Birinshiden, ǵylymı izdenistiń barlyq túrinen onyń ekonomıkaǵa tıimdiligin talap etý. Qazirgi ýaqytta naqty ekonomıka men ǵylymnyń baılanysy álsiz. Mysaly, izdenisti óndiriske engizý aktisi qoldanbaly ǵylymı jumystardyń 14 paıyzynda, tereń bilim izdenisteri tek 7 paıyzynda ǵana bar eken. Al 2014 jyly 434 PhD doktorlyǵyn qorǵaǵan ǵalymdardyń jumystarynan tek 6 paıyz ǵana óndiris pen ekonomıkaǵa paıda bar ekendigi anyqtaldy. Sondyqtan qorǵalyp jatqan doktorlyq dıssertasııalar men dıplomdyq jumystarda onyń tıimdiligi týraly talap bolmaǵandyqtan olar bir-birinen kóshiriletin, eshqandaı qundylyǵy joq dúnıeler bolyp júr.
Ekinshiden, ǵylymdy qarjylandyrýǵa jeke sektordy, bıznes ortalyqtaryn tartý mańyzdy. Kez kelgen ınnovasııalyq jobany alyp qarasańyz, onda táýekeldiń belgili bir qaýpi bar. Shyǵarǵan shyǵynyńnyń orny tolmaýy múmkin. Sondyqtan qaı el bolmasyn, Amerıka, Eýroodaq, Azııa memleketterin alyńyz, memleket táýekeldiń bir bóligin óz moınyna alady. Ol degenińiz – ınnovasııalyq shyǵyndy tolyq nemese jartylaı memlekettiń óz moınyna alýy, sonymen qatar, salyqtaǵy jeńildikter, preferensııalar, múmkin tipti keıbir sýbsıdııalar men jeńildetilgen nesıeler bolýy múmkin. Mysal retinde, startap pen jańa ınnovasııalyq kásiporyndarǵa beriletin uzaq merzimdi, tipti birneshe jyldarǵa beriletin «salyq demalystaryn» aıtýǵa bolady. Bul máseleniń tóńireginde konstıtýsııalyq ózgeristerden keıin áleýmettik-ekonomıkalyq máselelerdi sheshýde jaýapkershilikti óz moınyna alǵan Úkimet pen jańa formatta jumysqa kirisken Parlament jańa zań jobalaryn daıyndaıdy degen úmit bar.
Úshinshiden, ınnovasııalyq ekonomıkany birizdilik pen tıimdi retteý úshin arnaıy mınıstrlik qurylýynyń qajettiligi. Elimizde ǵylymdy ártúrli mınıstrlikter men ulttyq kompanııalar qarjylandyrady, olar Bilim jáne ǵylym, Investısııalar jáne damý, Aýyl sharýashylyǵy, Energetıka, Densaýlyq saqtaý mınıstrlikteri, «Báıterek» jáne «Samuryq-Qazyna» basqarý ınstıtýttary degendeı. 1990-jyldary Ǵylym jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi qurylyp, mınıstri, tipti, Premer-Mınıstrdiń orynbasary laýazymynda bolǵanyn bilemiz. Ol kez ekonomıkanyń qıyn kezeńi edi, sondyqtan ýaqytynan jerge erte sebilgen dán sııaqty durys ónim bolmady. Ýaqyt talabyna saı, sol mınıstrlik qaıta jańǵyrtylsa ekonomıkamyzdyń shıkizatsyz damýyna septigin tıgizer me edi? Eń bastysy, ekonomıkaǵa kerekti ınnovasııalyq jobalardy tańdaı bilip, memleket tarapynan bólinip jatqan qarjyny tıimdi paıdalaný jáne jeke sektorlardyń ǵylymǵa aqsha bólýine mehanızm jasap, ǵylymdy shynaıy kommersııalandyrý mańyzdy bolmaq.
Tórtinshiden, ǵylymda oryndalyp jatqan kóptegen jobalardyń tapsyrys berýshileri bıznes orta nemese ekonomıkanyń naqty sektory bolýy shart. Aldymen Úkimet qaı salaǵa, qandaı óndiriske ınnovasııalyq izdenis kerektigin anyqtap baryp, ýnıversıtettermen ǵylymı zertteý ınstıtýttarynyń ǵalymdaryna konkýrstyq negizde tapsyrys berýi kerek jáne onyń óndiriske engizilýi baqylaýda bolǵany jón.
Besinshiden, búgingi kúni agroónerkásip keshenin ǵylymı negizben jáne bilimmen qamtamasyz etý jolynda «NANOS» kommersııalyq emes aksıonerlik qoǵam quramynda 3 agrarlyq joǵary oqý orny, 23 ǴZI ózderiniń 31 fılıaldarymen, 7 tájirıbelik sharýashylyq, 7 seleksııalyq stansa, 4 servıstik kompanııa jumys isteýde. Olardyń qyzmet aýmaǵy búkil Qazaqstandy alyp jatyr. Bul ulttyq kompanııanyń basty maqsaty aýyl sharýashylyǵynyń tıimdiligin kóterý. Olar básekege qabiletti óndiriske endirýge bolatyn 646 ǵylymı týyndyny iriktepti. Ǵylymı izdenisterdiń basty baǵyty aýyl sharýashylyǵynyń shıkizaty emes, halyq paıdalanatyn azyq-túlik taýarlaryn shyǵarýǵa kúsh salýyn kútemiz.
Altynshydan, jas ǵalymdardy ınnovasııalyq izdenisterge tartý mańyzdy. Ol úshin jastardyń arendalyq baspana alýǵa, jer telimderiniń bólinýine múmkindik jasap, onyń shyǵyny sýbsıdııalanýy tıis, nemese óndiriske engiziletin bolashaq paıda esebinen sheshken durys. Jas ǵalym óndiris pen ǵylym arasynda kóp jyldyq merzimge baılanýy tıis, ol qursaýdan bosaný joly ınnovasııa men onyń kommersııalanýy, ıaǵnı onyń ekonomıkaǵa paıda ákelýi bolmaq.