Halyqqa qajet quqyqtyq aqparat

Biraq jasyratyny joq, qazir elimizde zańdylyq jáne quqyqtyq tártip týraly tolyq aqparattyń kó­zin tabý ońaı emes. Sebebi ortaq zańdary­myzǵa súıengen bo­­lyp, óz aldyna áreket etip jatqan sa­la­lar da kóp ekeni belgili. Sondyqtan aq pen qa­rany aıy-rýda kóz baılanyp, kúmil­jıtinder kezdesip qalady. Al me­m­le­ketimiz úshin  zańdylyq jáne qu­qyq­tyq tártip týraly jan-jaqty aq­parat alý óte qajet. Halyq bárin bilip otyrýy tıis. Bul, ásirese, zańdylyqty qa­da­ǵalaý barysynda úlken qoldaý bolyp tabylady.

Osy oraıda qazirgi kúni Bas pro­kýra­­tý­ranyń Quqyqyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi ko­mı­tetiniń quqyqtyq statıstıkany jınaqtaý men arnaıy esepke alýdaǵy róli artyp otyr. So­nyń arqasynda Qazaqstannyń qu­qyq­tyq statıstıkalyq qyzmetiniń kásibı qoǵamdastyqta bedeli ósip, memlekettik basqarý júıesinde laıyqty oryn aldy. Quqyqtyq aqparat jáne qadaǵalaý – bul ózara baılanys­ty quramdar. Qadaǵalaý she­gi júıelik derekterdiń negizinde ǵana bel­gilenedi. Onsyz qadaǵalaý isinde adasý,  qa­telesý oryn alýy múmkin. 

Bul oraıda komıtettiń aqparattyq júıe­leri quqyq qorǵaý jáne ózge de mem­lekettik organdardyń jumys quraly bolyp otyr. Qoldanystaǵy jaqsy de­rekter bazalary men túrli platformalar komıtettiń jurtshylyqpen baı­la­nys salasyndaǵy jumysyn odan ári damyta túspek. Soǵan oraı atalǵan ko­mı­­tettiń úsh ne­gizgi mindetin atap ót­ken jón. Ol quqyq qorǵaý júıesiniń pro­sesterin jáne memlekettik organdardy sıfrlandyrý bolyp tabylady, ıaǵnı elektrondy rásimderdi engizý qaǵazbastylyqty joıyp qana qoımaı, málimetterdiń burystyǵyn azaıtady, sondaı-aq, isterdi tergeý jedeldigin art­tyrady jáne sáıkesinshe sybaılas jemqorlyq qaýpin tómendetedi. Ekin­shisi, «aqparat qundylyǵyn arttyrý», bul – mindeti prosesterdi algo­rıtm­dendirý, taldaý jumysyn avto­mattandyrý, ishki jáne syrtqy de­rek­terdiń baılanysy bolyp tabylatyn Taldaý ortalyǵyn qurý jáne sol arqyly krımınogendik boljamdar jasaý. Úshinshiden, quqyqtyq qyzmetter or­ta­­lyǵyn qurý arqyly «Tıimdi sha­ǵy­m­dar qoǵamyna» jobasy arqyly azamattardyń máselelerin sheshý jáne olar­dyń ótinishterin nátıjeli qaraýdy júzege asyrý.

Árıne, qylmys týraly habarla­malardyń tolyq pishimdi statıstıkalyq esebin júrgizý, málimetti burmalaýdyń kez kelgen deregine shuǵyl túrde shara qabyldaý – osy jumystardyń basty baǵyty. Bul rette prokýrorlardyń  kó­mek­shisi – ınnovasııalyq tehnologııa­lar. Osy tusta erekshe aıtar jaıt, komı­tette tek qana qylmystylyq týraly ǵa­na málimetter emes, sot sheshimderi, pro­ký­ro­rlyq qadaǵalaýdyń nátıjesi, kásipkerlikti qoldaý, memlekettik organdarmen azamattardyń júginýlerin qaraýdaǵy zańdylyqtyń saqtalýy týraly da málimetter jınaqtalady. Bul strategııalyq túrde ózin aqtaıdy, óıtkeni ol organdarda osy tektes júıe­­lerdi qurý qajettiligi bolmaıdy. Olarǵa qýatty servermen jáne baǵdarlamamen qamtamasyz etilgen ko­mı­tet­tiń málimet­terin qoldaný yńǵaı­ly ári tıimdi. О́ıtkeni, «Qada­ǵa­laý» aq­parat­tyq júıesi pro­kýror­lardyń kúndelikti qadaǵalaý qyzmetiniń esebin toqtaýsyz júrgizedi.

Bul arada eń basty jetistik, atalǵan qu­qyqtyq statıstıkany qalyptastyrý jáne osy salada prokýrorlyq qadaǵa­laýdy júzege asyrý qyzmetterin zańmen bekitý, ortalyq memlekettik organdardy ózge de memlekettik organdardyń jumysy týraly júıeli, tolyq jáne anyq aqparatpen qamtamasyz etý úshin tıim­di shara bolyp tabyldy. Al buǵan qoǵamdaǵy qylmystyq jaǵdaı, sot pen qylmystyq qýdalaý organdarynyń prosessýaldyq qyzmetiniń sandyq jáne sapalyq kórsetkishteri, kásipkerlikti qoldaý men qorǵaý máseleleri jatady. Osylaısha, azamattyq-quqyqtyq statıstıkany qalyptastyrý boıynsha avtomattandyrylǵan aqparattyq júıeler búgingi kúni quqyq qorǵaý organ­darynyń jumysynyń mańyzdy ti­re­gi bolyp otyr. Bul Elbasymyz erekshe ekpin qoıatyn zańdylyqty qadaǵalaý qyzmetiniń atqarylýyna únemi tyń serpin berip keledi.

Aleksandr TASBOLAT,

«Egemen Qazaqstan»