Baǵyndyrǵan belesterden – baıandy bolashaqqa

Bári taqyr jerden bastaldy

25 jyl buryn, 1992 jylǵy 2 shildede Memleket basshysy «Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń Syrt­qy ister mınıstrligi týraly», «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń el­shi­ligi týraly» jáne «Qazaqstan Res­­pýblıkasynyń tótenshe já­ne óki­letti elshisiniń negizgi min­det­te­ri men quqyqtary týraly» ere­je­lerdi bekitken birneshe Jarlyq qabyldady. Osylaısha tolyqqandy Syrtqy ister mınıstrligi – dıplo­ma­tııa­lyq qyzmettiń ortalyq organy quryldy.

Resmı túrde Qazaq KSR Syrt­qy ister mınıstrligi 1944 jyldan beri bar, Birikken Ulttar Uı­­ymy qurylar qarsańda Keńes óki­­meti Odaqtyq res­pýblıkalar ese­­binen jańa jahandyq uıym qu­ra­­mynda «táýelsiz» oryndardy kóp­­tep ıemdenýdi maqsat tutty. Ná­tıjesinde BUU-ǵa KSRO-dan soǵystan meılinshe zardap shekken keńestik respýblıkalar retinde Ýkraına men Belarýs kirdi. Sany ja­ǵynan az Qazaq KSR Syrtqy is­ter mınıstrliginiń qyzmeti ne­gi­zinen hattamalyq fýnksııalarmen já­ne respýblıkamyzdyń shetel­der­­men belgili bir deńgeıdegi má­de­nı baılanystarymen shekteldi. Tolyqqandy dıplomatııa keńestik respýblıkanyń atrıbýty bola almady.

Degenmen, Qazaqstannyń syrt­qy saıasat vedomstvosy kezeńi týraly aıtqanda, Qazaq KSR Syrtqy is­ter mınıstrliginiń 1944 jyldan bastap táýelsizdik alǵanǵa deı­in­gi barlyq basshylaryna laı­yq­ty baǵasyn berýimiz kerek. Olar elimizdiń kórnekti memleket qaı­rat­kerleri jáne halqymyz zııa­ly­la­rynyń jarqyn ókilderi boldy. Atap ótsek, Tólegen Tájibaev, Qaı­yrǵalı Baıǵalıev, Asqar Za­ka­rın, О́teshqalı Atambaev, Ádı Shá­ripov, Baljan Bóltirikova, 

Má­lik Fazylov, Músilim Bazarbaev, Mı­haıl Esenálıev. Olar Keńes Oda­ǵynyń syrtqy qatynasynda biz­diń respýblıkamyzdy laıyqty deń­geıde kórsete bildi, sheteldik iri delegasııalardy qabyldap, BUU Bas Assambleıasynyń minberinen sóz sóıledi.

Alaıda, Qazaqstan 1991 jy­l­­ǵy 16 jeltoqsanda, mem­le­­­­ket­tik táý­elsizdigimiz ja­rııa­­lan­­­ǵan­nan keı­in ǵana ha­lyq­ara­­­lyq qa­ty­nas­tardyń to­lyq­qan­­­dy qa­ty­sý­shy­syna aınal­dy. Son­dyq­tan 1992 jyl­ǵy 2 shil­de­­degi jar­lyqtar Sy­r­t­qy is­ter mı­nı­strligin ıns­tı­­týt­­tan­dy­­rýdyń, Qazaqstannyń bú­­­kil álem boı­ynsha dıplo­ma­tııa­­­lyq ın­fra­qu­ry­lymyn qa­lyp­­­tas­tyrýdyń qa­jetti irgetasy bol­­­­dy. Dál osy kez­de Syrtqy is­­­­­ter mınıstrligine Qazaqstan Res­­­­pýblıkasynyń memlekettik bas­­­­qarý ortalyq organdarynyń ha­­­­lyq­aralyq qyzmetin úılestirý ró­­li júkteldi. 

Aıqyn mindetter qoıylǵan da osy kez edi. Naqtylaı tússek, vedom­stvoǵa maquldanǵan halyq­ara­lyq quqyq normalaryna sáıkes bar­lyq shet memlekettermen teń qu­­qyly qarym-qatynastardy damy­tý, Qazaqstan Respýblıkasyn jan-jaqty ilgeriletý úshin beıbit jaǵdaı qalyptastyrý, eldiń saýda-eko­nomıkalyq saıasatyn júzege asyrýǵa, álemdik sharýashylyq baı­­­lanystarǵa qatysýyna jár­dem­de­sý, shetelderden kapıtal tartý sı­­ıaqty mindetter júkteldi.

Prezıdent jańa Syrtqy is­ter mınıstrliginiń negizgi fýn­­k­sııalaryn anyqtady, onyń eń ma­ńyzdylary «ege­men­dikti qor­ǵaýdyń dıp­lo­matııalyq qu­ral­darymen já­­ne ádisterimen qam­tamasyz etý, aýmaqtyq tu­tas­tyq­ty, Qa­zaq­stan Res­pýblıkasy she­ka­ra­synyń qaý­ip­sizdigi men qol su­ǵy­l­maý­shy­lyǵyn, halyqaralyq are­na­da­ǵy múddesin qamtamasyz etý». Qa­zaqstan óziniń Syrtqy ister mı­nı­strligi arqyly shetelderdegi aza­­mattarymyz ben zańdy tul­ǵa­­­­larymyzdyń quqyqtary men múd­delerin óz betinshe qorǵaýǵa ki­­risti. Menshikti konsýldyq qyz­met quryldy, hattamalyq já­ne aqparattyq-taldamalyq qyz­mettiń róli jyldam artty, shart­tyq-quqyqtyq salada úlken ju­mys bastaldy. Vedomstvonyń ju­­­­mysy reglamentteldi. Syrt­qy is­ter mınıstrligi júıesi qu­ryl­­­dy, oǵan ortalyq apparat, ve­­­dom­stvo­­lyq baǵynysty me­ke­­­me­ler men el aýmaǵyndaǵy uıym­dar, dıp­­lomatııalyq ókil­dikter, shet­el­­derdegi já­ne BUU-ǵa qa­ty­sý­shy mem­­le­ket­terdegi kon­sýl­dyq me­ke­me­­l­er, ha­lyq­ara­lyq uı­ym­dar ja­nyn­da­ǵy tu­raqty ókil­dik­­ter kirdi. Jar­lyq al­ǵash ret táý­­elsiz Qa­zaq­stan­nyń at­tasheden bas­­tap tó­ten­she já­ne óki­let­ti el­shige deı­ingi dıp­lo­ma­tııa­lyq dárejesin bel­gi­ledi.

Esh kidirissiz sheshim qabyl­daý­dy talap etetin eń mańyzdy má­­se­le – kadr máselesi boldy. Ol Pre­zıdenttiń erekshe nazarynda edi. Syrtqy ister mınıstrligine ju­­mys­qa keńestik SIM júıesinde qyz­­­met etken qazaqstandyqtar (olar tym az edi), sonymen qatar, shet tilderin biletin Qazaqstan JOO-larynyń túlekteri tartyl­dy. Qazaqstan Syrtqy ister mı­nı­str­­ligine jumysqa osy maqalanyń av­tory da dál solaı alyndy.

Osylaısha shırek ǵasyr buryn syrtqy saıasat salasyndaǵy jumys ta­qyr jerden bastalǵan edi. Al dıp­lomatııalyq qyzmetti jańa, kún­­de ózgerip jatqan qubylmaly álem­­de jas memleketke laıyqty oryn qamtamasyz eterlikteı tur­ǵy­da qurý kerek boldy.

