bul jaý­ap­tylyq ári-beriden soń Otan aldyndaǵy jaýaptylyqty bylaı qoıǵanda, otbasy aldyndaǵy jaýaptylyq edi ǵoı. Saılaýǵa bara jatqan tusta meniń oıyma Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń myna bir júrek­jardy sózi op-ońaı orala ketti: «О́zim úshin emes, elim úshin tolǵanamyn: bir basyma kerekti qaı kúnde de tabarmyn. Halqyma kerekti qalaı tabam, qaıdan tabam dep qam jep júrý tek qana meniń emes, ár azamattyń isi men jadynda bolýy qajet!» Táýelsizdik tátti sóz. Táýelsizdikke qol jetkizgenimizge bıyl jıyrma jyl. Ta­rıh­tyń aýmaly-tókpeli dońǵalaǵymen salys­ty­ra bezbendesek, bul tup-týra kózdi ashyp-jumǵansha zyr etip óte shyǵatyn ýaqyt. Biz, bárimiz osy ýaqyttyń keıipkerimiz, osy shapshań ýaqyt bizdiń kóz aldy­myzda ótti. Osy merzim ishinde biz baǵyn­dyrǵan bıikter de, asqaraly asýlar da, ara-tura aıaqtan tartyp qalatyn kemshilikter de bárimizdiń kóz aldymyzda. Bizdiń bárimiz de osy zamannyń keıipkerlerimiz deı­tinimiz sodan. Jıyrma jyl. Bizdiń kóz aldymyzda bolǵan túbirli ózgeristerdi tipti tilmen jetkize aıtý qıyn-aq. Qıynnyń qıy­ny. Mine, osy táýelsizdik týyndysy­nyń eshbir jan talasa qoımaıtyn alǵashqy avtory da Nazarbaev edi. Tarıh halyq úshin jasalǵan ıgilikti isterdiń eshbirin umyt­paıdy, jadynan da shyǵarmaıdy. Esim hannyń eski joly da, Qasym hannyń qasqa joly da, Áz Táýkeniń Jeti jarǵysy da el úshin qajet boldy. Qalaı degende de o zamannyń salmaǵy da, bet-beınesi de, tu­tas órleý dáýiri de bólek, tym bólekshe edi ǵoı. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryn­daǵy biz bastan keshken qıyndyqtardy kim umyta alar. Árıne, bul dáýir birden ornaı qalǵan joq, jan qınamastan sopań etip aspannan túse qalǵan joq. Al ońaı kelgen baqyttyń da berer qyzyǵy men qyzýy kóp bolmaıdy. Táýelsizdiktiń irgetasyn berik qalaý úshin tún uıqysyn tórt bólgen, bar qıyndyqty beli qaıyspaı elmen birge kóterisken atpal azamattarymyz jeterlik-ti. Bul jerde árıne, «bas-basyna bı bol­ǵan óńkeı qıqymdardyń» da tabylmaı qal­maǵandyǵyn jasyrýǵa bolmaıdy. Bas­qa­syn aıtpaǵanda, osy táýelsizdigimizge kúmánmen qaraǵan, ilgeri jyljyǵan kó­shi­mizdiń bir jerde aýyp qalmaı dittigen jerine aman-esen baratyndyǵyna da tolyq senimdi bolmaǵan mysyq tileýlilerdiń de aramyzda júrgendigin elemeı ketýge bolar ma. Mine, qırandydan jańa memle­ket­tiń qabyrǵasyn qalaý, qalap qana qoımaı álemdik órkenıetten oıyp turyp óz ornyn ıemdený degen uly mıssııa, jasy­ra­tyny joq, bárimizden buryn Nazar­baev­tyń moınyna túsip edi ǵoı. Dúken sóre­le­ri­niń bos qalǵandyǵyn da bizdiń turǵylas­tary­myz umytpaǵan shyǵar. Sodan tikeıdik, sodan etek-jeńimizdi jınadyq, Orta Azııadaǵy týysqan memleketter arasynan alǵa shyǵyp, álemdik qaýymdastyqta óz o­rny, óz bet-beınesi, damý úrdisi bar aýyz tol­tyryp aıtarlyqtaı bıikterdi baǵyn­dyrǵan Qazaqstan degen alyp elge aı­naldyq. Tek endigi jerde osyǵan qudaı oń kózimen qarasyn dep tileıik. Qazaqstannyń aýmaǵy 2 mıllıon 717 myń sharshy shaqyrym. Terrıtorııasy jaǵynan álemdegi toǵyzynshy memleket. Aq naızanyń ushy, aq bilektiń kúshimen osynshama jer kólemin urpaǵyna qal­dyr­ǵan ata-baba amanatyna adal bolý úshin de talaı ter tógildi ǵoı. Ondaǵy tabıǵı baı­lyq ustaǵannyń qolynda, tistegenniń aý­zynda