Patrıottyq sezim dinge, ultqa bólinbeıdi

Elbasynyń alǵa qoıǵan mindetteri zań turǵysynan ashyq, aıqyn jáne naqty bolýy tıis. Osy oraıda, Parlament memlekettik múdde jolynda jasalatyn árbir qadamdy zańmen bekitýi qajet. О́tken kezeń ishinde elimizdiń barlyq qurylymdaryn qam­tı­tyn salalar boıynsha qolǵa alynǵan keshendi joba­lar jáne júrgizilip jatqan irgeli reformalar zańmen negizdelip keldi. Aıtalyq, 2015-2016 jyldary «100 naqty qadam» Ult jospary boıyn­sha ár qadamda kórsetilgen maqsattardy zańmen bekitý qajet boldy. Soǵan baılanysty elimizdiń 60-tan astam qoldanystaǵy zańdaryna ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Zamanaýı talaptar týyndatqan birqatar jańa zańdar da qabyldandy. Qazir onyń bári zań júzinde iske asyrylýda.

Eldiń ósip-órkendeýine úlken serpilis bolý úshin Memleket basshysy 2012 jylǵy Joldaýynda 2050 jylǵa qaraı álemdegi eń damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý týraly jańa bastama kóterdi. Bul úlken jaýapkershilikti talap etetin mindet. Iаǵnı, Elbasy bıik mejeni belgilep berdi. Ony baǵyndyrý úshin memlekettiń de, halyqtyń da jańa beleske kóterilýi, búgingi deńgeıden anaǵurlym joǵary turýǵa umtylýy qajet.  Keshendi reformalar jasap, ekonomıkalyq ósimniń turaq­tylyǵyn saqtap, memleketti qansha damytsańyz da, halyqtyń oı-órisi, parasat-paıymy jańa deńgeı­ge kóterilmese, jańa belesterdi baǵyndyrýǵa umtylys jasamasa, onda eldik maqsat-murattyń da júzege asýy neǵaıbyl. Basshysy qolǵa alǵan isti halqy qoldap alyp ketpese, qandaı ıgi baǵdarlama da qur qııal, oryndalmas arman bolyp qala bermek. Eń ókinishtisi sol bolmaq.  Elbasy qandaı isti qolǵa alǵan kezde de halqymen aqyldasyp oty­rady. Jyl saıynǵy joldaý­laryn­da aldaǵy is-sharalardyń baǵy­tyn aıqyndap beredi. Al bıyl sáýir aıynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev kókeıdegi oıyn halqymen bólisti. «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasyn el nazaryna usyndy. Elimiz jańa kezeńge aıaq basqan tusta biz qalaı áreket jasaýy­myz kerek? Qan­daı deńgeıge kóterilýimiz qajet? Sonyń bári jáne oǵan qol jetkizýdiń joldary osy maqalada qamtylǵan. «Kún sanap óz­ge­rip jatqan dúbir­li dúnıede sana-se­zi­mimiz ben dúnıe­ta­nymymyzǵa ábden sińip qalǵan taptaý­ryn qaǵıdalardan aryl­masaq, kósh ba­syndaǵy eldermen terezemizdi teńep, ıyq túıistirý múmkin emes. О́zgerý úshin ózimizdi myqtap qolǵa alyp, zaman aǵymyna ıkemdelý arqyly jańa dáýirdiń jaǵymdy jaqtaryn boıǵa sińirýimiz kerek», – dedi Memleket basshysy. Elbasy búgingi zaman talaptaryna saı jańǵyrǵan qoǵamnyń ǵasyrlar boıy tamyr tartqan tarıhynyń tereńinen bastaý alatyn rýhanı kody bolatynyn eskertedi. Osy jańa turpattaǵy jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý ekenin ashyp aıtqan.  Shynymen de, óz táýelsizdi­gine ıe bolǵan kezden bastap demo­­kratııalyq qoǵam ornatýǵa baǵyt alǵan bizdiń elimizde ult­tar men ulystardyń erkin ómir súrýine barlyq jaǵdaı jasaldy, olar ózderiniń salt-dástúrin, mádenıeti men ónerin damytýǵa mol múmkindik aldy. Bizdiń eli­mizde ulttyq qundylyqtarǵa aıryq­sha mán beriledi. Qazaqstan – qazaqtyń atamekeni. Sonymen qatar, taǵdyrdyń jazýymen jáne qýǵyn-súrginmen osynda qonys aýdarylǵan kóptegen ulttar men ulystar búginde beıbit eldiń tur­ǵyndary bolyp tabylady. Elbasynyń ustanǵan saıasatyna sáıkes bizdiń elde ultyna, dinine, násiline qaraı bólinbeıdi. Báriniń de quqyǵy birdeı. Sondyqtan da júzden astam ult pen ulys bir shańyraqtyń astynda birtutas Qazaqstan halqyn qurap otyr.

Qazaqstan Pre­zı­denti atalǵan maqa­lasynda ótken HH ǵa­syr halqymyz úshin qasiretke toly, zoba­lań da zulmat ǵa­syr bolǵanyn, ulttyq damýdyń yqylym zamannan jalǵasyp kele jatqan ózimizge ǵana tán joly birjola kúı­retilip, qoǵamdyq qurylymnyń bizge jat úlgisi eriksiz tańylǵanyn jáne ultymyzǵa adam aıtqysyz demografııalyq soqqy jasalǵa­nyn atap ótken bolatyn. Jer­gi­likti ult qana emes, ózge etnos ókilderi de osyndaı eseńgiretken aýyr soqqy aldy. Keýdelerinde sher, júrekterinde jazylmas jara qaldy.  О́zim bir ókili bolyp tabylatyn koreıler 1937 jyly sonaý Qıyr Shyǵystan osy qazaq jerine eriksiz kóshirilgen. Sol oqıǵaǵa bıyl 80 jyl tolyp otyr. HH ǵasyrdyń qasiretti jyldary sanalǵan stalındik qýǵyn-súrgin jeke adamdardy da, halyqtardy da aıamaǵan. Qaqaǵan qysta qazaq dalasyna ákelip, «osy jerde ómir súresińder» degen ǵoı. Túgeldeı qyrylyp qalýy da múmkin edi, biraq Qazaqstan jeri, qazaq halqy olardy ajal tyrnaǵynan aman saqtap qaldy. Jarty nandy bólip jedi. О́zderiniń jaǵdaıy qıyn bolsa da, qoldaryndaǵy barymen bólisti, koreılerdi óz ortalaryna qabyl aldy. Munyń bári ómir shyndyǵy. «Qazaqfılm» kınostýdııasy túsirgen «Jeruıyq» fılminde koreılerdiń qonys aýdarylǵan kezindegi oqıǵalar aına qatesiz, shynaıy sýrettelgen. Osynyń bárin jas urpaq bilýi tıis.  Qazirgi jedel qarqynmen damyp jatqan ǵaryshtyq ǵasyrda biz ómir súrip otyrǵan álem úlken ózgeristerge túsýde. Qazaqstan dúnıejúzin beıbitshilikke úndep kele jatqan bolsa, al birqatar elder soǵys qarýlaryn odan ári kóbeıtip, jantalasa qarýlaný áreketine kóshýde. Soǵystyń adamzat balasyna tek qana qasiret ákeletinin uǵyna almaıtyndar HHI ǵasyrda da ómir súrip jatqany ókinishti-aq. Osy oraıda, Elbasy kúlli jer júzi bizdiń kóz aldymyzda ózgerip jatqanyn, álemde baǵyty áli bulyńǵyr, jańa tarıhı kezeń bastalǵanyn atap ótken. Alaıda, dúnıe júzinde beıbitshilikti qalaıtyndardyń sany óte kóp. Qazaqstan adamzat balasyn alapat qaýip-qaterden qorǵaý maqsatynda alpaýyt elderdiń basshylaryna úndeý joldady. Ol úndeýdiń bas­ty sharty – jappaı qyryp-joıý qarýlaryn synaqtan ótkizýge nemese qoldanýǵa múldem tyıym salý. Bizdiń eldiń osyndaı jahan­dyq mańyzy zor bastamalaryn qoldaıtyndardyń qatary jyl sanap ósip keledi.  Sonymen qatar, osy maqala­synda Prezıdent HH ǵasyrda tek ulttar men adamdarǵa ǵana emes, Jer anaǵa jasalǵan qııanattyń da zardaby aýyr bolǵanyn atap ótedi. Jerimizdiń apat aımaqtaryna, Aral teńizi ańqasy kepken qý medıen shólge aınalǵanyn jazady. Mysaly, jantalasa qarýlanýdy kózdegen Keńes Odaǵy jeri jazıraly, qasıetti de kıeli Semeı óńirin ótken ǵasyrdyń ekinshi jartysynda ıadrolyq qarýdy synaıtyn aımaqqa aınaldyryp, shuraıly jeri men sýyn ýǵa bóktirdi, halqyn jazylmas dertke shaldyqtyrdy. Mundaı qasiret oǵan deıin bolǵan emes edi. Endigi jerde osyndaı qylmysqa jol bermeý barsha adamzattyń paryzy bolmaq. Al Jer ananyń baılyǵyn ysyrapshyldyqqa boı aldyrmaı paıdalaný, ekologııa­lyq zalaldardyń oryn alýyna tyıym salý barshamyzdyń keleshek urpaq aldyndaǵy basty mindetimizdiń biri ekeni anyq. Elbasynyń aıtýynsha, endigi jerde ustamdylyq, qanaǵatshyldyq pen qarapaıymdylyq, únemshildik pen oryndy paıdalaný zaman talaby bolyp otyr.  Elbasy maqalasynda «Qazirgi tańda jeke adam ǵana emes, tutas halyqtyń ózi básekelik qabi­letin arttyrsa ǵana tabysqa jetýge múmkindik alady», – deıdi. Osy oıyn órbite kelip, árbir qazaq­stan­dyq, sol arqyly tutas ult HHI ǵasyrǵa laıyqty qasıetterge ıe bolýy kerek ekenin alǵa tartady. Aıtalyq, aqparat aǵyny álem nazaryn ózine aýdaryp turǵan tusta, kompıýterdiń tilin bilý, birneshe shet tilin meńgerý, dúnıe­júziniń ozyq mádenıeti men rýhanı baılyǵynan sýsyndaý sııaqty qasıetterge ıe bolsańyz, básekege qabiletti jáne órkenıet jańa­lyqtarymen tynystaǵan adam atanatynyńyz anyq.  Elbasy jas urpaqtyń boıynda patrıottyq sezimniń joǵary bolýy tıis ekenin únemi aıtyp keledi. Osy maqalasynda da bul máselege toqtalyp ótkeni belgili. Birtutas elde patrıottyq sezim de dinge, ultqa bólinbeıdi. Qazaqstannyń búgingi jastary – mektepte eldik rýhta tárbıelengender, olar táýel­sizdik jyldary memleket qun­dy­lyqtaryn boıyna jınaǵan óren­der. Árbir qazaqstandyq ultyna, nási­line, dinine, shyqqan tegine qara­mastan, bári de ózderin Qazaq eliniń azamattarymyz dep sezinedi. Búginde olar osy eldiń atynan álem­dik, halyqaralyq jarystar men baı­qaýlarǵa qatysyp, bilim men ǵylymda aıtarlyq­taı jetistikterge jetýde. Sport salasynda da bıik mejelerdi baǵyndyrýda. Olardyń kóter­geni – Qazaqstannyń kók Baı­raǵy, shyrqaǵandary – elimizdiń Ánurany! Bári de bıik tuǵyrda turǵanda erekshe tebireniste bolyp, keýdelerin táýelsiz memleketimizge degen maqtanysh sezimi bılep: «Meniń elim, meniń elim, Gúliń bolyp egilemin, Jyryń bolyp tógilemin, elim! Týǵan jerim meniń  Qazaqstanym!» –  dep asqaq shabytpen shyrqaıdy. Memleket basshysy óz oıyn qoryta kele, qazirgi shaqta Qazaqstanǵa túbegeıli jańǵyrý jáne jańa ıdeıalar arqyly bola­shaǵyn baıandy ete túsýdiń teń­dessiz tarıhı múmkindigi berilip otyrǵanyn, sol múmkindikten aıyrylyp qalmaýymyz qajet ekenin eske salady. «Men barsha qazaqstandyqtar, ásirese, jas urpaq jańǵyrý jónindegi osy­naý usynystardyń mańy­zyn tereń túsinedi dep sene­min», – dep óz paıymyn túıindeıdi. Bú­kil qazaq­standyqtarǵa, sonyń ishinde jastarǵa arnaıy ún qatyp otyr. Endeshe, Elbasy kózdegen mejeni baǵyndyrý, alǵa qoıǵan mindetterin oryndaý táýelsiz memleketimiz – Uly Otanymyzdy sheksiz súıetin árbir adamnyń azamattyq paryzy dep bilemin.  Osy jolda bizdi adastyrmaıtyn da, maqsattarymyzdy baıandy etetin de rýhanı baılyǵymyz, mádenı qundylyqtarymyz. Zaman­nyń jańa, órkenıetti jańarýyna laıyqty bola bilgen eldiń halqy qıyndyqtardy da jeńedi, tabysqa da jetedi. Úlken asýlardy da baǵyndyra alady. О́ıtkeni, rýhanı jańǵyrý – elimizdiń jańa beleske kóterilýine serpilis beretin kúsh.

Roman Kım, Parlament Májilisiniń depýtaty,

«Qazaqstan koreıleriniń qaýymdastyǵy» RQB prezıdenti,

Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń múshesi