Áýelgide túkke de túsinbedim. «Birnárse bolyp qaldy ma» dep aınalama qarasam, bir top bala ár mashınaǵa bólinip, áldene surap júr eken. Bizge de bir bala bólindi.
Terezeniń áınegin túsirgen men olardan ne úshin júrgenderin suradym. Bala ımengen joq.
– Aǵaı, búgin juma. Qaıyr-sadaqa berińiz, – dedi betime tik qarap. Qaltamdy qarmandym.
– Búginginiń balalaryna deıin qaıyrshy. Ne bolyp ketken ózi? Osylardyń áke-shesheleri bar ma eken, tegi? – dep qasymdaǵy jolserigim kúńkildedi.
– E, áke-sheshesi bolmasa, bul balalar qaıdan keldi? Láılek qus ákelip tastamaǵan shyǵar, – dedi ekinshi jolaýshy.
«Iаpyraı, osy balalardyń óskende boılaryna tilemsektik jaman ádet sińip ketpes pe eken?» dep kúızele otyryp oıladym. Árkim-árkimnen bes-on teńge jınap alǵan jetkinshekter jol boıynda máz-meıram bolyp qala berdi. Bir-birine qansha tapqandaryn kórsetip, yrjań-yrjań etedi.
Bularǵa áke-sheshesi «kóshege shyǵyp qaıyr surańdar» dep aıtpaǵan shyǵar. Sonda olar mundaı ádepsizdeý ádetke qaıdan baryp júr? – Shirkin, balalyq-aı! Bulardyń da basqalar sııaqty balmuzdaq jegileri keledi ǵoı, – dedi meniń oıymdy oqyp kele jatqandaı janymdaǵy jolaýshy balalardy aqtap almaq bolyp.
Onyń bul pikirine men lám-lım dep til qatpadym.
Balmuzdaqty árkim-aq jegisi keledi. Tipti, úlkender de. Biraq ony adal eńbekpen tappas pa? Búgin árkimge telmirip kózin satqan bala erteń eseıgende masyldyq pıǵyldan, jatypisher jalqaýlyqtan, sumyraı suranshaqtyqtan, teksiz tilemsektikten aryla alar ma eken? Abaı atamyz aıtqan «tep-tegis jurttyń bári boldy alarman» osyndaı qaraýsyz qalǵan qalqataılarymyzdan shyqpaı ma?
* * *
Kúni keshe, ıá, kúni keshe baǵdarshamnyń qyzyl jaryǵyna kóligimiz turyp qaldy. Bir jas bala júgirip kelip, terezemizdi qaqty. «Taǵy da suranshaq balalar boldy ǵoı» dep tyrjyń ettim. О́tkende ǵana baǵdarshamnyń qyzyl jaryǵyna toqtaǵan avtokóliktegi jolaýshylardan teńge surap júrgen balalardy kórgenmin. Onyń aldynda aýyzashardan buryn jarapazan aıtyp, kólik ıelerinen, jolaýshylardan teńge jınap júrgenderdi keziktirgenbiz. Sirá, bul da solardyń «sortynan ǵoı» degen bir oı qylań bergeni ras. Biraq bul bala qaıyr suraǵan joq.
– Aǵa, tý alasyz ba? – dedi.
Qarasam, balaqaıdyń qolynda bir býma jalaýsha. Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik Týynyń shaǵyn kóshirmesi. Jeńis kúnderi bıikterde jelbireıtin Memlekettik Tý adamdarǵa qashan da asqaq rýh syılaıdy. Týdyń baǵasy qymbat. Osy Týdyń jeńis tuǵyrynda jelbireýi úshin qanshama erler jandaryn pıda etpedi deseńizshi. Boıymdy bir alapat sezim bıledi.
– Aǵaı, alyńyzshy. Elý teńgeden ǵana, – dedi balaqaı. Biz tórt jalaýsha satyp aldyq.
– Kóligimniń ishine ilip qoıamyn. Myna jerge. Sonda meniń kóligime mingenderdiń qashan da otansúıgishtik sezimi oıanady. Al, sheteldikter kóligime mine qalsa, «bul el ne degen patrıot» dep súısinetin bolady, – dedi taksı júrgizýshisi.
– Men de jumys bólmeme, ústelimniń ústine qoıamyn, – dedim únsiz qalýdy orynsyz sanap.
Osy bir sát quıtaqandaı bolyp jumys istep júrgen balaqaıdy qushaqtap, baýyryma basqym kelip ketti. Iá, ol eńbek etip júr. Sol azǵantaı ǵana eńbegimen bálkim anasyna kómektesip júrgen shyǵar. Álde qyrkúıektegi sabaǵyna qajetti oqý quraldaryn óz eńbegimen alǵysy kelgen bolar. Sońyma burylyp qarasam, jalaýsha ustaǵan bala jol jıeginde tur eken.
Kóńil perdesin bir tolqyn terbep ótti. Buldyrap qalyp bara jatqan balaqaıǵa súısingenim sonsha, qaıta baryp taǵy da jalaýsha alǵym kelip ketti. Iá, ol erteń úlken azamat bolady. Eńbektiń, beınettiń qadirin biledi. Bárinen buryn eshkimge kózin satyp, telmirmeıdi. О́z eńbegimen adal nanyn taýyp jeıdi. Al, bizge qashan da nanyn adaldap jeıtin azamattar kerek!
Sabyrbek OLJABAI