Jahandaný zamanyndaǵy geosaıası sheshim

Maqalada kórsetilgen máseleler qazirgi tańda Qazaqstan bastan ótkerip jatqan oqıǵalarmen úndesedi. Ony Qazaqstan óz táýelsizdigin ja­rııa­­laǵannan bergi ekonomıkalyq jáne saıası jańǵyrýdyń negizgi quramy retinde sanasaq artyq bolmaıdy. Maqalada Qazaqstan halqynyń bir­neshe jylǵy damý baǵyty kórsetilgen. О́ıt­keni elge qatysty túsinik pen pikirdiń jańa tásilin qalyptastyrýǵa qatysty máseleler uzaq­qa sozylady. Maqalada aıtylǵandarǵa súıen­sek, Qazaqstan óziniń ótkenin, qazirgisin jáne bo­la­shaǵyn baılanystyrýǵa múmkindigi bar dep to­lyq senimmen aıta alamyz.

Qoǵam sanasyn jańǵyrtýdyń negizgi ele­ment­­teri men ár qazaq­stan­dyq­tyń báseke­lestikke qa­bilettilik pen pragmatızm sekildi negizderi ult­tyq bolmys, mádenıet, bilim salalaryn qam­typ, Qazaqstannyń damyǵan el­der qataryna qo­sylyp, halyqtyń ba­qytty bolýynyń faktory retinde sa­nalady. Úsh baǵyt ta zııatkerlik naryqtyń qajettiligin qamtamasyz etetindeı sapaly ónim shyǵarýǵa ta­rıh ǵalymdarynyń nazar aýdarýyn ba­sa aıtady. Mundaı tarıhı eńbek­ter ǵylymnyń deńgeıin kóterip, qo­ǵam­­dyq túsiniktiń jańǵyrýyn qam­ta­ma­syz etedi.

Aldaǵy jyldarǵa qoıylǵan bas­ty máseleniń biri latyn álip­bıi­ne kóshý – Qazaqstannyń jasap jat­qan zańdy ári obektıvti qada­my. Birin­shiden, bul túrki álemimen rýhanı baı­lanystyń qaıta ornaýyna járdemdesedi. Ekin­shiden, latyn qarpine kóshý artyqshylyǵy mol ekeni sózsiz. Latynǵa aýysý arqyly mem­­lekettiń álemmen baılanysy ny­ǵaıyp, ózge el­derge esigin aıqa­ra ashady. Úshinshiden, zama­naýı teh­no­logııa­lyq quraldar men ǵylymı orta ar­qyly halyqtyń jetistigin nasıhattap, ulttyq bolmys pen mádenı kodyn saqtap qa­lýǵa múmkindik bar. Bul – jahandaný men kompıýterlik ǵasyrda damýdyń joǵary satysyna shyǵýǵa jaǵdaı jasaıtyn ýaqtyly geosaıası sheshim.

Jalpy alǵanda, qoǵamdyq sanany jetildirý ár el úshin kez kelgen sátte mańyzǵa ıe. Adamdar ózderin, óz qalasyn jáne elin damytýy kerek. Memleket deńgeıin kóterýde adamdar mańyzdy ról atqarady. Álbette, eń basty resýrs adam ekeni anyq. Endeshe, Qazaqstan basshysynyń qoǵam sanasyn jańǵyrtýǵa shaqyrýy eldiń damýynyń basty kózi, memleket halqy úshin mańyzy orasan zor.

Davıd KAPARINI, Italııa Respýblıkasy Parlament palatasynyń depýtaty