Ákim esep berdi. El ne dedi?

TOLǴAQTY MÁSELELER QAShANDA BAQYLAÝDA Memlekettiń qarqyndy damýy úshin ár óńir belgili bir talap úde­sinen shyǵa bilýi tıis. Bul elimizdiń túrli deńgeıdegi ákimderiniń, ıaǵnı jergilikti bılik organdarynyń bi­liktiligi men olardyń atqaryp otyr­ǵan jumystarynyń júıelili­gi­men ólshenetini sózsiz. Sońǵy ýa­qytta jyl saıynǵy dástúrge aı­nal­ǵan ákimderdiń halyq aldyn­daǵy esep berýi – osy maqsatty kózdeıdi. Astana qalasyndaǵy Esil aýda­nynyń ákimi Qaırat Jańaber­ge­nov­tiń atalǵan aýdannyń 2009 jyl­ǵy áleýmettik-ekonomıkalyq da­mýyna qatysty eseptik kezdesýinde halyq kókeıindegi mańyzdy máse­le­ler jan-jaqty aıtylyp, bola­shaqqa baǵyt-baǵdar jasaldy. Bul kezdesýge Astana qalalyq máslıha­ty­nyń hatshysy Vladımır Red­ko­ka­shın, Astana qalasy ákiminiń orynbasary Sergeı Horoshýn, son­daı-aq ortalyq atqarýshy organ­dar­ǵa qarasty qalalyq basqarmalar jetekshileri qatysty. Bul kúngi ákimniń eseptik kezdesýine halyq ta kóp jınaldy. Esil aýdany Memleket basshy­sy­nyń Jarlyǵymen 2008 jyldyń 5 tamyzynda qurylǵan-tyn. Desek te, qurylǵanyna az ǵana ýaqyt bol­ǵan bul aýdannyń aldynda turǵan maqsat-mindetter orasan. Muny aýdan ákimi Qaırat Jańaber­genov­tiń halyq aldyndaǵy esepti kez­de­sýinde aıqyn ańǵardyq. Iаǵnı, búginde jas aýdanǵa artylar jaýap­kershilik júgi aýyr-aq. Arnaıy statıstıkalyq málimetke súıener bolsaq, qazirgi tańda Esil aýdanyn­daǵy halyqtyń jalpy sany 180 myńǵa jýyqtaıdy eken. Al sol bir­neshe myńdaǵan halyqtyń áleýmet­tik jaǵdaıy men turmys-tirshi­li­giniń qaı deńgeıde bolatyny endigi kezekte aýdan ákiminiń qarym-qabiletine tikeleı baılanysty. “Elbasy tapsyrmasyna sáıkes, jergilikti jerlerdegi ákimderdiń turǵyndar aldyndaǵy esep berýi 6 jyl boıy jaqsy dástúrge aınalyp keledi. Bul – birinshi kezekte at­qa­rýshy bılik pen halyq ara­syn­daǵy ún­qatysýǵa qurylǵan shara. Sol se­bep­ti, mundaı kezdesýlerde biz ózi­miz­diń atqarǵan jumys­tary­myzǵa siz­der arqyly syn kózben qarap, bo­lashaqqa jospar jasaýǵa múm­kin­dik alamyz, – dedi Qaırat Myr­za­han­uly óz sózinde. – О́tken jyl álem­di tegisteı jaılaǵan daǵ­darys tolqynynyń kúsh alýymen erek­she­len­geni belgili. Bank júıe­sin­degi qar­jy kóleminiń azaıýyna baıla­nys­ty qurylys ındýstrııasy jáne keıbir iri ónerkásip oryn­da­ry toq­tap qaldy. Al bul óz keze­ginde ju­mys qarqynyn da edáýir tómendetti. Osynyń saldarynan jumys oryn­dary men jalaqy mól­sheri qysqa­ryp, halyqtyń tólem qabilettiligi azaıdy, shaǵyn jáne orta bıznes nysandarynyń ónim­de­ri men qyz­metterine degen sura­nys kúrt azaı­dy”. Osylaı deı kele Q.Ja­ńa­ber­genov bul óz kezeginde qala qazy­na­synyń kiris bóligin tó­mendetpeý úshin keıbir bıýdjettik baǵ­darla­ma­lardy qysqartyp, keıin­gi jyldarǵa aýystyrýǵa ákelip soqqan­dyǵyn, alaıda memlekettiń der ke­zin­de qolǵa alǵan sharalary daǵ­da­rys­tyń betin qaıtarýǵa sep bolǵan­dyǵyn atap kórsetti. “Má­selen, Elbasy­nyń strategııalyq saıasaty ar­qa­syn­da birqatar ma­ńyz­dy baǵdar­la­malar qolǵa alyndy. Solardyń qataryna “Jol kartasy” baǵdar­lama­syn jat­qyzýǵa bolady. Bul jumyssyz­dyq­pen kúres máse­lesinde úlken ról at­qardy”, dedi aýdan áki­mi. Onyń aı­týynsha, “Jol kartasy” baǵdarla­ma­sy boıynsha aýdandy qarjylan­dy­rý 496 mln. 510 myń teńgeni qu­raǵan eken. Bul rette ár túrli qo­ǵam­dyq jumysqa 324 adam tar­tyl­ǵan. Aýdan aýmaǵyn abattan­dyrýda aıtarlyqtaı sha­rýa­lar atqarylǵan. Budan keıin aýdan ákimi óz só­zinde qurylys salasynda atqaryl­ǵan ju­mys­tarǵa da toqtalyp ótti. Máselen, 2009 jyly Esil aýdany boı­ynsha bar­lyǵy 44 jańa nysan boı kóteripti. Olardyń arasynda “Olımp palas”, “Aqjaıyq”, №3 qala qurylysy ke­sheni sekildi bir­qatar turǵyn úı ke­shenderi bar. “Elordanyń 11 jyldyq mereıtoıy qarsańynda birneshe bire­geı ny­sandar ashyldy. Olar 30 myń oryn­dyq jabyq stadıon, res­pýb­lıkalyq jedel-járdem medısına­lyq ǵy­lymı ortalyǵy, “Qazaqstan temir joly” ulttyq kompanııa­sy­nyń ákim­shilik ǵımaraty. Al Táýel­sizdik kúnine oraı 3500 orynǵa ar­nalǵan “Qazaq­stan” ámbebap kıno­konsert zaly, “Azııa park” saýda jáne oıyn-saýyq or­talyǵy, áıel­der konsýl­tasııasy bar perzent­hana ashyldy”, dedi ákim óz sózinde. Osylaı deı kele Qaırat Myr­za­hanuly Esil – Astananyń or­ta­lyq, elıtalyq jáne negizgi ákim­shilik aýdany bolǵan­dyq­tan, ózderine qoıylar talap ta joǵary ekendigin basa aıtty. Q.Jańabergenov aýdan tur­ǵyndaryna onomastıkalyq baǵytta at­qarylyp jatqan jumystar jó­nin­de de baıandap berdi. Máselen, jas aýdannyń nómirlengen kóshe­leri buǵan deıin ataýsyz bolyp kelgendikten, 2009 jyly aýdan boıynsha 83 kóshege ataý berilipti. Al osy jyl ishinde aýdanǵa qarasty úılerdiń jaqtaýlaryna 689 dana anshlag ornatylǵan. Bul óz keze­ginde órt sóndirý, jedel medısı­na­lyq kómek sekildi qyzmet túrleri­niń jumysyn jeńildetken. О́ziniń eseptik baıandamasynda aýdan ákimi áleýmettik sala boı­yn­sha basy qaıyrylǵan is-sharalar jó­ninde de aqpar berip ótti. Má­se­len, aýdanda Tuńǵysh Prezıdenttiń ıntellektýaldy mektebin qosa esep­tegende 5 jalpy bilim beretin mek­tep ornalasqan. Bolashaqta olar­dyń qataryn ulǵaıtý basty nazarda tur. Buǵan qosa Esil aýda­nynda kóp­ balaly analar, az qam­tylǵan otbasylar, múgedekter, zeı­netkerler sııaqty halyqtyń áleý­mettik toptarymen jumys isteýge basa nazar aýdarylyp keledi eken. Bul kúngi kezdesý kezinde ákim aýdan aldynda áli de sheshimin tap­pa­ǵan máseleler turǵandyǵyna da toqtala ketti. Onyń aıtýynsha, aýdanda ba­la­baqsha men mektepter, memleket­tik sport keshenderi men emhanalar jetispeıtin kórinedi. Osyǵan sáı­kes, 2010 jyly 4 jańa balabaqsha qurylysy aıaqtalmaq. Buǵan qosa, 1200 oryndyq 2 mektep paıda­lanýǵa beriletin kórinedi. Esil aýdany ákimimen kezdesý kezinde turǵyndar da kókeılerinde júr­gen túıtkildi máselelerimen bó­lisýge múmkindik alyp, ózderin tol­ǵandyrǵan saýaldaryn da qoıyp jatty. Bir baıqaǵanymyz, aýdan halqyn kóbinese áleýmettik jaǵdaı mazalaıdy eken. Máselen, kezdesý­de múgedek balalardyń tynys-tir­shi­ligi, qaladan shetkerirek ornalas­qan eski úılerdiń eshbir talapqa saı kelmeıtini, mektepke deıingi me­ke­melerdiń jetispeýshiligi, turǵyndar “7 bóshke” dep atap ketken turǵyn úı kesheniniń talap údesinen shyq­paýy, “Trıýmf Astany” sekildi turǵyn úı keshenderindegi qyzmet kórsetý tarıfteriniń tym joǵary ekendigi jáne keıbir kóp qabatty elıtalyq úılerge jylýdyń durys berilmeýi sekildi máseleler kólde­neń tartyldy. Aýdan ákimi óz keze­ginde bul máselelerdi óz baqy­laýyn­da ustaıtyndyǵyn jáne olar­dyń sheshilýin únemi qadaǵalap oty­ratyndyǵyn jetkizdi. “Árıne, kóptiń kóńilin tabý ońaı emes. Astana áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵynan jyldan jylǵa qarqyndy damyp keledi. Osyǵan baılanysty máseleler de kún saıyn týyndap jatady. О́tken jyly birqatar ózekti máseleler sheshimin tapty. Bıyl da kóptegen jetistikterge je­te­miz degen úmittemiz”, dedi Q.Ja­ńa­bergenov sóziniń qorytyndysynda. Láıla EDILQYZY. ERKINDIKTERDIŃ SENIMI BERIK Taldyqorǵan qalasyna qarasty Erkin aýyly men shahardyń arasyn aǵyndy Qaratal ózeni bólip tur. Osy­ǵan qaramastan, “Shyǵys” aýda­nymen qatarlas jatqan aýyl­dyń órkendeýin qala ekonomı­ka­sy­nyń qaryshty damýymen baı­la­nys­tyrǵan jón. Elbasynyń Jar­ly­ǵy­na sáıkes barlyq deńgeıdegi ákim­derdiń el aldyndaǵy esebine baı­lanysty Erkin aýyldyq okrýginiń ákimi Nurlan Sydybaev aımaqtaǵy ótken jylǵy atqarylǵan ister jó­ninde esep berdi. Tórt eldi me­ken­niń halqy qatysqan jıyndy Taldyq­orǵan qalasynyń ákimi Sá­ken Jyl­qaıdarov basqaryp, tur­ǵyndardyń suraǵy men talabynyń eskerilýine oraı ashyqtyqqa kóńil bóldi. Búgingi kúni atalǵan okrýgke qa­rasty eldi mekenderdi 14 myńǵa jýyq halyq mekendeıdi. Qarjy daǵ­dary­syna qaramastan, el eko­nomıkasynyń qalypty damýyna baılanysty demo­grafııalyq ósýde ilgerileýshilik oryn alǵan. Onyń naqty dáleli ótken jyly atalǵan aımaqta 255 náreste ómir esigin ashsa, osy jaqsylyqtardyń barly­ǵy­na da ákimdik tarapynan qoldaý sharalary júrgizilipti. Búginde halyqtyń ómirge degen belsendiligi artyp, qoǵam damýyna degen úles-yntasy eselene túsken. Aýyl ákimdigine ótken jyly myń­nan astam adam jeke suraqtary boı­ynsha qabyldanyp, Elbasy Jol­daýyn halyqqa jetkizý, áleý­mettik, aýyldy kórkeıtý, abattan­dy­rý, taǵy basqa jumystar boı­yn­sha uıymdas­ty­ryl­ǵan jıyndardyń kún tárti­bi­ne qoıyl­ǵan máseleleri oń sheshilgen. Taldyqorǵan ásem Astanaǵa, Erkin aýyly Taldyqorǵanǵa qarap boı túzep, shahar irgesindegi aýqym­dy aýyldyń jańaryp-jasarýyna nazar aýdarylǵan. Búginde aýyl keńeıip, jer telimin alyp, úı sal­ǵan­dardyń qatary edáýir. Olardyń arasynda atamekenine oralǵandar da bar. Kóktemde kóshelerdi kórik­tendirý maqsatynda ártúrli 1200 túp aǵash kó­shet­teri otyrǵyzylsa, qys boıy jı­nal­ǵan kúl-qoqys shyǵarylyp, Qur­manǵazy, Aqajan­uly kóshelerine asfalt tóselgen. Turǵyndardyń ótini­shimen birneshe kóshe tegistelip, qıyrshyq tas tó­gi­lip, Kenjebaev, Qa­zaqstan, Qa­ra­tal, Momyshuly, Gaga­rın, taǵy bas­qa kósheler aǵymdaǵy jóndeý­den ótip, bul jumystarǵa tur­ǵyn­dar da atsalysqany atap aıtyldy. Búgingi aýyl halqy tirshilik­teriniń tiregi retinde óz kásipterin ashyp, jyl boıy ter tógip keledi. Aýyldyq ok­rýg­te 178 sharýa qoja­lyǵy tirkelse, ótken jyly 344 gek­tarǵa dándi daqyl seýip, ár gek­tardan mol ónim jına­lyp, eń­bek­­teriniń jemisin kórgen. So­nymen qatar, halyq tórt túlik ósirip, ónim­diligin arttyrýda. Kóbine­se azyq-túlik molshylyǵyn óz qol­dary­men jasaǵan erkindikter qala bıýdjetine de qo­maqty qarjy aýda­ryp, naqtyly is­teri­men tanylǵan. Árıne, olardyń osyndaı irgeli bas­tamalary arqyly eldiń áleý­mettik-ekonomıkalyq, máde­nı damýy da oń sheshimin taba bastaǵan. О́tken jyly qolǵa alynǵan “Jol kartasy” baǵdarlamasymen Kók­tal eldi mekenindegi orta mek­teptiń asha­na­sy kúrdeli jóndeýden ótkizilip, qýat kózine arnalǵan trans­forma­torlar ornatylǵan. Búgingi jas ur­paqtyń sapaly bilim, sanaly tárbıe alýyna da kóńil bólinip, bilim sa­pasyna degen oń kóz­qaras qalyp­tasqan. Nátıjesin­de Ashybulaq, Almaly, №3 bólimshe saıajaılarynan qatynaıtyn oqý­shy­lardy mektepke tegin tasymal­daý máselesi sheshilgenin aıtýǵa bolady. Taldyqorǵan qalasy men aýyldyń aralyǵynda turǵyndar­dyń suraýy boıynsha úlken av­to­býs­tar bólinip, jol qatynasy sheshilgen. Aýyl ákimi eldi mekenderdegi áleýmettik jaǵynan jetkiliksiz qam­tylǵan 50-den astam otbasy ataýly kómek, 137 adam memlekettik jár­demaqy, 359 adam arnaıy mem­lekettik járdemaqy alatynyn or­ta­ǵa salyp, olardyń kúnkóris deń­geıin jaqsartý maqsatyndaǵy ju­mys­tardyń sheshimin tapqanyn jetkizdi. Aýyl – halqymyzdyń altyn qa­zy­ǵy, salt-dásúrimizdiń máıegi or­nyqqan meken. Demek, mundaǵy jas­tardyń eńbekke degen qulshy­nysyn arttyrý, turaqtandyrý máselesi de ár­daıym qala ákiminiń qamqorly­ǵy­men jarasym tapqanyn kórýge bo­la­dy. Eldi mekenderdegi mekemelerge jastardy jumysqa tartý, ornyqtyrý máselesi árdaı­ym nazarda. О́tken jyly “Dıp­lommen – aýylǵa” basta­masymen orta mektepke 4 jas maman kelip, shá­kirtterdi bilim nárimen sýsyn­datýda. Turǵyndardyń bos ýa­qy­tyn kóńildi ótkizý, qoǵamdyq ómir­ge degen belsendiligin arttyrý máse­leleri de zerdelenip keledi. Mine, osyndaı aýqymdy ister ortaǵa salyn­ǵan jıynda turǵyndar erek­she bel­sendilik kórsetip, áli de at­qarylatyn baıandy jumystardy atap aıtty. Aýyl ákiminiń esebinen keıin qala ákimi qoıylǵan suraqtarǵa jaý­ap berdi. Barys jyly baıany kel­tiriletin aýqymdy baǵdarlama­lar­dy táp­tishteı aıtyp, turǵyn úı, jer má­selesine baılanysty oıyn ortaǵa saldy. Aýyldyń tynys-tirshiligin to­lyq­taı qamtyǵan jıynda shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý men qoldaý maqsatynda qolǵa alyn­ǵan jumystar da qamtyldy. Osylaısha erkindik­terdiń erik-jigeri erteńgi kúnge degen senim­deriniń beriktigimen aıqyn­daldy. Aýyl ákiminiń jumysyna turǵyn­dar qanaǵattanarlyq baǵa berdi. Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy.