Bilikti maman – zaman talaby

Qazirgi álemde ǵarysh salasy adam qyzmetiniń neǵurlym basym jáne ǵylymdy qajetsinetin sala­la­rynyń biri bolyp tabylady. Ǵa­rysh qyzmetine qatysý mem­le­ket­tiń saıası bedelin, onyń eko­no­mı­kalyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne qorǵanys qýatyn birshama aıqyn­daıdy. Ǵarysh qyzmetin damytýǵa álemniń jetekshi elderi aıtar­lyqtaı kúsh salyp otyr. Álbette, joǵary bilikti kadrlar­syz ǵarysh damýynyń strategııa­lyq baǵdaryn júzege asyrý múm­kin emes. Elbasynyń Joldaýynda elimizdegi joǵary bilim men ǵy­lym­dy damytý máselelerine aıryqsha nazar aýdaryldy. Naqtyly baǵyt­tar aıqyndaldy. Qazaqstannyń básekege qabiletti elý eldiń qa­taryna qosylýy, turaqty damýy elimizdegi ındýstrııalandyrý ba­ǵy­tynyń júzege asyrylýyna tikeleı baılanysty. Qazirgi otandyq ındýstrııalandyrý ınnovasııa negizinde júrgizilýi tıis ekeni Joldaýda basa aıtylǵan. Al, ınnovasııa – ǵylym men bilimniń jetistigi, jeńisi bolǵandyqtan, elimizdegi bilim berý júıesi halyqaralyq talaptar men standarttarǵa sáıkes bolýy qajet isterge jatady Ár salada jumys sapasyn qam­tamasyz etý úshin tájirıbeli m­a­mandardyń kerek ekeni anyq. Ǵa­rysh qyzmetin damytý úshin kásibı kadrlardy daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý mindeti tur. Sondyqtan da memleket osy kúr­deli salany ıgerýge talpynǵan­darǵa jan-jaqty jaǵdaı jasap, qoldaý kórsetýde. Osyǵan baıla­nysty biz bul salaǵa aıryqsha kóńil bólip otyrmyz. Máselen, ǵaryshtyq profıldi mamandar daıarlaýdy uıymdastyrý boıynsha «Qazǵarysh» pen Bilim jáne ǵylym mınıstrligi arasynda yntymaqtastyq jáne ózara áre­ket­testik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. «Qazǵaryshtyń» usy­­­nysymen ǵarysh salasyna arnal­ǵan mamandardy daıarlaý boıynsha bazalyq joǵary oqý oryndary retinde Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti, L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti, Q.I. Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti, Almaty energetıka jáne baılanys ınstıtýty, Azamattyq avıasııa akademııasy anyqtaldy. Osy joǵary oqý oryndarynda kadr­lardy daıarlaý jumysy bas­talyp ta ketti. Buǵan qosa, joǵ­a­ry­da atalǵan oqý oryndarynda ae­ro­ǵarysh fakýltetterin ashý jó­ninde jumystar júrgizilip jatyr. Sondaı-aq, Prezıdenttiń «Bo­la­shaq» baǵdarlamasy sheńberinde shetel joǵary oqý oryndarynda 58 stıpendıat 9 ǵaryshtyq maman­dyqtar boıynsha Reseı, AQSh, Ulybrıtanııa, Fransııa, Germanııa, Nıderlandy, Kanada, Qytaı memleketterinde bilim alýda. Memlekettik qarjylandyrý negizinde Baı­qońyr qalasyndaǵy Máskeý avıa­sııalyq ınstıtýtynyń fılıa­lynda 205 stýdent oqýda. Osy oqý oryndaryn bitirip shyq­qandardyń kóbi bolashaqta óz bilimderin ǵarysh qyzmetin da­my­týǵa qoldanatyny anyq. Jas ma­mandardyń teorııalyq daıyndyq­taryn shyńdap, óndiriske beıim qalypqa baǵyttaý jumystary kadr­lyq áleýetti jetildiretini belgili. Ǵarysh salasyn kadrlarmen qam­tamasyz etýdi damytý boıyn­sha basty uıym retinde «Ǵarysh­tyq