ketpes úshin de on oılanyp, myń tol­ǵanatyn Memleket basshysynyń ekono­mı­kalyq saýattylyǵy men kóregen saıa­sa­ty aýadaı qajet-aq edi. Investorlar tar­týdaǵy tabandylyq pen ilkimdilikti aıt­pa­ńyz! Memlekettik qyzmette júrip te, de­pý­tattyq mandat alyp ta óz basym osy sharýalardyń ońaılyqpen júzege asa qoımaǵandyǵyn jaqsy bilemin. Nazarbaev «aldymen ekonomıka, sosyn saıasat» us­ta­nymynan bir sát te aınyǵan joq, al osy ustanymnyń búgin de kún tártibinen túse qoımaǵandyǵyn, ómirsheńdigin ýaqyttyń ózi dáleldep keledi. Ishki ornyqtylyq, syrtqy tartymdylyq, ultaralyq kelisim – Qazaqstandy álemdik qaýymdastyq aldynda taǵy bir bıik minbege kóteretin absolıýtti shyndyqqa aınaldy. Ultaralyq kelisimniń kelisti kórinisi kóp memleketterge úlgi-ónege boldy, bizden tájirıbe alǵan, kún ótken saıyn tájirıbe alǵysy keletinderdiń qatarynyń kóbeıip kele jatqandyǵyn maqtanyshpen ataǵandyqtyń artyqtyǵy joq. Ekonomıka salasyndaǵy turaqtylyq, reforma, bıznes, áleýmettik salalar, bilim berý, densaýlyq saqtaý, ta­rıhı-mádenı mura, tilderdi damytý, aýyz­ sý, jumyssyzdyqpen kúres, mektep, aýrýhana, balalar baqshasy... Bul Memleket basshysynyń kún saıyn qatań baqylaýyndaǵy problemalar. Jetistikterimiz jyl saıyn artyp keledi, kemshilikter de jeterlik. Nurekeń árbir oblysqa barǵan saparynda osy salalardy qatań baqylaýǵa alady, qatań qadaǵalaıdy, ju­mys­taryna salǵyrt qaraǵandardyń arqa­lary­nan da qaǵa qoımaıdy, jetistikke jet­kenderdiń de tóbelerin kókke jetkizip maqtamaıdy. Prezıdent árnárseniń or­nyn, úılesimin, óz yrǵaǵyn biledi. Kóp jylǵy ómirlik tájirıbe, jastaıynan qıyndyqta shyńdalyp bolat balqytyp, talaı ret san túrli memleket basshy­larymen bir ústeldiń basynda tize túıis­tirip, memlekettik máselelerdi ońtaıly sheshý, osy sekildi tolyp jatqan memleket basshysyna tán krıterııler eriksiz osyn­daı ustamdylyq pen sabyrlylyqqa tárbıeleıdi, soǵan jetkizdi. Biz KSRO taramaı jatyp-aq synaq alańyn jaýyp, ıadrolyq qarýdan bas tart­qan elmiz. Bul bastamany álem jurtshy­ly­ǵy moıyndaǵan. Nazarbaevtyń bedeli sapalyq turǵydan taǵy da aldyńǵy planǵa shyqty, shyndyǵyn aıtqanda, bul áli eshbir memleket basshysynyń oıyna kele qoımaǵan sharýa edi. Nurekeń buǵan kelgende de batyldyq kórsetti, eshkimge jal­taqtaǵan joq, almas qylyshtaı birden kesti. Al onyń nátıjesi adam tańǵalatyndaı zor jetistikke ıe boldy. Halyqtyń osy saılaýdaǵy orasan zor qurmeti men senimine ıe bolǵan Nurekeńniń qaıbir kóregendik isterin qalaı aıtyp taýysarsyz! Bul tasqa basylǵan tarıh. Bizden keıingi urpaq bul taǵylymnyń ózderine aýadaı qajetti tustaryn talaı márte paıdaǵa asyratyn bolady. Bir-birine maqtanyshpen aıtyp júretin bolady. Dál búgingi tańda álemde tynyshtyq joq. Ásirese, arab memleketteriniń ara­synda bolyp jatqan kıkiljiń, basshylyq tarapyna degen senimsizdik, ashý-yza bar­ǵan saıyn ýshyǵyp barady. Oǵan Batys Eý­ropa memleketteri aralasa bastady. Ejel­gi Rım, Ierýsalım, Mekke, Medıne, Kýfa, Lhastaǵy ómiri bastary birikpeı kele jatqan dinbasylary Nazarbaevtyń ar­qasynda Astanaǵa jınalyp úsh márte bas qosty, úsh márte dinaralyq alaýyzdyqty aýyzdyqtaý, jazyqsyz qan tógilmeý, qara­paı­ym halyqtyń kúndelikti alańsyz ómir sú­rýine tolyqqandy jaǵdaı jasaý má­se­le­le­ri