Syrtqy saıasatta atqarylǵan jumys kóp

Elbasy Táýelsizdiktiń alǵashqy kú­ninen bastap halyqtyń shyna­ıy hal-jaǵdaıyn eskerip, jas mem­le­kettiń halyqaralyq ba­­ǵy­tynyń ne­gizgi ózegin kóre bil­di. Turaqty da­mý, ıadrolyq qa­rý­syzdaný jáne ony taratpaý, ekonomıkalyq ınteg­rasııa, órkenıet únqatysýy, bi­­t­im­gershilik, adam quqyǵy, tran­s­ult­tyq syn-tegeýrinderge jáne qa­­ter­lerge qarsy kúres – osynyń barlyǵy jahandyq dıskýrstyń negizgi baǵyttary edi, nátıjesinde Qazaqstan 25 jyldan keıin ózin ha­lyqaralyq qarym-qatynastar júıe­sine yqpaldy qatysýshy re­tinde tanytty.

Syrtqy saıasat óziniń negizgi maq­saty elimizdiń ulttyq qaýip­siz­­digin, qorǵanys qabiletin, ege­men­digin jáne aýmaqtyq tutas­ty­ǵyn jan-jaqty qamtamasyz etý dep bi­ledi. Qazaqstan Birikken Ult­tar Uı­ymynyń ortalyq jáne úı­les­ti­rý­shi rólindegi jumysyn ádil já­ne demokratııalyq álemdik tártip ornatýǵa baǵyttaýynan kóredi. Eli­­mizdi óńirlik jáne halyqaralyq saý­da-ekonomıkalyq qatynastar júıesine biriktirý, ulttyq eko­no­mıkaǵa ınvestısııalar men teh­no­­­logııalar tartý, shetelderde Qa­­zaqstan azamattary men zańdy tul­­­ǵalarynyń quqyqtaryn qorǵaý, qa­zaq dıasporasy men qazaq tilin qol­daý máseleleri únemi otandyq dıp­lomatııanyń nazarynda. 

Qazaqstan kórshiles eldermen de, shalǵaıdaǵy eldermen de dos­tyq, ózara tıimdi qatynas ja­saı al­dy. 182 memleketpen dıp­lo­ma­tııa­lyq qatynas ornatyldy.

Búkil shekaralas elder – Re­seı­men, Qytaımen, Qyr­ǵyz­stan­men, О́zbekstanmen jáne Túrik­men­stanmen jasalǵan shekarany mejeleý týraly, sondaı-aq, Re­seı, Ázerbaıjan jáne Túrik­men­­stan elderimen Kaspıı te­ńi­ziniń túbin bólý týraly eki­jaq­ty sharttarda Qazaqstan she­ka­ra­sy myzǵymastyǵynyń qa­ǵı­­da­sy bekitildi. Kórshiles el­der­­­men tu­raqty ári boljamdy qa­­­­ty­nas ja­saý gaz jáne munaı qu­­­byr­la­ry­nyń tarmaqtalǵan je­lisin, trans­kon­tınentaldyq avto­mo­bıl jáne te­mir joldaryn qa­lyp­qa keltirip, Eý­razııalyq eko­no­mı­ka­lyq odaq já­ne «Bir beldeý, bir jol» sı­ıaq­ty tereńdetilgen ın­teg­­ra­sııa men kooperasııa jobala­ry eli­miz­diń tranzıttik-kóliktik áleý­etin damytýǵa kómektesti.

