«Oıran» – Baıanǵalı Álimjanovtyń nıeti qaraý mıssıonerlerdiń búldirgi áreketterin áshkerelegen ózekti shyǵarmasy. О́mirde teris aǵymdardyń kesirinen shyn máninde baqytsyzdyqqa ushyraǵan jandar bar ǵoı. «Oıran» – solardyń jıyntyq beınesi. Munda bári sımvol arqyly beriledi. О́zge dinge kirip ketken jas jigittiń aty – Arman. Ol bireýdiń asyl armany, úkilegen úmiti edi. Biraq, sol asyl armandy sekta sıqyrlap aldy. Anasynyń aty – Sheker. Otbasynyń uıytqysy, jary men ulynyń ortasynda tátti ǵumyr keshýi tıis áıel ashy taǵdyrmen betpe-bet keldi. Ulynyń sońynan ol da sektaǵa kirdi. Otaǵasy – Eltaı. Ashýmen otqa tústi. Túrmege qamaldy.
Iá, munda bári ap-anyq, taıǵa tańba basqandaı ǵyp kórsetilmeıdi. Ár kórermen óz túsiniginiń dárejesinde uǵatyndaı ısharaly, astarly tustar kóp. Rejısser tirliktiń ashy shyndyǵyn sımvolmen kórsetýge umtylady. Sahnadaǵy kórinister tez aýysyp otyrady. Bebeýlegen zarly áýen nıeti qaraý, pıǵyly jat mıssıonerlerdiń jumbaq ta jasyryn áleminiń habarshysy sııaqty. Sektanttardyń qap-qara kıimi de sony meńzeıdi. Tipti onyń qandaı sekta, qandaı din ekeni atalmaıdy. Parallelder, sahnanyń túrli mezetin túrlishe dekorasııalaý, akterlerdiń sózderine ǵana emes, áreketterine, ym-ısharalaryna qatty basymdyq berilýi – rejısserdiń tapqyrlyǵy. Armannyń otbasyndaǵy sátteri jaryqpen, ata-ana alaqanynyń jylýymen, al sektadaǵy ómiri sahnany qarańǵylaý arqyly bir-birimen sóılespeıtin kisilerdiń jyn qaqqan kisilershe qutyrynyp bıleýimen sıpattalǵan.
Drama barysynda ózge dinge kirip ketken Armannyń aýzynan bir sóz shyǵady. Áke-sheshesine qarap turyp: «Máńgilik aqıqatqa jetý jolyn men osy jerden taptym. Biz máńgiliktiń aldynda, myń-mıllıon jaratylys ıeleriniń janynda túk te emespiz», deıdi ol. Sóıtip, qym-qýyt tirshilikten, keıbir qatyp qalǵan ustanymdardan, ádet-ǵuryp, salt-sanadan bosaǵysy keledi. Erkin, táýelsiz ómir súrýdi jany qalaıdy. Avtor da, rejısser de osy jastyq shaqtyń jeligine basa mán berip, jastyń jany neni qalaıtynyn bilip, sony utymdy kórsete alǵany baıqalyp tur.
Qoryta aıtqanda, «Oıran» dramasy arqyly qoǵamdaǵy ótkir máseleniń biri jaqsy kóterilgen. Úgit-nasıhatsyz, aqyl aıtýsyz-aq jamandyq pen jaqsylyqtyń shekarasy belgilenip, aq pen qara ajyratylǵan.
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan»