• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
29 Maýsym, 2017

О́nege alǵannyń órisi keń

573 ret
kórsetildi

Abaı atamyz: «Qyrqyn minse qyr artylmaıtuǵyn osy bir «qyrt maqtan» degen bir maqtan bar, sol nege kerek, nege jaraıdy? Ol ar, esti bilmeıdi, namysty bilmeıdi, keń tolǵaý, úlken oı joq, ne balýandyǵy joq, ne batyrlyǵy joq, ne adamdyǵy joq, ne aqyldylyǵy, arlylyǵy joq», deıdi. Rasynda, osy kúni ne adamdyǵy, ne arlylyǵy joq bos maqtan qýǵandar aramyzda kóbeıip bara jatqan joq pa?

Ondaılar qur keýde kergennen artyqqa, ıaǵnı ardy ardaqtaıtyn, ult namysyn qorǵaıtyn iske bara almaıdy. Biraq, ózinde negiz bolmasa, ózgeden úlgi alýǵa bolady ǵoı. Buryn «Oý, aǵaıyn, aınalada el-jurt bar deıtin edik, endi aınalamyzda ǵana emes, ortamyzda shet jurttyqtar qaptap júr. Elbasynyń arqasynda adamzattyń ozyq oıly ónertapqyshtary oılap tapqan eń jańa, sý jańa dúnıeleri qazaqstandyqtarǵa kórsetilýde. Qalaı aıtsaq ta, myna tórimizden oryn alǵan EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi oryndy boldy. Nebir úlgili úrdisti ónege qylyp alatyn ýaqyt-aq! О́ıtkeni, mundaı tıimdi oqıǵalar qaıtalanar, biraq dál osyndaı sátti múmkindikter qaıta týar ma eken deımiz. Ýaqyt zymyrap, zaman kelbeti ózgerip barady. Elbasy aıtqandaı, ýaqyttan qalmaı, zaman aǵymyna ilese otyryp damýymyz qajet. Sol damýymyzdyń naqty kórinisine búgingi sharalar naqty dálel bolyp otyr.

Qazaqtyń mańdaıyna baq bolyp qonǵan EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine Erjeńis esimdi azamat álemniń nebir keremeti men sońǵy jańalyǵyn kórsin dep zaıybyn, tórt balasyn ertip barǵan ǵoı. Senseńiz de, senbeseńiz de aıtaıyq, sonda Erjeńistiń tóbesi kókke tıe jazdapty. Árıne, tańǵajaıypty kórip qýanǵannan, eline degen maqtanysh­tan! Mundaı keremet kórmeni aralaý baqyty qazaqstandyqtardyń mań­daıyna jazylyp otyr. Munda bári bar: adam álemdi sharlap júrgendeı, túrli shetelderdiń tórine barǵandaı áser alatyny ras. Jan dúnıeni ker­neıtin maqtanysh qoı.  Erjeńis eń kishkentaıyn qaraı turýǵa qaldyratyn jeri bolmaǵan soń, besik arbamen kórmege ala kelgen kórinedi. Árıne, EKSPO-2017-ge kelýshiler kóp. Sondyqtan, kezeksiz bola ma? Kezekte turady. Biraq muny kórgen sheteldikter, máselen, Germanııa pavılonyna kelgende bulardy áýdem tustan baıqaǵan qyzmetkerler aldynan júgirip shyǵyp, kezekte kidirmeı ótýlerine jol ashyp­ty. Olardyń kelýshilerge degen qyz­met kórsetýleri erekshe. Ár qımyl-áreketteri júrekke jyly tıedi. Buǵan Erjeńis sekildiler ózderin keremetteı sezinipti.

Odan ári olar Qytaıdyń pavılony­na ótipti. Munda da solaı qarsy alypty. Kelýshilerge degen qurmet orasan. Mundaı meıirimdilik pen adamǵa jyly iltıpat bildirýshilikke rıza bolǵan Erjeńis balalaryn ertip kórmeni ári qaraı aralaıdy. Al osyndaı meıirim tógilgen izettilik pen ádepti is-áreketti qalalarymyzdaǵy qaısybir saýda, mádenıet oryndarynan keziktire alamyz ba? Árıne, joq. О́ıtkeni, keıbir qyzmet kórsetý oryndarynda siz taıaqqa súıenip keldińiz be, besik arbamen keldińiz be, ondaǵy qyzmetkerlerge báribir ekenin jurt jaqsy biledi. Bir ǵana, dárigerge qaralýdaǵy ondaǵy qyzmetkerlerdiń jaýapsyzdyqtan týatyn salǵyrttyǵyn alyp qarańyz. Tipti, óz quqyńyzdy talap etseńiz dóreki jaýap estısiz. Ol sizge de, bizge de etene tanys jaǵdaı. Ony biz ishteı jasyrǵanymyzben, syrt kózden báribir tasa ustaı almaısyz.

О́ıtkeni, elimizge sheteldikter aǵylýda. Qazaqstandy aralaýǵa yntyqqan sheteldikter endi kele de bermek. Sonda joǵarydaı qoǵamdyq jerlerde, tamaqtandyrý oryndarynda, kóshede, saýda, mádenıet, qyzmet kórsetý jaılarynda olar dórekilikti, adam quqyn qurmettemeýshilikti kórse nemese kezdestirip qalsa ne deıdi? Jáne ondaı dórekilik, ádepsizdik tany­ta­tyndar kemshiligin moıyndamaı sal­ǵy­lasqanda jaǵa jyrtysýǵa deıin barady ǵoı. Osyndaıda áriden oılaýdy, keń tolǵaýdy bilmeıdi dep joǵary­da aıtylǵan oıdy jalǵaǵan Abaı ata­myzdyń «Aı, qudaı-aı!.. «Uıalmas betke talmas jaq beredi», degen oı­túıinine qosylasyz. Qosyla otyryp, osyndaı keleńsizdikterdiń aldyn alý úshin elimizde uıymdastyrylǵan, ózderindegi órkenıetin kórsetip jatqan ózgelerdiń jaǵymdy jaqsyly­ǵyn, úlgili adamgershilik úrdisin nege úırenip qalmasqa, tipti ónege almasqa bolmaı ma deısiz?! Demek, EKSPO-2017-den alatyn ónege kóp, úırenetin oń úrdis barshylyq. 

Aleksandr Tasbolatov,  «Egemen Qazaqstan»