Elbasy Keńes ókimeti keziniń ózinde Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jabý týraly tarıhı sheshim qabyldap, onyń nátıjesinde elimiz dú­nıe júzindegi qýaty boıynsha tór­tinshi oryndaǵy raketalyq-ıadro­lyq arsenaldan bas tartty. Bul sheshimder Qazaqstannyń ıad­rolyq qarýsyz beıbit ómir úshin kú­reske kúsh salýyna negiz boldy. 2015 jyly BUU Bas Assambleıasy be­kitken Iаdrolyq qarýdan azat álem qurý týraly jalpyǵa birdeı dek­larasııa; Ortalyq Azııada ıad­ro­lyq qarýdan azat aımaq qurý; Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qı­myldyń halyqaralyq kúnin jarııa­laý, ıadrolyq qarýdy synaýǵa qar­sy baǵyttalǵan ATOM (Abolish Testing, Our Mission – Bizdiń min­de­ti­miz – synaqty toqtatý) jobasyn shyǵarý; Qazaqstan aýmaǵynda tó­men baıytylǵan ýrandy beıbit maq­satta paıdalaný úshin álemdegi alǵashqy tómen baıytylǵan ýran bankin qurý (AEHA TBÝB) sııaqty Qazaqstan usynǵan mańyzdy bas­tamalar elimizdi álemge ıadrolyq qarýdy joıý jáne ony taratpaý sa­lasyndaǵy kóshbasshy retinde tanytty.

Búgin biz BUU-ǵa jaı ǵana mú­she­lik týraly emes, belsendi túrde ǵalamdyq deńgeıdegi kúrdeli saıası pro­sesterge basshylyq jasaýǵa qa­tysyp turǵanymyz týraly aıtyp otyrmyz. 2016 jyldyń maýsym aıynda Bas Assambleıa basym kóp­shi­l­ik daýyspen Qazaqstandy BUU Qaý­ipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyl­darǵa turaqty emes múshesi etip saılady, bul Memleket bas­shy­synyń halyqaralyq qaý­ip­s­iz­dikke, yntymaqtastyqqa jáne onyń damýyna qosqan úlesiniń aı­qyn dáleli bolyp tabylady. EKSPO-2017 halyqaralyq kór­me­­­sin ótkizý jáne onyń aıasynda «Bo­lashaqtyń energııasy» Ja­syl teh­­nologııa men ınvestısııa­lar ha­lyq­aralyq ortalyǵyn qu­rý Qa­zaq­stannyń myńjyldyq maq­sat­ta­rdy jahandyq jáne aımaqtyq deń­geı­de iske asyrýǵa qosqan naqty úlesi bolady.

Beıbit qatar ómir súrý qa­ǵı­­da­s­yn ustana otyryp, N.Nazar­ba­ev 1992 jyly BUU Bas Assam­b­leıa­sy 47-shi sessııasynyń min­berinen al­ǵashqy tabys­ty jalpyazııalyq qaý­ipsiz­dik júıesin qurý bastama­syn – Azııadaǵy ózara is-qımyl já­ne senim sharalary jónindegi ke­ńes shaqyrý týraly bastama usy­n­dy. Qazaqstan Ujymdyq qaý­ip­siz­dik týraly shartqa qol qoıǵan al­­ǵashqy alty eldiń biri boldy, ke­ı­in ol qatysýshy elderdi syrtqy qaý­­ip­terden qorǵaýǵa tartylǵan Uj­ym­dyq qaýipsizdik týraly shart uı­ymyn (UQShU) qurýǵa negiz qa­lady.

2010 jyly Qazaqstan Eýro­pa­­­daǵy qaýipsizdik jáne ynty­maq­­­­tastyq uıymyna (EQYU) tó­­­­­raǵalyq jasap, Uıymnyń ja­ý­­­ap­­­­kershiligi aıasyndaǵy kúr­­de­li máselelerdi sheshýde, onyń ishin­­­­de Qyrǵyzstandaǵy asa te­reń saıası daǵdarysty ret­teý­de je­­tekshilik ról atqardy. HHI ǵa­­syrda Astana qalasynda al­­ǵash jáne ázirshe jalǵyz ret ót­ken EQYU Sammıti Astana dek­­la­rasııasyn qabyldaýmen ta­rıh­qa endi, onda EQYU-daǵy ózara qa­rym-qatynastardyń ja­ńa deń­geı­in kózdeıtin «erkin, or­taq jáne bó­linbeıtin Eýro-At­lan­tıkalyq jáne Eýrazııalyq qaý­ip­­siz­dik qo­ǵam­dastyǵy» túsinigi en­gizildi. 

Musylman elderinde bolyp jat­qan kúrdeli geosaıası jáne ǵa­lamdyq syn-qaterler men saıası ózgerister jaǵdaıynda Islam Yn­tymaqtastyǵy Uıymynda (IYU) tóraǵalyq etý de otandyq dıp­­lomatııanyń tarıhyndaǵy ma­ńyz­dy oqıǵalardyń biri boldy. Elimiz Azyq-túlik qaýipsizdigi boıynsha ıslam uıymyn qurýǵa bastama jasady. Qazaqstan ıslam áleminde bilim berý júıesin damytý jáne ǵylymı-tehnologııalyq turǵydan jetildirý búgingi kúni ıslam áleminiń qaýipsizdigine tón­gen qaterlerge qarsy turýdyń ne­ǵur­lym tıimdi tásili dep sanaıdy. Son­­dyqtan 2017 jyldyń 10-11 qyr­­kúıeginde Astanada alǵash ret IYU-nyń Ǵylym jáne tehnologııa­lar jónindegi sammıtin ótkizýdi jos­­parlaý mańyzdy fakt bolyp ta­bylady.

Qazaqstan tóraǵa retinde óz qyz­metin úsh ret tabysty júzege asyrǵan taǵy bir uıym – Shanhaı yn­tymaqtastyq uıymy (ShYU). Osy jyldyń maýsymynda memle­ketter basshylarynyń sammıti ta­byspen ótti, onda Úndistan men Pákistan Uıymǵa tolyq qu­qyq­ty múshe memleketter retinde qa­byl­dandy. Bedeldi ári ádil saıası bitistirýshi retinde Qazaqstan Pre­­zıdenti Ýkraına boıynsha kon­sýltasııalardy jolǵa qoıý­da sheshýshi ról atqardy, olar Mı­n­sk kelisimderine ákeldi. N.Na­zar­­baevtyń Reseı men Túr­kııa ara­syn jaqyndatýdaǵy ná­tı­je­li rólin prezıdentter V.Pýtın men R.Erdoǵan joǵary baǵalady. Qa­zaqstan Irannyń ıadrolyq baǵ­dar­lamasy boıynsha eki márte n­á­tı­jeli kelissóz uıymdastyrdy. 2017 jyly BUU-nyń jáne kep­il­ger-elderdiń qoldaýymen As­tana ózin Sırııa janjalyna tar­tyl­ǵandar úshin kelissóz júr­gizý ala­ńy retinde kórsetti. Jyl­dyń bi­rinshi jartysynda ót­ki­zil­g­en Astana prosesiniń bir­ne­she raý­­ndy Sırııadaǵy soǵys áre­­ket­te­rin toqtatý tártibin qol­daý­­ǵa ma­ńyzdy úles qosty jáne BUU qam­­qorlyǵymen Jeneva pro­se­si­niń qaıta jańǵyrýyna kó­mek­testi. 

Qazaqstannyń 2015 jyly Dú­nıe­júzilik saýda uıymyna kirýi eli­mizdiń álemdik ekonomıka júıesimen birigýiniń sharyqtaý shegi boldy.

Búgingi kúni Astana «Bo­la­shaq­tyń energııasy» ta­qyrybynda ótip jatqan EKSPO-2017 ha­lyq­­aralyq mamandandyrylǵan kó­r­mesine qatysýshylardy qa­byl­­dap jatyr. 115 el jáne 22 ha­lyq­ara­lyq uıymnyń qa­ty­­sýy­men ótip jat­qan bul kórme úz­dik «ja­syl» teh­nologııalardy ǵana emes, so­ny­men birge, kóp­tegen má­de­nıet pen halyqty bir sha­ńyraq as­tyna jı­naǵan iri oqı­ǵa­ǵa aınalyp otyr.