zertteýler men tehnologııalar ulttyq ortalyǵy» aksıonerlik qo­ǵamy anyqtaldy. Onda belgili bir ınfraqurylym qalyptasqan jáne olar ǵarysh salasynda jo­ǵary bilikti ǵylymı kadrlardy daıarlaýdy, ǵylymı qyzmetker­ler­diń shetelde taǵylymdamadan ótý­in uıymdastyrý boıynsha eleýli jumystar júrgizýde. Qazirgi tańda «Ǵaryshtyq zertteýler men tehnologııalar ulttyq ortalyǵy» aksıonerlik qoǵamy res­pýblıkalyq baǵdarlama sheńbe­rinde ǵarysh salasyndaǵy maman­dar­dy qaıta daıarlaý jáne olar­dyń biliktiligin arttyrý boıynsha júıeli túrde oqý semınarlaryn uıymdastyrýda. 2010 jyly biliktiligin arttyrý boıynsha 16 semınar júrgizilip, oǵan 240 adam qatysty. Atalǵan baǵdarlamanyń sheńberinde ǵarysh baǵytyndaǵy mamandardy daıarlaý, qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin art­tyrý júıesin damytý boıynsha odan ári tıisti sharalardy qoldaný josparlanyp otyr. «Qazǵaryshtyń» iske asyryp jatqan jobalarynyń sheńberinde vedomstvolyq baǵynysty uıym­dar da kadrlardyń biliktiligin art­tyrý boıynsha birqatar is-sha­ra­lar ótki­zýde. Mysaly, «Qazaqstan Ǵarysh Sapary» ulttyq kompa­nııa­sy» aksıonerlik qoǵamy men Astrium SAS kompanııasy arasyn­daǵy kelisim-shart aıasynda Fran­sııanyń kásip­oryndarynda 24 ınjenerden qu­ral­ǵan konstrýktor­lyq top óndi­ristik tájirıbe jı­naý­dy bastap, praktıkalyq bilim alýda. S.P.Ko­rolev atyndaǵy Samara memlekettik aeroǵarysh ýnı­versıtetimen kadrlardy oqytý jáne qaıta daıarlaý boıynsha yn­ty­maqtastyq nıeti týraly hatta­maǵa sáıkes «Báıte­rek» birlesken kásiporny» aksıonerlik qoǵamy­nyń 12 qyzmetkeri ozyq kompıýterlik jobalyq modeldeý baǵdar­lamasyn támamdady. «Qazsat-2» ǵaryshtyq apparat jobasy boıynsha sharttyń tala­p­taryna sáıkes 2010 jylǵy qyr­kúı­ek-jeltoqsan aılarynda «Ǵa­ryshtyq baılanys respýblıkalyq ortalyǵy» aksıonerlik qoǵamy­nyń 33 qyzmetkeri mamandyq­ta­ryn jetildirdi. Onyń ishinde 14 adam Máskeýdegi M.V.Hrýnıchev at­yndaǵy ǵaryshtyq ǵylymı-ónd­i­ristik memlekettik ortalyǵynda praktıkalyq daıarlaýdan ótti. Jalpy alǵanda, vedomstvolyq baǵynysty uıymdardyń júzege asy­ryp jatqan jobalarynyń sheń­berinde 2010 jyly 150-den astam qyzmetker biliktiligin arttyrdy. Árıne, jas mamandardy jumys­pen qamtamasyz etý máselesi de Qazǵaryshtyń nazarynan eshqashan tys qalǵan emes. Osy oraıda Elbasymyzdyń kóregen saıasaty negizinde qanat jaıǵan «Bolashaq» halyqaralyq baǵdarlamasy aıa­syn­da ǵarysh tehnologııalary men tehnıkalary baǵytynda bilim al­ǵan alǵashqy túlekterdi jumyspen qamtý máselesi serpin aldy. Qa­zir­gi kezde Qazǵaryshta jáne oǵan baǵynysty uıymdarda 10-nan astam «Bolashaq» baǵdarlamasy tú­lekteri qyzmet etýde. Álbette, ǵarysh salasyna jo­ǵa­ry bilikti kadrlardy daıarlaý­daǵy atqarylǵan jumysymyzdyń zaıa ketpesi anyq. Ǵarysh keshe­ni­niń bolashaǵy bilikti mamandardyń qolynda. Biz olardyń qalyp­ta­sýy­na jan-jaqty qoldaý kórsetip, óz úlesimizdi qosa beremiz. Erǵazy NURǴALIEV, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵarysh agenttiginiń jaýapty hatshysy.