Senat saılaýyna – 142 mıllıon teńge

Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Qýandyq Tur­ǵan­qulovtyń tóraǵalyǵymen ótken Komıssııanyń keshegi oty­ry­synda Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty depý­tat­tyǵyna kandıdattardyń respýblıkalyq bıýdjet qarajatynan jabylatyn shyǵystarynyń normatıvteri belgilendi, sondaı-aq shyǵyp qalǵandardyń ornyna Mańǵystaý oblystyq saılaý komıssııasy men Astana qalasy saılaý komıssııasynyń múshe­lerin taǵaıyndaý týraly sheshim qabyldandy. Otyrystan keıin ótken brıfıngte Ortsaılaýkom tóraǵasy BAQ ókilderin saılaý naýqanyn qarjylandyrý tártibi jóninen, Parlament Senaty depýtatty­ǵy­na kandıdattardy usyný jáne tirkeýdiń barysynan habardar etti.  «Qazaqstan Respýblıka­syn­da­ǵy saılaý týraly» Konstıtýsııa­lyq zańǵa sáıkes, Parlament Se­naty depýtattarynyń saılaýy respýblıkalyq bıýdjetten qar­jy­landyrylady. 2011 jyly Senat saılaýyn ótkizýge barlyǵy 142 mıllıon teńgege jýyq qar­jy bólingen. Al Senat depýtat­ty­ǵyna kandıdattyń árqaısyna saılaý aldyndaǵy úgit júrgizýge, sondaı-aq kólik shyǵyndaryn ót­eýge respýblıkalyq bıýdjetten 477 000 teńge bólinetin bolady. Bul 2008 jylǵa qaraǵanda 90 paıyzǵa kóp. Esepteýler BAQ-tar, baspahanalar men kólik qyzmetiniń óńir­lerde qalyptasqan baǵalaryn eskere otyryp júrgizildi. Sony­men qatar, Senat depýtattyǵyna kandıdattardyń saılaýaldy úgiti kandıdattar qurǵan saılaý qory esebinen de qarjylandyrylady. Saılaý qorlary Saılaý qorla­ryn memlekettik tirkeý erejelerimen belgilengen tártippen memlekettik tirkeýge jatady.  Kan­dı­dattyń saılaý qoryn kandıdat­tyń jalpy somasy 3 199 800 teń­geden aspaýy tıis jeke qarajaty jáne Qazaqstan Respýblıkasy aza­mattary men uıymdarynyń jal­py somasy 7 999 500 teńgeden aspaýy tıis erikti qaıyrmal­dyq­tarynan quralady. Senat depý­tat­tyǵyna kandıdattyń saılaý qo­ryndaǵy qarjynyń jalpy so­masy 11 199 300 teńgeden aspaýy tıis. Memlekettik organdar men uıymdardyń, jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń, dinı bir­les­tikterdiń, ózderiniń jarǵylyq kapıtalynda sheteldik qatysý­shy­sy bar qazaqstandyq zańdy tul­ǵalardyń erikti qaıyrmal­dyq­ta­ry­na, sondaı-aq jeke jáne zań­dy tulǵalardyń anonımdik qa­ıyr­maldyqtaryna tyıym salynady. Saılaý qoryna zańdy jolmen alyn­ǵan qarajat qana beriledi. Kan­dıdattardyń saılaý qorlary­na kelip túsken qarjynyń jalpy somasy jáne onyń kózderi týraly aqparatty saılaý qorytyndy­lary jarııalanǵan kúnnen bastap on kún ishinde oblystyq, Astana jáne Almaty qalalyq saılaý komıssııalary buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalaıtyn bola­dy. Kandıdattardyń saılaý qor­lary qarajaty Qazaqstan Halyq bankiniń óńirlik bólimshelerinde jınaqtalady. Olardyń paıdala­nylýyn baqylaýdy oblystyq, As­tana jáne Almaty qalalyq saı­laý komıssııalary júzege asyrady. Al erejelerdi jáne saılaý qory qarajatyn jumsaýdyń Or­ta­lyq saılaý komıssııasy belgilegen tártibin buzý kandıdatty tirkeý týraly sheshimniń kúshin joıý­ǵa ákelip soǵýy múmkin. Odan basqa, saılaý zańnamasyna sáı­kes, árbir Senat depýtattyǵyna kan­dıdat tirkelgenge deıin Orta­lyq saılaý komıssııasynyń sho­ty­na depozıt retinde 239 myń 985 teńge mólsherinde saılaý jarna­syn engizýi kerek. Saılaý qory­tyn­dylary boıynsha kandıdat Senat depýtaty bolyp saılanǵan nemese daýys berýge qatysqan tańdaýshylar daýysynyń keminde 5 paıyzyn alǵan jaǵdaıda, engizilgen jarna kandıdatqa qaıta­ry­lady. Brıfıngte OSK basshysy keshegi kúnge deıin Senat depý­tat­tyǵyna qansha kandıdat usy­nylǵanynan da habardar etti. Jetinshi shildedegi jaǵdaı boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty depýtattyǵyna bar­lyǵy 87 kandıdat usynylǵan. Ortasha eseppen alǵanda, bir depý­tat­tyq mandatqa 5 úmitkerden kelip otyr.  Eń kóp kandıdat usyn­ǵan óńir Jambyl oblysy – 9 adam, jeti oblys 4 úmitkerden usyn­ǵan. Olardyń ishinde 15 adam­dy máslıhattar, al 72 kandıdat  ózin-ózi usynǵandar. Usy­nyl­ǵan kandıdattardyń ishinde 4 áıel bar. Úmitkerlerdiń 9-y Qa­zaq­stan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń qazirgi kezdegi depýtaty bolyp tabylady. Kandıdattardyń 42-si «Nur Otan» partııasynyń músheleri. «Aq jol», «Aýyl», «Rýhanııat» partııalary men Qazaqstannyń pat­rıottar partııasynan bir-bir ókil­den usynylǵan, 17 adam óz­deri­niń partııaǵa qatystylyǵyn kórset­pe­gen, 24 adam  partııada joqtar. Keshegi kúnge deıin Senat depýtat­tyǵyna 56 kandıdat tirkelgen. Ortsaılaýkom bekitken Kún­tiz­belik josparǵa sáıkes, kandıdattar usyný 19 shildege deıin jal­ǵasady. Kandıdattardy tirkeý­di oblystyq, Astana jáne Al­maty qalalyq saılaý komıssııalary 29 shildege deıin júrgizedi. Jalpy alǵanda, saılaý naýqany qalypty jaǵdaıda ótýde. Osy ýaqytqa deıin Ortalyq saılaý komıs­sııa­syna eki shaǵym kelip tústi. Tekserý barysynda olarda aıtylǵan faktiler rastalmady. Shaǵym­daný­shylarǵa ýaqtyly jaýap berilgen. Álısultan QULANBAI.