Al álem chempıonaty týraly jaǵymdy jańalyqty BAQ ókilderine Qazaqstandaǵy brazılııalyq jáne grepplıng federasııasynyń prezıdenti Tólegen Qumarov jetkizdi.
– Bizdiń Qazaqstandaǵy federasııa 2013 jyly qurylǵan. Alǵashynda djıý-djıtsýmen aınalysatyndardyń basym bóligi AQSh-ta «Bolashaq» baǵdarlamasymen oqıtyn stýdentter edi. Bastapqy kezde týrnırlerge 40-60 sportshy ǵana qatysatyn. Endi bul sport túri elimizde balalardyń da, eresekter arasynda da jaqsy damýda. Qazirgi bizdiń jarystarǵa qatysyp júrgen 600-ge jýyq sportshy ózara myqtyny anyqtaıdy. Toqsanynshy jyldary UFC-de baq synaǵan sportshylardyń arasynda brazılııalyq djıý-djıtsý áıgili bolatyn, onyń úzdikteri júldeli oryndardan kórindi. Menińshe, UFC týrnırleriniń birneshe dúrkin jeńimpazy Roıs Greısı áli de el aýzynda. Ol myqty qarsylasty qara kúshpen emes, ábjil ádistermen utýǵa bolatynyn dáleldedi. Osynysymen de djıý-djıtsý ózge sport túrlerinen erekshe, – deıdi Tólegen Qumarov.
Olımpıadaǵa para-par aýqymdy týrnırdi uıymdastyrý úshin birinshiden, osynaý sport túrin elde keńinen nasıhattaý qajet. Ekinshiden, iri jarystarǵa qatysyp, syrt elderge tanylý kerek. Osy jolda aýqymdy sharalar qolǵa alynyp ta jatyr. Mysaly, aldymyzdaǵy qyrkúıekte jerlesterimiz ADCC álem chempıonatynda el namysyn qorǵaıdy. Baıraqty báseke Fınlıandııada ótedi jáne Roıs Greısıdiń sýper faıty júredi. Tólegen Qumarov eger Roıs Greısıdiń jankúıerleri qalasa, ony eldegi sportshylardyń sheberligin shyńdaýǵa shaqyratynyn aıtady. Búgingi tańda Qazaqstannyń brazılııalyq djıý-djıtsý jáne grepplıng federasııasy demeýshilerdiń qoldaýymen osyndaı semınarlardy ótkizip júr. Bir aıta keterligi, bizdiń djıtserler halyqaralyq deńgeıdegi tóreshilerdiń sarabynan ótip, arnaıy sertıfıkattaryn ıemdenýde. Otandyq federasııa shama-sharqynsha jas sportshylardyń halyqaralyq arenadaǵy básekelesterimen ıyq teńestirýine kúsh salyp keledi. Degenmen, myqtylarmen teńesý úshin áli ýaqyt kerek. О́ıtkeni, bizde qara jáne qońyr belbeý ıegerleri az. Osy sport túrinen qara belbeý ıegeri ataný úshin, kem degende 10 jyl aınalysý qajet kórinedi.
Al Tólegen Qumarovtyń ózi qyzylkúreń beldiginiń ıegeri. Buǵan deıin, ol karate, dzıýdo jáne sambomen aınalysqan. Keıin djıý-djıtsýdy tańdaǵanyna esh ókinbeıdi. Qazirgi tańda, ol áriptesterimen birge túrli jobalarmen, sonymen qatar, ArlanGripSelection týrnırin uıymdastyrýmen aınalysady. Atalmysh jarys tek bizdiń elde ǵana emes, ózge memleketterde de tanymal.
Osy jerde qazaqstandyq djıtserler jaıly taǵy bir jaǵymdy jańalyqpen bólise ketýge bolady. Olar tuńǵysh ret 23-24 qyrkúıek kúnderi Fınlıandııa memleketinde ótetin ADCC álem chempıonatynda baq synaıdy. Dúbirli dodada Osmanjan Qasymov (77 kg) jáne Muhammad Súleımanov (+99 kg) el namysyn qorǵaıtyn bolady.
О́z kezeginde ADCC álem chempıonaty ár eki jylda uıymdastyrylatynyn aıta ketken jón. Mundaı básekege qatysý úshin djıtser eki kezeńde jeńiske jetý qajet.
– Al bizdiń sportshylarymyz da irikteý kezeńderinen súrinbeı ótip, álem birinshiligine joldama alyp otyr. Olar Qazaqstan chempıonaty men Azııa jáne Okeanııa birinshiliginde jeńimpaz atanyp, el mereıin ústem etti. Bıyl Osmanjan Qasymov Japonııada chempıon atansa, Muhammad byltyr Almatyda ótken Azııa jáne Okeanııa chempıonatynyń jeńimpazy. Álbette, jaqsy nátıjelerge jetýden úmittenemiz. Álem birinshiligine qatysýdyń ózi – jetistik, degenmen, birinshi orynnyń aqshalaı qory 40 myń dollar, – deıdi federasııa basshysy.
Tólegen Qumarovtyń oıynsha, mundaı júıe barlyq jerge engizilip jatyr eken. Aqshalaı syılyq sportshylardyń yntalaryn arttyratyny aıdan anyq. Tipti, jasóspirimderdi atalmysh sport túrine qyzyqtyrý úshin jarysta jetkinshekterge baǵaly syılyqtar tabystalady. Kóptegen klýbtar jaǵdaıy tómen otbasylardan shyqqan balalarǵa djıý-djıtsýmen aınalysý úshin qoldaý kórsetedi.
Búgingi kúni, Almaty, Astana, Qaraǵandy jáne Aqtóbede atalǵan sport túri qarqyndy damyp keledi. Federasııa basshysy Qazaqstannyń ár aımaǵynda djıý-djıtsýmen aınalasatyn kem degende bir klýbtyń bar ekenin qýana aıtty.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY