Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń 2004 jylǵy 10 naýryzdaǵy №113-1 buıryǵymen bekitilgen Jolaýshylardy jáne bagajdy avtomobıl kóligimen tasymaldaý erejesine sáıkes «uzaqtyǵy 150 shaqyrymnan asatyn qalaaralyq jáne halyqaralyq turaqty avtomobıl tasymaldary marshrýttarynda paıdalanylatyn avtobýstardyń shalqaımaly arqalyqtary bar jumsaq otyrǵyshtary bolýy tıic» degen ózgertý mınıstrliktiń 2008 jylǵy 10 jeltoqsandaǵy № 539 buıryǵymen engizilgen bolatyn.
Osy ózgertýlerdiń negizinde, ótken jyldyń jeltoqsan aıynda Batys Qazaqstan oblysynyń turaqty oblysishilik avtobýs marshrýttaryna qyzmet kórsetý boıynsha BQO jolaýshylar, kólik jene avtomobıl joldary basqarmasy ótkizgen konkýrstarda kóptegen turaqty marshrýttar baǵyttary sáıkes avtobýstardyń bolmaýyna baılanysty konkýrs lottary bos qalyp, atalǵan jańa talapqa sáıkes kelmeýine baılanysty konkýrsqa qatysýshy keıbir tasymaldaýshylardyń konkýrstyq qujattamalary komıssııa tarapynan qaraýsyz kaldyrylǵan bolatyn.
Osylaısha, ótken jyldyń 30 qarashasynda bolǵan konkýrs nátıjesi boıynsha 21 marshrýttan tek 9 marshrýt, 13 jeltoqsandaǵy konkýrsta 40 marshrýttan tek 6-ýy ǵana anyqtalǵan edi.
Oǵan sebep, aýdandyq (aýyldyq) tasymaldaýshylarǵa qoıylǵan talaptarǵa sáıkes keletin kólikterdiń joqtyǵy. Atalǵan talapqa tek qana «LıAZ, Mersedes, Setra» markaly avtobýstar sáıkes keledi.
Alaıda, osy ýaqytqa deıin oblystyq ortalyqtan shalǵaı aýdandardyń aýyldyq eldi mekenderine jol sapasynyń óte tómendigine baılanysty avtobýs qatynasy tek PAZ, gazel nemese jaı joldarda júrip ótý múmkindigi joǵary ÝAZ shaǵyn avtobýstarymen qamtamasyz etilip kelgen. Úlken klasty avtobýstar osy joldarmen júre almaıdy. Jyldyń mezgilsiz kezinde, ıaǵnı kóktem jáne kúz kezeńderinde avtomobıl qatynasy atalǵan aýdandarda óte shekteýli bolady nemese ýaqytsha toqtatylady.
Mysaly, oblys ortalyǵy Oral qalasynan Bókeı ordasy aýdanynyń ortalyǵy Saıqyn aýyly 550 km qashyqtyqta ornalasqan, asfaltty jol bar-joǵy – 203 shaqyrym. Joldyń qalǵan 347 shaqyrym bóligi shaǵyrtasty-qıyrshyqtasty jol, sondyqtan kóktem jáne kúz aılarynda kóliktiń júrýi qıyn, tap osyndaı jaǵdaı oblystyń basqa eldi mekenderinde de oryn alyp otyr. Oblystaǵy 476 eldi mekenniń 62-sinde ǵana qara jamylǵyly jol bar. Osyǵan oraı, jańa talapqa sáıkes kólik qatynasyn uıymdastyrý múmkin emes. Sonymen qatar, jergilikti halyqtyń oblys ortalyǵymen qatynasatyn kólik túpi – tek qana avtomobıl kóligi.
Qazirgi ýaqytta, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine kólik máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń qabyldanýyna baılanysty Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligi tarapynan Jolaýshylardy jáne bagajdy avtomobıl kóligimen tasymaldaý erejesiniń jańa jobasy ázirlenýde.
Osyǵan oraı, jergilikti jaǵdaıdy eskere otyryp, jańa erejede avtomobıl kóligimen jolaýshylardy jáne bagajdy tasymaldaý kezinde jol uzaqtyǵyna baılanysty klasy joǵary avtobýstardy qoıý týraly talapty alyp tastaý nemese osy máseleniń basqa da sheshý joldary qarastyrylýy qajet. Áıtpese, jergilikti kólik kásiporyndarynyń alǵashqy ereje talaptaryn júzege asyrýǵa esh múmkindikteri joq.
Shavhat О́TEMISOV, Májilis depýtaty.
Fotokúndelik