Tramptyń bas aýrýy
AQSh Kongressiniń palatasy Reseıge qatysty jańa sanksııa qabyldady. Jańa zańnama boıynsha, Aq úıdiń soltústiktegi kórshimizge qatysty sanksııany jeńildetýine tyıym salynǵan. Sondaı-aq, Kongress palatasy Reseıdi Iran jáne Soltústik Koreıamen bir qatarǵa qoıyp, AQSh-tyń syrtqy saıasattaǵy qarsylasy dep esepteıdi. BBC arnasynyń pikirinshe, jańa zań Aq úı basshysy Donald Tramptyń Reseımen qarym-qatynasyn jaqsartýǵa degen talpynysyn qıyndatyp jiberedi.
«Eger Senat qujatty qabyldasa, Máskeýge oń qabaq tanytýǵa nıetti Prezıdent Trapmtyń bas aýrýy bolmaq. Prezıdent zańǵa veto qoıýy múmkin, alaıda ondaı jaǵdaıda Tramptyń Kremldi kópe kórneý qoldaıtyny kúmán týǵyzady dep esepteıdi jýrnalıster. Dúısenbide Aq úı hatshysy Sara Hakabı Sanders Prezıdenttiń qujatty zerdelep, sońǵy nusqasy qalaı bolatynyn qarap kórmek nıetti ekenin aıtqan-dy», – deıdi BBC.
Sondaı-aq, bul qujatqa sáıkes, AQSh basshysy qandaı da bir sanksııany jeńildetýdi qalasa, eń áýeli Kongressten dáıekti dáleldermen ruqsat suraýy tıis. Alda-jalda Tramptyń ótinishi Amerıkanyń ustanymyna saı kelmese, Kongresstiń ony qaıtaryp jiberýge quqyǵy bar. CNN-niń sózine sensek, AQSh Senaty da sanksııaǵa qatysty zańdy qabyldaýy yqtımal. О́ıtkeni qujattyń birinshi nusqasy kóp daýyspen qoldaýǵa ıe bolǵan-tuǵyn.
«Prezıdent áli kúnge zańǵa qol qoıyp-qoımaıtyny týraly naqty eshteńe aıtqan joq. Keıingi kúnderi Aq úı sheneýnikteri tarapynan túrli aqparat tarady. Baspasóz hatshysy Sara Hakabı Sanders Prezıdenttiń jańa zańdy qoldaǵanyn habarlasa, qoǵammen baılanys departamenti dırektory Entonı Skaramýksı Prezıdenttiń qujat týraly áli de oılanatynyn aıtady», – dep málimdeıdi CNN arnasy.
Qytaı áskerin jańǵyrtady
Sınhýa agenttiginiń málimetine súıensek, Qytaı prezıdenti Sı Szınpın eldegi áskerı qurylymdy reformalaýdy josparlap otyr. Agenttiktiń aıtýynsha, jańa reforma búkil halyq pen Qytaı kommýnıstik partııasyn qorǵaý maqsatynda jasalmaq.
«Szınpınniń aıtýynsha, muqııat ári batyl jolmen jasalǵan ulttyq qorǵanys pen áskerı reforma – áleýetti armııa qurýǵa jumsalǵan óte úlken kúsh pen tarıh sahnasyndaǵy tarıhı qadam. Reforma boıynsha, eldegi ásker sanyn, qurylymyn jáne jasaqtalýyn, sondaı-aq ulttyq qorǵanys pen qarýly kúshterdiń damýyna kedergi keltiretin qurylymdyq túsinispeýshilikter ońtaılandyrylady deıdi ol. Prezıdenttiń pikirinshe, reforma qabyldansa, Qytaıdyń armııa kólemi azaıyp, qalǵan qoldyń urysqa ázirligi kúsheıtiledi», – dep habarlaıdy Sınhýa agenttigi.
Sonymen qatar, Qytaı basshysy jańa reforma boıynsha Qytaı áskeriniń sany azaıǵanymen, sapasy artatynyn aıtady. Reıter agenttiginiń pikirinshe, Qytaıdyń bul qadamy eldiń soǵysqa qumarlyǵy joq ekenin kórsetýge hám álemniń ekinshi úlken ekonomıkasyn qorǵaýǵa arnalǵan qadam.
«Alaıda Qytaı óziniń Shyǵys jáne Ońtústik Qytaı teńizderine qatysty jáne áskerı jabdyqtardy jańǵyrtý jospary arqyly aınalasyndaǵy Azııa elderiniń júıkesine tıedi. Ulttyq azat etýshi armııasynyń qurylǵanyna 90 jyl tolýy oraı sóılegen sózinde Sı reformanyń Qytaı kommýnısteri úshin mańyzdy ekenin aıtty», – deıdi Reıter.
Ulybrıtanııa janarmaımen júretin kólikten bas tartady
The Guardian gazeti Ulybrıtanııa 2040 jylǵa qaraı tolyqtaı dızel jáne benzınmen júretin kólikterdi satylymǵa shyǵarmaıtynyn málimdegenin jazady. Basylymnyń málimetine sensek, «Tumandy Albıonnyń» mundaı qadamǵa barýy kólikterden bólinetin ýly gazdardyń adam densaýlyǵyna keltirer zııany orasan ekendigimen baılanysty.
«Úkimet gıbrıd mashınalardy da qamtıtyn mundaı qadamnyń qabyldanýyna aýanyń lastanýynyń adam densaýlyǵyna tıgizer zııandyǵy orasan ekendigi sebep bolǵanyn eskertedi. Mınıstrler aýa lastanýy kesirinen eńbek ónimdiligi ótken jyly 2,7 mıllıard shyǵynǵa ushyraǵanyn aıtyp, joba Ulybrıtanııadaǵy halyq densaýlyǵyn jaqsartýǵa septigin tıgizedi dep esepteıdi.
Jalpy mundaı qadamǵa eń áýeli Fransııa barǵan bolatyn. The Guardian «úsh jolaqty eldiń» Prezıdenti Emmanýel Makron bul jobany klımatqa qatysty «Fransııa kelisiminen» keıin qabyldaǵanyn jazady. Basylymnyń málimetine súıensek, aýanyń lastyǵy jyl saıyn 40 myń adamnyń ólimine sebep bolýy yqtımal. Al London meri Sadyq Han jyl saıyn shaharda 9 myńǵa jýyq turǵyn kólikten bólingen ýly gazdyń kesirinen kóz jumatynyn aıtady. Ulybrıtanııa aýany az lastaıtyn alpaýyt elder qatarynda. «Tumandy Albıonnan» bólingen tútinniń jan basyna shaqqandaǵy kólemi de kóp elden áldeqaıda tómen. Áıtse de, Ulybrıtanııanyń qazirden mundaı qadamǵa barýy el tizginin ustaǵan azamattardyń halyqtyń jaǵdaıyn oılaıtynyn kórsetse kerek. Bul – basqalarǵa úlgi bolar ıgi is ekeni anyq.
Foto: theguardian.com