Úkimetaralyq kelisim ratıfıkasııalandy

Al jalpy otyrys aıasynda senatorlar «Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy Qazaqstan-О́zbekstan memlekettik shekarasy arqyly ótkizý pýnktteri týraly úkimetaralyq kelisim Hattamasyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattamany ratıfıkasııalady. Hattamamen elimizdiń Beıneý stansasyndaǵy temir jol ótkizý beketin Oazıs stansasyna aýystyrý kózdelip otyr. Sondaı-aq, Qaplanbek, Qazyǵurt jáne Atameken avtomobıl ótkizý beketterine halyqaralyq (kópjaqty) mártebe berilip, táýlik boıy jumys isteıtin tártipke kóshedi. Odan basqa, tek jeńil avtokó­likterge arnalǵan Selınnyı jáne Syrdarııa ekijaqty (memle­ket­aralyq) ótkizý beketteri ashylady. Bul beketterden júk pen kommer­sııalyq maqsattaǵy taýar ótkizil­meıdi jáne kedendik rásimder aıasyn­daǵy taýarǵa baılanysty kedendik operasııalar júzege asyrylmaıdy.  Senatorlar «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń keıbir konstıtýsııalyq zańdaryna memlekettik bılik tar­maq­tary arasynda ókilettikterdi qaıta bólý máseleleri boıynsha óz­gerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Konstıtýsııalyq zańdy qa­byldady. Bul qujatpen «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti týraly» Konstıtýsııalyq zańǵa Úkimettiń Parlamentke respýblıkalyq bıýd­jetti jáne onyń atqarylýy týraly esepti usynatynyn, bıýdjettiń at­qarylýyn qamtamasyz etetinin; Respýblıkalyq bıýdjet komıssııa­syn quratynyn, ol týraly erejeni bekitetinin, onyń quramyn aı­qyn­daıtynyn; Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentimen kelisý boıynsha memlekettik jos­parlaý júıesin aıqyndaıtynyn; respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly jyldyq esepti jasaý jáne usyný tártibin aıqyndaıtynyn kózdeıtin ózgerister men tolyqtyrýlar engi­zi­ledi. Sonymen qatar, osy otyrys­ta «Qazaqstan Respýblıkasynyń keı­bir zańnamalyq aktilerine olar­dy Qazaqstan Respýblıkasy Konstı­týsııasynyń normalaryna sáı­kes keltirý máseleleri boıynsha ózge­rister men tolyqtyrýlar engizý týra­ly» zań jobasy eki oqylymda qaraldy.  Qazaqstan Respýblıkasynyń Qyl­mystyq-prosestik pen Azamat­tyq prosestik kodeksterine jáne Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine zańdy kúshine engen sot aktilerine narazylyq keltirýdiń tártibin, merzimin, olardyń oryndalýyn toqtata turýdy, sondaı-aq zańdy kúshine enbegen sot aktilerin qaı­ta qaraý týraly ótinishhat kelti­rýdi belgileıtin ózgerister engiziledi. Zań jobasyn talqylaý barysynda Májilis maquldaǵan zań jobas­­yna komıtettiń eskertpeleri men usy­nystaryn eskere otyryp, kas­sasııalyq shaǵym men prokýrordyń ótinishhatyn qaraý tártibin retteýdi, sondaı-aq azamattyq proseske qatysýshy adamdardyń quqyqtaryn iske asyrýdy kózdeıtin ózgerister men tolyqtyrýlar engizý qajettigi týyn­dady. Sóıtip, zań jobasy se­nator­lardyń túzetýlerimen Máji­liske jiberildi. «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik bılik tarmaqtary arasynda ókilettikterdi qaıta bólý má­se­leleri boıynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy  eki oqylymda qaralyp qabyldandy. Osy zań jobasymen sheteldik jumyskerlerdi memlekettik organdarǵa jumysqa qabyldaý kezinde Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq qaýipsizdik organdarynyń ýákiletti organmen birlese otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq qaýipsizdik organdarynyń mindetti arnaıy tekserý júrgizý tártibin aıqyndaýyn kózdeıtin norma belgilenedi. Sondaı-aq, «Qazaqstan Res­­pýblıkasynyń Joǵary Sot Ke­ńesi týraly» Zańǵa Joǵary Sot Ke­ńe­sine sýdıaǵa kýálik berý tártibin bel­gi­leıtin ókilettilik berýdi kóz­deı­tin tolyqtyrý engiziledi. Senatorlardyń talqylaýymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine quqyq qorǵaý júıesin jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy eki oqylymda qaralyp, qabyldandy. Zańnyń negizgi maqsaty quqyq qorǵaý qyzmetindegi tejemelik jáne tepe-teńdik júıesin jetildirý bolyp tabylady. Bas prokýrordyń orynbasary M.Ahmetjanov zań jobasyn tanystyra otyryp, qujatty ázir­leý barysynda Senatta ótken par­lamenttik tyńdaýdaǵy usynym­dar da eskerilgenin atap ótti.  «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Memlekettik bilim berýdi jınaqtaý júıesi máseleleri boıynsha ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy da senatorlar tarapynan biraýyzdan qabyldandy. «Bilim týraly» Zańǵa «jan basy­na shaqqandaǵy qarjylandyrý nor­matıvi», «ınklıýzıvti bilim berý» degen uǵymdar engizilgen; «mem­lekettik bilim berý tapsyrysy» uǵymyna orta bilim berý jónin­degi kórsetiletin qyzmetter kó­lemi qosylǵan. Osyǵan baılanys­ty Salyq kodeksine orta bilim berý boıynsha qyzmetter kólemin usy­ný kezinde bıýdjet qarajaty esebinen alynǵan materıaldyq paıda jeke tulǵanyń kirisi retinde qaralmaıtyny týraly ózgeris kózdelgen. «Joǵary kolledj», «zertteý ýnıversıteti» uǵymdary jáne basqalar naqtylanǵan. Jıyn sońynda senatorlar Talǵatbek Abaıdildındi, Asqar Beı­senbaevty jáne Olga Pere­pechınany «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keı­bir zańna­malyq akti­lerine jergilikti ózin ózi bas­qarýdy damytý másele­leri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» zań jobasy boıynsha Senat pen Májilis ara­syndaǵy kelispeýshilikterdi qaraý jáne eńserý úshin qurylǵan kelisý komıssııasynyń quramyna saılady.

Nurlybek DOSYBAI, «Egemen Qazaqstan»