Aspandaǵy «Sanavıasııa», jerdegi «Jedel járdem»

Elbasy osy jylǵy halyqqa Joldaýynda kóliktik medısına máselesine erekshe toqtalyp edi. Onyń ishinde mamandan­dy­ryl­ǵan emdeý-dıagnostıkalyq po­ıy­z­da­ry­nyń óz jumysyn basta­ǵanyn málimdep, jyljymaly me­­dı­sı­na­lyq avtokeshenderdi sa­typ alýdy osy jyly aıaqtaý­dy, sondaı-aq sa­nıtarlyq avıasııa muqtajdyǵy úshin 2015 jylǵa deıin 16 tikushaq satyp alýdy Úkimetke tikeleı min­­dettegen bolatyn. Al endi kó­li­ktik medısına degenimiz ne? Bul ne úshin qajet degen suraqtar óz-ózinen kóldeneńdeıdi. Qudaı betin aýlaq qylsyn deımiz ǵoı, biraq el ishi bolǵan soń jol bo­ıyn­da neshe túrli apatty jaǵ­daı­lar oryn alyp jatatyny bar. Tipti keıbir aýyl­darda tutas tótenshe jaǵdaı ja­rııa­lanýy múmkin. Son­daıda álgi atalǵan tikushaq­tar­dyń kó­me­gi tı­mek. Zardap shekkenderdi shu­ǵyl aýrýhanaǵa nemese zarar­syz jerlerge jetkizýde tikushaq­tyń jyl­dam­dyǵyna súıenetin bo­la­myz. Son­daı-aq, jol apatyna ushy­raǵan jandar­ǵa reanımobıl dep atala­tyn kó­likter de shyǵa­ryla bas­ta­dy. Bi­raq bunyń bas­qasha tótenshe jaǵ­daılarǵa qaty­sy joq. Taǵy bir másele bar. Shal­ǵaı aýyl­dar­daǵy halyqqa tegin ári sapa­ly medısı­nalyq qyz­met kór­setý áli de bolsa jolǵa qoıyl­maı keledi. Jasyryp keregi ne, keıbir oblystardyń shalǵaı aýyl­darynda ne ambýlatorııa, ne feldsherlik-akýsherlik pýnkt, ne me­dı­sınalyq pýnkt ju­mys istemeıtinin kózimiz kórip júr. Tipti jumys istegen kúnde de ondaǵy ma­mandar sany shekteýli bolǵan­dyqtan, aýyl turǵyndary aýdanǵa, oblys ortalyǵyna ba­rý­ǵa májbúr. Emdelý tegin bol­ǵan­men, jol qarajaty, dári-dár­mek satyp alý aýyl turǵyn­da­ry­na ońaı emes. Onyń syrtynda qaǵazbastylyq máselesi taǵy bar. At arytyp barǵanda bir qa­ǵazyń durys bolmasa, qaıtadan keri qaıtasyń. Endi osy olqy­lyq­tardyń ornyn tol­tyrý úshin arnaıy mamanda­n­dy­rylǵan em­deý-dıagnostıkalyq po­ıyzdary aýyl aralap, turǵyn­darǵa medı­sı­nalyq kómek kórsete basta­dy. Odan bólek jyljymaly medı­sı­nalyq keshender satyp aly­ný­­da. Byltyr ǵana 11 jyl­jy­maly me­dısınalyq keshen satyp alyn­sa, bıyl 39 medısınalyq keshen satyp alyný josparlanýda. Sonda jyly­na 1,5-2 mıllıon adam osy mobıldi medısınanyń ar­qa­synda tegin emdeletin bolady. Aınalyp kelgende kóliktik medısına degenińiz – shal­ǵaı aýyl­dardaǵy turǵyndar men jol apa­tyna ushy­raǵan naýqas­tarǵa, tó­ten­she ja­ǵ­daı­larǵa dýshar bol­ǵan buqaraǵa medısınalyq kó­mek­tiń sa­palylyǵy men qol­jetim­di­li­gin art­tyrýǵa ba­ǵyt­­tal­ǵan úlken joba. Endi osy jobany iske asyrý Densaýlyq saqtaý, Tótenshe jaǵ­daı­lar mınıstrlikterine, jáne «Qazaqstan temir joly» aksıonerlik qoǵamyna júktelip otyr. Osy kóliktik medısına týraly jan-jaqty málimet izdestirý ba­rysynda Tótenshe jaǵdaılar vı­se-mınıstri Janbolat Smaılov­qa saýal joldaǵanbyz. Ondaǵy maqsa­ty­myz – tikushaqtar men emdeý-dıagnostıkalyq poıyz­dary ja­ıyn­da halyqty keńirek habardar etý bolatyn. 16 tiku­shaqty satyp alý 2015 jylǵa deıin jospar­lanǵandyqtan, ázirge bul másele «Vıortolety Rossıı» aksıonerlik qoǵamy men «Kazahstan Injınırıng» aksıonerlik qoǵamy ara­syn­da talqylanyp jat­qan jaıy bar eken. Sanı­tar­lyq tikushaq­tar­dyń baǵasy olar­dyń túrine qaraı 1,5-2,2 mıl­lıard teńge araly­ǵyn­da bolmaq. Bul tikushaqtardy Astana, Almaty, Atyraý, Qyzyl­orda, Qostanaı, О́skemen qala­la­ry­na ornalastyrý josparlanǵan. Al poıyzdardyń jaǵdaıyna keler bolsaq, «Densaýlyq» jáne «Jár­­dem» atty bul poıyzdar ju­my­syn byltyr ǵana bas­tap­ty. Ár­qaısysynda jeti vagonnan bar. Medısınalyq vagondar oblystyq emhanalar deńgeıinde osy zaman­ǵy medısınalyq tehnologııamen jab­dyq­talǵan. Bul óz kezeginde shalǵaı aýyldar­daǵy turǵyn­dar­dyń ÝDZ-ǵa tú­sýi­ne, shaǵyn opera­sııalyq, sto­ma­tologııalyq kómek­ter alýyna, basqa salalyq dári­ger­lerge kóri­nip, ejelgi bolmasa jańa bas­tal­ǵan syrqat­taryn emdetedi. Po­ıyz­dardyń árqaısysynda 18 medısına ma­ma­ny jumys isteıdi eken. Tur­ǵyndar medısınalyq kó­mekti de, dárini de tegin alady. Bul úshin Densaýlyq saqtaý mı­nıstr­liginiń Medısınalyq qyzmetke aqy tóleý komıteti qarjy jumsap otyr. Son­daı-aq, negizgi shyǵyn­dy, ıaǵnı po­ıyzdarǵa qarjyny «Qazaq­stan temir joly» ulttyq kompa­nııa­sy» aksıonerlik qoǵa­my men basqa da irili-usaqty kom­panııalar bólgen. «Densaý­lyq» poıyzy 2010 jyly Qa­­ra­ǵandy, Shyǵys Qazaq­stan, Pav­­lodar, Qostanaı jáne Aqmola ob­lystarynyń stansa­lary men razezderinde 23283 kisige jár­dem kórsetken bolsa, osy jyl­dan bastap ońtústik aımaqtyń, ıaǵnı Qy­zyl­orda, Ońtústik Qa­zaq­stan, Jam­­byl jáne Almaty ob­ly­synyń hal­qyna qyzmet kór­se­týde. Atalǵan ob­lystar bo­ıynsha 141855 adam kóri­nýge kelse, onyń ishinde 94262 kisi dıagnostıkalyq zertteýden ótip, 132 kisige shaǵyn ambý­la­to­rııalyq operasııa jasal­ǵan. Dál qazirgi tań­da bul poıyz Almaty ob­lysynda júr. Al, «Jár­­dem» po­ıy­zy Mań­ǵystaý, Atyraý, Aqtóbe jáne Batys Qa­zaq­stan oblystaryn aralap, 15129 naýqasqa járdem kórsetken. Aıta keteıik, bul poıyzdar 2010 jyldyń qorytyndysy bo­ıyn­sha «Jyl tańdaýy» ulttyq baıqaýynyń «Qazaqstandaǵy №1 áleýmettik-jaýapkershilikti joba» nomına­sııa­sy boıynsha, sondaı-aq «Paryz» baıqaýynyń «Jyldyń úzdik áleý­mettik jobasy» nomınasııasy bo­ıyn­sha jeńimpaz retinde tanyldy. Jyljymaly medısınalyq keshenderge qatysty aıtarymyz, bul ázirge Astana men Almaty qala­laryn, Soltústik Qazaq­stan, Qos­ta­naı, Qyzylorda ob­lystaryn qos­pa­ǵanda, elimizdiń 11 oblysyna qo­ıyl­dy. Keshen­niń 6 kabıneti, oǵan qosa bir aptekalyq pýnkti bar. Bul da shalǵaı aýyldardy aralap, h­a­lyqqa tegin qyzmet kórsetedi. Áńgimeniń basynda reanımobıl týraly baıandaǵanbyz. Bular tek qana jol-kólik oqıǵasy oryn alǵan kezde ǵana kómekke jetedi. Sondyq­tan elimizdegi eń bir qaýipti avto­jol­dardyń ma­ńy­na ornalas­qan. Ishki ister mı­nıstrliginiń anyqtaýy boıyn­sha, elimizdegi eń bir qaýipti avtojoldar: Astana-Býrabaı avto­jolynyń 12-shi kılometrinen 220-shy kılometrine deıingi aralyq, Almaty-О́s­kemen avtojolyndaǵy 67 kılometrge sozylatyn Qapshaǵaı qalasy, Al­maty-Tashkent avto­jo­ly­nyń T.Rys­qulov aýdany terrı­torııasy, Ekate­rınbýrg-Almaty av­to­jolynyń Osakarov aýdany men Shet aýdany ter­rıtorııalary, son­daı-aq, Sama­ra-Shymkent avtojo­lyn­daǵy Orda­ba­sy aýdanynyń ter­rıtorııasy. Úki­met atalǵan bes qaýip­ti aımaq pen osy joldardyń mańyndaǵy jeti den­saýlyq saqtaý mekemesi úshin 7 reanımobıl, son­daı-aq árbir oblys­qa bir-birden eseptegende 14, res­pýblıkalyq ma­ńyzy bar qalalarǵa 4, elordaǵa 3, jal­­py jıyny 28 reanımobıldi ju­mysqa jegýdi josparlap otyr. Bul kólikterdi satyp alý úshin 840 mıllıon teńge qaras­tyrylǵan bolsa, osy kúni sonyń 14-i satyp aly­nypty. Kóliktik medısınanyń halyqqa qyzmet etýi úshin Úkimet tıisti jerlerge tapsyrmany berip, qaýyrt ju­mys isteýde. Joǵarydaǵy kór­set­­kish­ter sonyń nátıjesi. Biraq, «ba­la­pandy kúzde sanaıdy» demekshi, túp­kilikti nátıje, ıaǵnı shalǵaı­daǵy aýyl halqynyń densaýlyǵy men apat­­qa ushyraǵan turǵyn­dar­dyń aman­­dyq-saýlyǵy týraly aı­ty­latyn áńgime áli alda bolmaq. Aıgúl SEIILOVA.