Táýelsizdik jyldary ishinde Qazaq­stan kómek resıpıentinen onyń donoryna aınaldy. Munda KazAID brendimen iske asyrylatyn damýǵa resmı kómek ulttyq baǵ­darlamasyn iske qosý erekshe oryn alady. Qazirdiń ózinde osy baǵ­darlama negizinde Aýǵanstanǵa já­ne Ortalyq Azııadaǵy kórshiles mem­leketterge olardyń turaqty da­mý maqsatyn iske asyrý úshin, ıa­ǵ­nı resýrstyq jáne ınstıtýttyq áleý­etin nyǵaıtýǵa júıeli túrde kó­mek kórsetilip keledi.

Astanada ár úsh jylda ótki­zi­le­tin Álemdik jáne dástúrli din­der lıderleriniń sezi órkenıet ún­qa­tysýyna salmaqty úles qosyp ke­­ledi, sonymen qatar, el ishindegi din­­aralyq kelisimderge qosymsha ti­­rek retinde qyzmet etedi, dinniń beı­­­bitshil mánin túsindirýge kó­mek­tesedi.

Memlekettiń syrtqy saıasa­tyn­­da parlamenttik dıplomatııa ma­­­ńyzdy ról atqarady. Halyq qa­la­ý­­lylarynyń Memleket bas­shy­sy­nyń syrtqy saıası bastamalaryn jú­zege asyrýdaǵy úlesterin jo­ǵa­ry baǵalaımyz. Qazaqstan bú­gingi kún­ge deıin 30 800-ge jýyq mem­le­ke­t­aralyq, úkimetaralyq jáne ve­domstvoaralyq halyqaralyq shart­tarǵa qol qoıdy.

Otandyq dıplomattar shet memlekettermen vızasyz tártip ornatý boıynsha úlken jumys júrgizip jatyr. Búgingi kúni 20 elmen vıza­dan bosatý týraly ekijaqty ke­li­sim jasaldy. Buǵan qosa, 12 el bir­jaqty negizde qazaqstandyqtar úshin vızasyz tártip engizdi.

Jańǵyrtý basymdyqtary

«Meniń syrtqy saıasatymnyń bas­ty qaǵıdasy – el ishinde jaqsy bı­lik júrgizý» degen eken HIH ǵa­syrdaǵy brıtandyq memleket qaı­rat­keri Ýılıam Gladston.

Syrtqy saıasat vedomstvosy qyz­metiniń basty baǵyty shetel ınvestısııasyn tartý, daıyn ónimdi álemdik naryqqa baǵyttaý jolynda otandyq eksporttaýshylarǵa kó­mek kórsetý, ındýstrııalyq-ınno­va­sııa­lyq jobalar men «Nur­ly jol» baǵ­darlamasyn qy­taılyq «Bir bel­deý, bir jol» jo­basymen ush­ta­st­y­ryp jú­zege asy­r­ýǵa yqpal etý bolyp tabyla­dy. Bul úderiske jaqyn arada qu­ryl­ǵan «KazakhInvest» jáne «KazakhExport» ulttyq kompa­nııa­lary belsendi qatysýda. Shet­el­­dik dıplomatııalyq korpýs pen bız­nes qaýymdastyq ókilderi ara­syn­daǵy tikeleı baılanysty da­my­tý maqsatynda Syrtqy ister mı­­nıstrliginiń bastamasymen, «Ata­meken» ulttyq kásipkerler pa­­latasynyń qoldaýymen «Dıp­lo­ma­tııalyq bıznes klýby» quryldy. 