tóńireginde keleli áńgime júr­gizdi. Bir-biriniń júzderine tike qarasty, qol alysty, dostyq kóńilmen tarasty. Bar­ly­ǵy jınalyp bir aýyzdan Nazar­baev­qa jú­rek­ten shyqqan shynaıy alǵystaryn bildirdi. Bul dúnıe júzindegi dinbasy­lary­nyń dıdarlasý dástúri munan keıin de jal­ǵasa beredi. Munan keıin de Astana olar­dyń súıikti basqosý ornyna aınalyp qala beredi. Qazaqstan ústimizdegi jyly Islam konferensııasy uıymyna tóraǵa­lyq etedi. «Árdaıym joldyń aýyryn tańda, ol jolda qarsylyq tappaısyń», deıtin kóri­nedi general Sharl de Goll. Oılanýyńdy qajet etetin tujyrym. Qıyn joldyń aýyrlyǵyn sezinsek, biz sezineıik. Jelimiz ońynan turǵanda biz bir orynda turalyp qalmadyq, tańdaǵan jolymyzdyń ońaı bolmasyn da búkil bolmysymyzben sezine bildik, azdap súringen tustarymyz da bolǵan shyǵar, biraq qulaǵanymyz joq. Tek qana alǵa jyljýdy basty murat etip ustandyq. Sebebi, bizdi qıyn joldardan adastyrmaıtyn Kóshbasshymyzdyń barly­ǵyna sendik, Nazarbaevtyń qajymaıtyn qaırat-jigerine ıek arttyq. Margaret Tetcher: «Men sharshamaıynsha ketpeımin. Al Brıtanııaǵa kerek bolyp turǵan kezimde, men eshqashan da sharshamaımyn!» degen eken. Tabylǵan sóz! Oıly sóz. Artyq-kemi joq birden júrekke qona ketetin maǵynaly sóz! Damý jolynda qarysh­ty sekiris jasaǵan memleketterdiń tájirı­besi jeke tulǵanyń el úshin qanshalyqty ról atqaratyndyǵyn dáleldep-aq keledi. Konrad Adenaýer, Lı Kýan Iý, Franklın Rýzvelt, Mustafa Kemal Atatúrik, Sharl de Goll, Mohamad Mahathır sekildi za­ma­nynan ozyp týǵan kóregen-kemeńger, aı­ryq­sha qajyrly jáne tabandy kósh­bas­shylar óz halyqtaryn turaqty damýǵa, ósip-órkendeýge jáne baqýatty turmysqa jetkizedi Hám jetkizip te keledi. Biz El­basymyz Nursultan Nazarbaevtyń Qazaq­stan­nyń týyn buryn-sońdy bolmaǵan asqar shyńǵa shyǵaryp, mıllıondaǵan qa­zaq­standyqtyń júregine keleshekke degen nyq senim uıalatyp, álem tarıhyndaǵy eńsesi bıik tulǵaǵa aınalǵandyǵyn árdaıym maqtanysh sezimimen aıta berýimiz kerek. Iá, ondaı maqtan sózdi árıne, Nazarbaev kerek te etpes, biraq urpaq sanasyna sińirý úshin tulǵalyq beınesin aıqyndaı túsken ústine aıqyndaý túsýimiz qajet-aq. Odan Nazarbaev shalqaqtap ta ketpeıdi, alasaryp ta qalmaıdy. Biz ótken jyly Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń (EQYU) Astana sammıtin ótkizdik. Jaı kúndelikti kezekti jıyn retinde emes, álem jurtshy­lyǵy kóz tikken aıtýly sammıt retinde ótkizdik. Uıym paıda bolǵan 35 jyl ishinde alǵash ret TMD memleketteriniń ishinen Qazaqstan ǵana uıymǵa tóraǵalyq etý mártebesine ıe boldy. Astana sammıti tórt­kúl dúnıege Qazaq elin pash etti. 56 eldiń «sen tur, men ataıyn» basshylary keldi, kelip qana qoıǵan joq ózderiniń jas Astanamyzǵa degen, osy irgeli halyq­aralyq istiń basy-qasynda júrgen, júrip qana qoımaı sony naqty is júzinde uıym­dastyra bilgen Elbasymyzǵa júrekten shyqqan shynaıy alǵystaryn bildirdi. Árıne, syrttarynan sezdirmese de ishteı qyzǵanǵandary da kezikpeı qalmaǵan shyǵar. EQYU-nyń Astana Deklarasııasy qabyldandy. Bul Deklarasııa tarıh betine altyn áriptermen jazylyp qaldy. Sóıtip, bul saılaýda Nazarbaev saı­laýshylar daýysynyń 95,55 paıyzyna ıe boldy. Ásirese, jastar aıryqsha belsendilik tanytty. 1059 alys-jaqyn shetelderden baqylaýshy keldi, Syrtqy ister mınıstrliginde 200-den astam jýrnalıster tirkeldi. О́zimizdi-ózimiz synaýǵa da shebermiz ǵoı, al sol ár memleketten jınalǵan ba­qylaýshylar saılaý barysynan bálen­deı kemshilik taba almady, saılaý shyn maǵynasynda álemdik deńgeı dárejesinde ótti dep jatty. Bul jetistikke qýanbaýǵa bola ma, bul jetistik úshin bir-birimizden súıinshi suramaýǵa bola ma?! Qazir jan-jaǵyńyzǵa qarańyzshy, álem elderindegi kóp janjaldar áleýmettik máselelerdiń ońdy sheshilmeýinen, áleýmettik salalarǵa memleket tarapynan tólenetin qarjy kózderiniń shamadan tys qysqartý sebebinen týyndap jatyr. Bizde shúkirshilik, bıýd­jettik sala qyzmetkerleriniń jalaqysy, járdemaqy, shákirtaqy, áleýmettik tólem­derdiń kólemi qysqarýdyń ornyna jylma-jyl kóbeıip keledi. Álemdik daǵdarysqa qaramaı 2020 jylǵa deıingi damýdyń strategııalyq jańa baǵdarlamasyn qabyl­dadyq. Prezıdent bıylǵy «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» atty Joldaýynda keleshegimizdiń qandaı ońdy baǵytqa bet túzegendigin tamasha dáleldermen jerine jetkize aıtyp berdi. Bul aıtyl­ǵan jerinde eleýsiz qala beretin bastamalar emes edi. Onyń kún saıyn, jyl saıyn jemis berip kele jatqandyǵyn árbirimiz kórip otyrmyz, sezip otyrmyz. Rýzvelt bir kezderi AQSh-ty daǵdarystan aman qutqarý úshin arnaıy «Jańa baǵyt» atty baǵdarlama qabyldaǵan eken. Sol sekildi biz de revolıýsııalyq joldy emes, damý­dyń evolıýsııalyq jolyn tańdadyq. In­dýs­trııalyq-ınnovasııalyq jańarý dál qazirgi kezden-aq nátıjeli jemisterin bere bastady. Endi «qazaqstandyq modernızasııa» degen jańasha uǵym, jańasha kózqaras paıda boldy. Qazaqstandyq ındýstrııalyq modernızasııa arqyly álemdik modernı­zasııaǵa jol ashylady. Saıası údemeli ózgeristerge múmkindik týady. Bul bastama joǵarǵy jaqtyń qaýly-qararymen sheshilmeıdi, joǵary bıliktiń pármenimen júzege aspaıdy. Prosess tek joǵarǵy jaqtan bastalmaýy kerek, qatarymyzda júrgen qa­rapaıym adamdardyń da yntasy, yj­daǵaty, belsendiligi aldyńǵy qatarǵa shy­ǵýy tıis. Áne, sonda ǵana biz qur aıqaı­men, qur dańǵaza tirshilikpen emes, naqty isimizben Prezıdentimiz usynǵan saıası, ekonomıkalyq reformalarǵa ún qatqan bo­lamyz. Jáne osy rýh kúshimizben utamyz. Bolashaqta da nyq qadamdar jasaımyz. Áńgimemizdiń basynda tilge tıek etken jas jigittiń «bizde bári bar, endigi jerde shetelge qyzyǵýdyń eshbir qajeti joq» degen oıyn eske alaıyq. Shyndyq solaı, artyq aıtqandyǵymyz emes, qazir Qazaq­stan­da adamnyń jaqsy ómir súrýi úshin to­lyqtaı negiz jasalǵan. О́mir súrý fılo­sofııasy sapalyq turǵydan ózgerdi. Ony eń aldymen Prezıdent saılaýy dáleldep berdi. Buryn jurtshylyqpen júzdeskende tirshiliktegi túkke turmaıtyn usaq-túıekter, jeke bastyń sharýalary kóp aıtylatyn. Búgin olaı emes, jeke bastyń múddesin árkim ózderi-aq sheship alady. Eldik másele, halyqtyq másele alǵa shyqty. Árkim qoǵamdaǵy ornyn aıqyndaı tústi, bosqa ýaqyt ótkizýdiń de óz basyna túk paıda ákelmeıtindigin túsindi. О́zderiniń ómirge kerektigin barǵan saıyn sezine bas­tady. Ár adam – «kerek» adamǵa» aınaldy. О́mir súrýdiń qarapaıym fılosofııasyn munan artyq qaıdan izdep tabarsyz! Alǵa umtylǵan oıymyz isimiz árdaıym ońǵa basa bergeı! Úsengeldi MEDEÝOV, Parlament Májilisiniń depýtaty.