Parlamentaralyq dıalog: Joǵary deńgeıdegi senim men túsinistik

Is-sharada Erlan Qoshanov sóz sóılep, eki memleket­tiń kósh­basshylary Qasym-Jomart Toqaev pen Shavkat Mır­zııoev arasyndaǵy saıa­sı dıalogtiń joǵary deńgeıi eki eldiń  barlyq  bılik tarmaǵynyń tıimdi yntymaqtastyǵy-nyń kepili ekenin atap ótti.

– Qazaqstan О́zbekstanmen arada ǵasyrlar boıy qalyp­tasqan dostyq pen tatý kór­shilik baılanystardy nyǵaı­týǵa erekshe mán beredi. Mem­leket basshylarynyń saıası erik-jigeriniń arqasynda strategııalyq áriptestik pen odaq­tastyqtyń úlgi bolar­lyq modeli qalyptasty. Par­lamentaralyq yntymaqtas­tyq keńesiniń jumysy da Prezıdentter qol jetkizgen kelisimder aıasynda júzege asyp keledi. Byltyr Almatyda ótken otyrysta ekonomıka­lyq yntymaqtastyqtyń jaı-kúıi men perspektıvalaryn talqylap, qol jetkizilgen nátıjelerdi odan ári damytý joldary týraly pikir almastyq. Sonymen qatar mádenıet, bilim berý jáne týrızm salasyndaǵy ózara is-árekettiń mańyzy aıryqsha atap ótildi. Búgingi úshinshi oty­rystyń kún tártibi óte mazmundy. Bizdiń delegasııalar yntymaqtastyqtyń bar­lyq baǵytyn jan-jaqty talqy­laıdy, – dedi Májilis spıkeri.

Palata tóraǵasy ózbek­standyq áriptesterine Kons­tıtýsııa jobasy boıynsha ótken referendýmnyń qo­ry­tyndysy týraly máli­met berdi. Jańa qujatty aza­mattardyń 87 paıyzy qol­dady. Erlan Qoshanov jańa Ata zań Memleket basshysy

Qasym-Jomart Toqaevtyń prezı­dent­tikke kirisken al­­ǵash­qy kúnnen bastap júzege asyrylyp kele jatqan aýqymdy reformalardyń nátıjesi ekenin, qabyldanǵan qujat kúlli Qazaqstan qoǵamynyń umtylysyn aıqyn kórsetetinin atap ótti. Sol úshin de jańa Ata zań «Halyq Konstıtýsııasy» dep atalyp ketti.

Jańa Konstıtýsııanyń basty maqsaty – Ádiletti jáne Progressıvti Qazaqstan qurý. Sonymen qatar Ata zańda «adam memleket úshin emes, memleket adam úshin» tujyrymy bekitilip, adam men onyń múddesi aldyńǵa qatarǵa shyǵyp otyr.

Parlamenttik reforma men Vıse-prezıdent, Halyq keńesi sııaqty jańa ınstı­týttar ózbek depýtattarynyń erekshe qyzyǵýshylyǵyn týdyr­dy. Májilis tóraǵasy kúshti Prezıdent, yqpaldy Par­lament jáne esep bere­tin Úkimet teńgerimi konstı­týsııalyq deńgeıde bekigenin aıtty. Kúrdeli jahandyq jaǵdaılardy eskere otyryp, Ata zań barlyq bılik tar­ma­ǵy­nyń úzdiksiz, júıeli ári úılesimdi jumys isteýiniń faktory retinde Prezıdent ınstıtýtyn kúsheıte túsetinine nazar aýdardy.

Májilis tóraǵasy eki el depý­tattarynyń jemisti yn­ty­maqtastyǵyna erekshe toq­taldy. Depýtattar qol jetki­zil­gen joǵary deńgeıdegi ýaǵ­dalastyqtardy zańnamalyq turǵyda qamtamasyz etýge basymdyq beredi. Keıingi jyldary Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy birqatar mańyz­dy kelisim ratıfıkasııalandy. Olardyń qatarynda odaqtastyq qatynastar týra­ly shart, azamattardyń ózara saparlarynyń sharttary týra­ly kelisim, ekologııa jáne qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy yntymaqtastyq, sondaı-aq «Ortalyq Azııa» halyqaralyq ónerkásiptik kooperasııa ortalyǵynyń qyz­metin retteý týraly kelisim­der bar. Eki el depýtattary halyqaralyq parlamenttik alańdarda, ásirese Parlament­aralyq Odaq, EQYU Parla­menttik Assambleıasy, TMD Par­lamentaralyq Assambleıa­sy jáne TúrkPA aıasynda bir-birine turaqty qoldaý kórsetip keledi. Sondaı-aq Ortalyq Azııa áıelderiniń dıalogi sheńberindegi is-sharalar júıeli túrde ótkizilip, zań shy­ǵarý salasynda tájirıbe almasý jolǵa qoıylǵan.

О́z kezeginde Olıı Májilis­tiń Zań shyǵarý palatasynyń tóraǵasy Nýrıddın Ismoılov ta 2025 jyl Qazaqstan men О́zbekstan Parlamentteriniń yqpaldastyǵy úshin jemisti bolǵanyna nazar aýdardy.

– Parlamentaralyq baı­lanystardyń belsendiligi elderimizdiń arasyndaǵy senim men ózara túsinistiktiń deńgeıi joǵary ekenin kórsetedi. Árıne, osyndaı oń baǵyttaǵy damýǵa qurmetti Prezı­dent­terimizdiń tyǵyz dostyq qarym-qatynasy negiz bolyp otyr. Bul oraıda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń 2025 jyldyń qara­sha aıyndaǵy О́zbekstanǵa sa­paryn erekshe atap ótkim kele­di. Sapar barysynda eki­jaq­ty yntymaqtastyqty ny­ǵaı­týǵa baǵyttalǵan mańyz­dy keli­sim­derge qol qoıyldy, birlesken iri jobalar iske qosyldy, – dedi Olıı Májilis spıkeri.

Nýrıddın Ismoılov qazaq­standyqtardy referen­dým­nyń tabysty ótýimen quttyqtap, onyń nátıjeleri bul úderistiń, azamattyq bel­sendiliktiń ashyqtyǵyn ań­ǵart­qanyn, reformalar baǵ­­daryn turǵyndardyń jo­ǵary dárejede qoldap otyr­ǵanynyń kórinisi ekenin atap ótti. Ol qazaqstandyq jáne ózbekstandyq parlamentarııler aldaǵy ýaqytta da eki eldiń strategııalyq damý maqsattaryn júzege asyrý jolynda birlesip belsene jumys atqaratynyna senim bildirdi. Olıı Májilis tóraǵasynyń pikirinshe, bul rette Parlamentaralyq ynty­maqtastyq keńesiniń róli erekshe. Ol qazirdiń ózinde tájirı­be almasý jáne birlesken bastamalardyń oryndalýyn baqylaý jónindegi tıimdi ári ýaqyt synynan ótken alańǵa aınalyp otyr.

Otyrys barysynda Qazaq­stan turaqty túrde О́zbek­stannyń eń iri saýda serik­testeriniń «úshtigine» enetinine mán berildi. 2025 jyly eki el arasyndaǵy saýda aınalymy 4,8 mlrd dollardy qurap, 16 paıyzǵa ulǵaıǵan. Búginde ózara taýar aınalymyn 10 mlrd  dollarǵa jetkizý jóninde aýqymdy meje tur.

Májilis spıkeri jalpy quny 1,8 mlrd dollardy quraıtyn 78 birlesken joba júzege asyrylǵanyna aıryqsha nazar aýdardy. Sonyń biri – «Termez» halyqaralyq saýda ortalyǵynyń aýmaǵyndaǵy «Qazaqstan saýda pavılony». Osy oraıda Erlan Qoshanov eki el depýtattarynyń negizgi mindetiniń biri – ónerkásip, ınfraqurylym men logıs­tıka salasyndaǵy birlesken jobalarǵa zańnamalyq qoldaý kórsetý ekenine toqtaldy.

Qazaqstan delegasııasynyń basshysy 2024–2029 jyldarǵa arnalǵan «Taza Qazaqstan» ekologııalyq mádenıetti damytý tujyrymdamasy týraly da aıtyp berdi. Son­­­daı-aq ol bıylǵy sáýir aıynda Astanada Ortalyq Azııa el­deri­niń óńirlik ekologııalyq sammıti ótetinin eske salyp, ózbek áriptesterin is-sharaǵa belsene qatysýǵa shaqyrdy.

Erlan Qoshanovtyń pikirinshe, aqparattyq tehnologııalar «sıfrlyq kópirge» aınalyp, Qazaqstan men О́zbekstan baılanysyn bekemdeı túsedi. Bul baǵytta Astana Hub pen IT Park Uzbekistan birlese otyryp, Central Asian Innovation Hubs biryńǵaı brendi aıasynda óńirde birtutas tehnologııalyq hab qalyptastyryp keledi.

Jıynda óńirlik týrızmdi damytý máselesine de erekshe nazar aýdaryldy. Májilis tóraǵasy eki el basshylary týrıs­tik ınfraqurylymdy jań­­ǵyrtý jáne sheteldik týrıs­­terdi tartý mindetin alǵa qoı­ǵanyn eske saldy. Týrızm sala­syndaǵy yntymaq­tastyq­­tyń 2026–2027 jyldar­ǵa ar­nal­ǵan birlesken is-áreket jos­­paryna qol qoıǵan edi. Qu­jat ortaq týrıstik keńis­tik­ti qarqyndy damytýǵa baǵyttalǵan.

Otyrys barysynda «Kazakh Tourism» UK» AQ basqarma tóraǵasy Talǵat Ǵazızov osy kelisimniń iske asý barysy týraly baıandady. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Ortalyq Azııaǵa kelgen týrısterdiń jartysynan astamy – Qazaqstan men О́zbekstannyń úlesinde. Bul oraıda sheteldikterdiń tara­pynan transshekaralyq baǵyt­tarǵa suranys joǵary ekeni baıqalady. Osyǵan baılanys­ty eki el arasynda temirjol men avtobýs marshrýttary qarqyndy damyp keledi.

Parlamentaralyq ke­ńes músheleri saýda-ekono­mı­ka jáne aýyl sharýashy­lyǵy salalaryndaǵy ynty­maqtastyqty damytý, ornyqty damý, «jasyl» ekonomıka men ener­getıka baǵyttaryndaǵy jaıt­tardy talqylady. Sıfr­landyrý men aqparattyq teh­nolo­gııalar máselelerine, son­daı-aq mádenıet pen bilim berý sa­l­alaryndaǵy ózara is-áre­ket­ti nyǵaıtýǵa erekshe mán berildi.

Parlamentaralyq ynty­maqtastyq keńesiniń kelesi otyrysyn Túrkistan qalasynda ótkizý josparlanyp otyr.