Memlekettik organdardyń bir­­le­sip kúsh jumsaýynyń ar­qa­syn­da 2005 jyldan bas­tap, 2016 jyl­dyń so­ńyna deıin Qazaqstanǵa 242 mlrd AQSh dollary kóleminde ti­­keleı she­tel ınvestısııalary tar­tyl­dy. 

SIM Astana halyqaralyq qar­­jy ortalyǵyn (AHQO) qu­rý ju­mys­taryna júıeli qol­daý kór­­se­te­di. Eýrazııalyq eko­no­mı­ka­lyq odaq baǵyty boıynsha bel­­sen­di ju­mystar atqarylyp ke­ledi. Qa­zir­­gi ýaqytta álemniń on­da­ǵan el­­­derimen saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý jáne EAEO erkin saýda aımaǵyn qurý boı­ynsha kelissózdik trekter iske qo­syldy. 2018 jyly EAEO-nyń ja­ńa Keden kodeksi kúshine enedi.

Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq, S5+1 amerıkalyq bastama, Eýropalyq odaqtyń Ortalyq Azııa­daǵy strategııasy, «Ortalyq Azııa – Japonııa» jáne «Ortalyq Azııa – Ońtústik Koreıa» formattary máni boıynsha tıisti vektorǵa ıe. Ol – ekonomıkalyq ıntegra­sııa­­­ny tereńdetý jáne jańa eý­ra­­zııa­lyq qurylym qalyptastyrý. Bul ma­­ńy­z­dy aspekt basqa aımaqtyq ak­­tor­­l­ar – Fransııa, Úndistan, Iran, Túr­kııa, Pákistan jáne Saýd Ara­bııa­synyń Eýrazııadaǵy múd­de­le­ri­men tolyqtyrylady. 

Memleket basshysynyń «Qa­zaq­­­stannyń Úshinshi jańǵyrýy: ja­han­dyq básekege qabilettilik» at­ty Jol­daýy – geoekonomıkalyq aý­qy­m­daǵy mańyzdy baǵdarlama. Ol eli­mizdiń Eýrazııa men tutas álem eko­nomıkasyndaǵy bolashaq orny men rólin naqty aıqyndaıdy. Syr­t­­­qy ister mınıstrligi qoı­yl­­ǵan min­­detterdi tabysty túrde oryn­­daý úshin quzyretindegi bar­lyq re­sýr­s­tardy qoldanady.

Halyqaralyq aýqymdaǵy iri min­­det – «Jahandyq álemdegi za­manaýı qazaqstandyq má­de­nı­­et» joba­syn júzege asyrý. «Bo­la­shaq­qa baǵdar: rýhanı jań­ǵy­rý» ma­­­qa­lasynda Elbasy tara­py­nan berilgen tapsyrmalarǵa sáı­kes, úki­met ádebıet, dramatýr­gııa, opera, balet, mýzyka, kıno, beıneleý óne­ri, músindeý salasyndaǵy za­man­das otandastyrymyz dú­nıe­ge ákel­gen biregeı týyndylar­dy na­sı­hattaýǵa kúsh-jigerin jum­saı­dy. 

Ýaqyt Qazaqstannyń ha­lyq­­aralyq qyzmetiniń kóp vek­tor­lyǵy, pragmatızm jáne ult­tyq mú­d­de­­lerdi berik qorǵaý sııa­q­ty ne­gizgi qaǵıdalarynyń du­rys­tyǵyn kórsetti. Buǵan qosa, qu­byl­­maly jaǵdaılardy eskerip, olar­­ǵa ýaqtyly beıimdelý, syn-qa­terlerge tıimdi jaýap qaı­ta­rý óte mańyzdy. 2014-2020 jyl­­­dar­ǵa arnalǵan «Qazaqstan Res­­pýb­lı­­ka­synyń Syrtqy saıa­sat tu­­jy­rym­damasyn» bas­shy­­lyqqa ala otyryp, biz eli­miz­diń damý­yn, qaý­­ipsizdigin já­ne aza­mat­ta­­ry­myz­dyń ıgiligin qam­ta­ma­syz etý úshin ba­rynsha qo­laı­ly syrtqy jaǵ­daı­lardy qa­lyp­tas­ty­rý­­ǵa jaǵ­daı jasaýdy jal­ǵa­s­tyra be­re­miz.

SIM ınstıtýttyq damytý ju­mys­tary jalǵastyrylady, sonyń ishin­de onyń qoǵammen birlesken is-qımylyn nyǵaıtýǵa da laıyqty kóńil bólinedi. Mınıstrlik janynda Qoǵamdyq keńes qyzmet etedi, onyń quramyna Parlament de­pýtattary, bedeldi dıplomattar, belgili qoǵam qaıratkerleri, ǵa­lymdar men jýrnalıster ki­re­d­i. 2013 jyly mınıstrlik jany­nan «Adam ólshemi boıynsha suh­bat alańy» konsýltasııalyq-ke­ńes organy quryldy. SIM qyz­met­kerleri men dıplomatııalyq qyz­met ardagerleriniń kúsh-jigerimen «Q­azaqstandyq dıplomattar bir­les­tigi» qurylyp, jumys jasaýda. Táýelsizdik jyldary ishin­de mınıstrlikte teńdessiz halyq­ara­lyq jáne dıplomatııalyq tá­ji­rı­be­si bar qyzmetkerlerdiń kásibı kadr­lyq quramy qalyptasty. Kóp­tegen mamandar «Bolashaq» pre­zıdenttik stıpendııasynyń ar­qa­synda shetelde bilim alyp keldi. 

Shırek ǵasyrda 285 azamatymyz Qazaqstan Respýblıkasynyń shet­elderdegi tótenshe jáne ýá­ki­let­ti elshisi qyzmetine taǵaı­yn­­da­lý qurmetine ıe boldy. Otan­dasymyz Qasym-Jomart To­qaev BUU Bas hatshysynyń oryn­ba­sa­ry – BUU Jenevadaǵy bó­lim­she­­si­niń Bas dırektory laýazymyn, Qanat Saýdabaev – EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy, Bo­lat Nurǵalıev – Shanhaı yn­ty­maq­tas­tyq uıymynyń Bas hatshysy, Taı­yr Mansurov – Eýrazııalyq eko­­­nomıkalyq qoǵamdastyqtyń Bas hatshysy, Ashat Orazbaı Eko­no­mıkalyq yntymaqtastyq uı­y­my­nyń Bas hatshysy laýazymdaryn atqardy. Otandyq dıplomatııa tarıhyna táýelsiz Qazaqstannyń barlyq Syrt­qy ister mınıstrleriniń attary altyn árippen jazyldy. Olar – Aqmaral Haıdarqyzy Arys­tan­be­kova, Tóleýtaı Ys­qaq­­uly Sú­leı­menov, Qanat Bek­myr­zauly Saý­dabaev, Qasym-Jo­mart Kem­el­­uly Toqaev, Erlan Ábil­faı­yz­uly Ydyrysov, Marat Mu­han­bet­qa­­zyuly Tájın, Erjan Hozeuly Qa­zyhanov. 

Qazaqstandyq dıplomattardyń qa­zirgi býynynyń otandyq syrt­qy saıa­sattaǵy alǵashqy maı­tal­­man­­d­ar­­dyń isin laıyqty jal­ǵas­ty­ra­ty­nyna senimdimin. 

Men úshin, ásirese, osyndaı aı­týly mereıtoı jyly syrtqy saıa­sat vedomstvosyn basqarý úl­ken mártebe. Meniń jáne SIM júıe­si­niń barlyq ujymynyń aldynda El­basynyń úlken senimin aqtaý jáne aldymyzǵa qoıylǵan mańyzdy maqsattardy laıyqty atqarý mindeti tur.

Qaırat Ábdirahmanov,  Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri