Henan provınsııasynyń kúnderi
Shara barysynda Qytaıdyń Halyqaralyq saýdany damytýǵa járdemdesý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Chen Chjoý, Henan provınsııasynyń vıse-gýbernatory Shý Sın, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy elshiliginiń ýaqytsha senimdi ýákili Lıý Szıanpın jáne Aqmola, Qostanaı, Pavlodar oblystarynyń kásipkerleri men ákimdikteriniń ókilderi bas qosty. Olar saýda, aýyl sharýashylyǵy, energetıka salalaryndaǵy túrli jobalardy talqylady. Iskerlik júzdesýge 200-den asa qytaılyq jáne 150 qazaqstandyq kásipker qatysty. Sońǵy qyryq jyl ishinde birqatar reformalardy júzege asyrýǵa baılanysty Henan Qytaıdaǵy ónerkásiptiń jańa salalary men ekonomıka ortalyǵyna aınaldy.
Qorshaǵan ortany qorǵaý tásilderimen bólisedi
EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesinde Italııa pavılonynyń ókilderi Bazılıkata óńirimen tanystyrdy. Memlekettiń ońtústiginde ornalasqan qalada jańǵyrmaly energııa kózderin paıdalaný úshin barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Italııanyń dál osy aımaǵy Eýropanyń barlyq elderi arasynda eń kóp munaı óndiretindigimen tanymal. Sonymen qatar, qorshaǵan ortany qorǵaý maqsatynda munaı óndirý kezinde zııandy qaldyqtardy barynsha az bólýge umtylady. Osy baǵyttaǵy ǵylymı jańalyqtarǵa den qoıyp, sony tehnologııany paıdalanady.
Italııanyń Ekologııa salasyndaǵy ǵylymı keńesi Ádisnama jáne taldaý ınstıtýtynyń ókili jáne zertteýshisi Sımona Lýpperte kórmede energetıkalyq salada qoldanylatyn ádister tanystyrylatynyn jetkizdi. «Biz ekologııa, ekologııalyq áser etý jáne energetıkalyq resýrstar salasyndaǵy máselelermen aınalysamyz. О́z jumysymdy on jyl buryn bastaǵan edim. Qazir elektr energııasyn óndirýdiń qorshaǵan ortaǵa áserimen baılanysty ekologııalyq máseleler salasynda ǵylymı jumys júrgizý ústindemin. EKSPO-2017 kórmesinde men energetıkalyq resýrstardy paıdalaný kezinde ekologııa salasynda qoldanylatyn ádistermen tanystyrmaqpyn», dedi ol. Bazılıkatada tabıǵı qazbalarmen qatar, jańǵyrmaly energııa kózderi de paıdalanylady. Ásirese, kún energııasy men jel elektr stansalaryna erekshe mán berilgen. «Adjıp Karachaganak» kompanııasynyń basqarýshy dırektory Djerardo Travalıo Bazılıkata munaımen ǵana emes, ádemi tabıǵatymen jáne sáýletimen belgili ekenin alǵa tartty. «Bul óńir basqa aımaqtarmen birge baǵdarlamasyn jasap, EKSPO-2017 kórmesine qatysý týraly usynysty qabyldady. «Bolashaqtyń energııasy» taqyryby bizdiń óńirimizdiń baǵyt-baǵdaryna tolyq jaýap beredi. Bazılıkata jel energııasy men kún qýaty óndirisine kóp kúsh salady», degen D.Travalıo EKSPO-2017 kórmesi týraly pikiri men alǵan áserin de jasyrmady. «Mılandaǵy EKSPO-2015 kórmesinde de Qazaqstannyń pavılony eń jaqsy pavılondardyń biri bolǵan edi. Munda kelip, oǵan taǵy da kóz jetkizdim. Bazılıkata óńiri jańǵyrmaly energııa kózderi salasyndaǵy óz jobalaryn tanys- tyra alatynyna óte qýanyshty», dedi ol. Italııa pavılonyndaǵy Bazılıkata aptalyǵy 12 tamyzǵa deıin jalǵasady.
Kúnine – 44 myń 80 adam
EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine ótken aptada 308 myń 560 adam barǵan. Demek, kúnine 44 myń 80 kelýshi bas qaladaǵy basty nysandy tamashalap, alýan túrli jobalarǵa tánti bolǵan.
Resmı statıstıkaǵa súıensek, 10 maýsym men 6 tamyz aralyǵynda tyń jobalar usynylǵan sharany tamashalaǵandar sany 2 mıllıon 102 myń 692 adamǵa jetipti. Kelýshilerdiń deni bas suǵatyn kórme keshenderi arasynda «Nur álem» sferasy kósh bastap tur. Dıametri – 80, bıiktigi 100 metrdi quraıtyn qazaqstandyq pavılonda elektr energııasy taqyryby jan-jaqty qamtylǵan. Meımandardy kommersııalyq jáne taqyryptyq nysandar erekshe qyzyqtyrady eken. Pavılondarǵa kelsek, Afrıka plazasyna aǵylǵan eldiń qarasy qalyń. О́zindik óneri men tól mádenıetine saı halyqtyq bıleri men dástúri dúıim jurtty tańdaı qaqtyryp otyr. Kelýshiler jaǵynan úzdik dep tanylǵan pavılondar tizimindegi ondyqta Mysyr, Úndistan, Túrkııa, Reseı, Ázerbaıjan, Taıland, Japonııa jáne О́zbekstan men Saýd Arabııasy bar.
Domınıkan dostyq qarym-qatynasqa múddeli
EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi qalashyǵynda Domınıkan Respýblıkasynyń ulttyq kúni ótti. Karıb araldarynda ornalasqan shaǵyn ǵana memleket eksportqa qant, kofe jáne basqa da taýarlar shyǵarýmen aınalysady. Qazaqstanmen bul eldiń arasyndaǵy yntymaqtastyq endi ǵana damýda, áriptestikti ilgeriletýge eki jaq ta múddeli. Domınıkannyń «jasyl» energetıka salasyndaǵy áleýetin aıtsaq, onda jylyna 800 MVt qýat óndiretin jańǵyrmaly energııa kózderi bar. Onyń 600-i gıdroelektr stansalaryna tıesili, 135-i – jel týrbınalary. Qalǵany – bıomassa men kúnnen qýat jınaıtyn stansalar. Olar aldaǵy ýaqytta taǵy 400 MVt qýat óndiretin balamaly energııa kózderin qurýdy josparlap otyr. Ol úshin 800 mln AQSh dollary qajet eken. Domınıkan Respýblıkasy bizdiń elimizdi Ortalyq Azııadaǵy strategııalyq áriptes retinde qarastyrady. Memlekettiń Úndistandaǵy elshisi Hans Dannenberg EKSPO-2017 kórmesi aıasyndaǵy mereke barysynda eki eldiń qazirgi qarym-qatynasy jóninde áńgimeledi. «Bizdiń elimizge qydyryp, demalýǵa keletin qazaqstandyqtardyń sany jyl saıyn artýda. Eki el azamattarynyń qolaılylyǵy úshin biz «Eır Astana» kompanııasymen kelisimshartqa qol qoıdyq. Domınıkan halqy EKSPO-2017 kórmesine qatysyp jatqanyna óte qýanyshty jáne birinshi kezekte Latyn Amerıkasynyń Karıb óńirinde Qazaqstannyń strategııalyq áriptesi bolýǵa nıettimiz», dedi Hans Dannenberg. Domınıkan Respýblıkasynyń energetıka jáne mıneraldy resýrstar mınıstri Antonıo Isa Elbasy Nursultan Nazarbaevqa halyqaralyq sharaǵa qatysýǵa múmkindik bergeni úshin rızashylyǵyn bildirdi. «Jańǵyrmaly energııa kózderi teńsizdik problemasyn sheshýge múmkindik beredi dep oılaımyz. Qazirgi ýaqytta biz shalǵaıdaǵy eldi mekenderde mıkrogıdravlıka qurylysy strategııasyn ázirleý ústindemiz. Bul kóptegen adamdardyń ómirine ózgerister engizedi», dedi Antonıo Isa Konde. Qazaqstan tarapynan sóz sóılegen Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Erjan Ashyqbaev mundaı aýqymdaǵy kórme bir memlekettiń kúshimen ǵana emes, barlyq halyqaralyq qoǵamdastyqtyń ortaq jumysynyń arqasynda ótip jatqanyn aıtty. «Jańǵyrmaly energııa kózderi men qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy Qazaqstan-Domınıkan qarym-qatynastarynyń odan ári nyǵaıýy asa mańyzdy. Domınıkan Respýblıkasy energetıka jáne mıneraldy resýrstar mınıstriniń Qazaqstanǵa sapary eki eldiń yntymaqtastyǵynda mańyzdy ról atqarady», dedi ol.
Toptamany ázirlegen Ashat RAIQUL,
sýretterdi túsirgen Orynbaı Balmurat,
«Egemen Qazaqstan»