Almaty – táýelsizdigimizdiń altyn besigi

Almatynyń jańa aýdanyn aralady

Elbasy Almaty qalasyna jumys sapary barysynda Naýryzbaı aýdanynyń jańa ákimshilik-iskerlik ortalyǵyna bardy.

Qazaqstan Prezıdentine Almatynyń jańa aýdanyn salǵan kezde elimizde jasalǵan qurylys materıaldaryn paıdalaný deńgeıi 95 paıyzǵa jetkeni málimdeldi. 2 mektep, 3 emhana, 17 sport jáne balalar oınaıtyn alańdar salyndy. 33 balabaqsha qurylysy memleket-jekemenshik áriptestigi qaǵıdaty bo­ıynsha júzege asqan. Aýdannyń 100 paıyz gazben qamtamasyz etilýi mańyzdy ınfraqurylymdyq jetistik sanalady.

Budan bólek, Naýryzbaı aýdanynyń ákimi S.Saıfedenov Memleket basshysyna salyq túsimderiniń 11 ese artqany, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany tórt ese óskeni jáne Almatynyń polısentrıstik strategııa aıasynda tabysty damyp kele jatqany jóninde baıandady. – Jańa ákimshilik ortalyq ashylǵaly memlekettik qyzmetterdiń barlyǵy bir jerden kórsetiledi. Jýyq arada mun­da jańa sport jáne mádenıet nysan­dary paıda bolady, turǵyn úı men bala­baq­shalar salynýda, – dedi aýdan ákimi.

Sońynda Memleket basshysy aý­dannyń Ardagerler keńesi múshelerimen áńgimelesti.

– Almaty qalasy turǵyndary sa­ny­nyń artýy sáıkesinshe onyń aýmaǵyn da ulǵaıtýdy qajet etedi. Úsh jyl buryn jańa Naýryzbaı aýdanyn qurý jóninde sheshim qabyldandy. Osy ýaqyt ishinde tıisti ınfraqurylym jasaý jolynda kóp jumys atqaryldy. Qala ortalyǵymen yńǵaıly ári jyldam qatynas ornatý úshin kólik máselesine qatysty qajetti sheshimder de qabyldanatyn bolady, – dedi Elbasy. Ardagerler keńesiniń músheleri aýdan jurtshylyǵynyń atynan Nursultan Nazarbaevqa jańa aýdan qurylǵannan bergi úsh jylda oń ózgerister bolyp jatqanyna oraı alǵys bildirdi.

Naýryzbaı aýdanynyń jańa ákim­shilik-iskerlik ortalyǵynda jergilikti ákimdik, sot, prokýratýra, halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy, azamattyq hal aktilerin tirkeý bólimi, Qazposhta bó­limshesi, zeınetaqy tóleý ortalyǵy, memlekettik kiris, ádilet basqarmalary jáne t.b. mekemeler ornalasqan. Memleket basshysy jumys sapary barysynda sondaı-aq, Naýryzbaı aýdanyndaǵy «Týǵan jer» baǵdarlamasy aıasynda salynǵan jańa emhanada boldy.

Qazaqstan Prezıdentine bul emhanada alǵashqy medısınalyq kómek kórsetýden bólek, asqazannyń qaterli isigin aldyn ala anyqtaý maqsatymen skrınıngtik zertteýler júrgizý josparlanyp otyrǵany baıandaldy. Sondaı-aq munda rentgen dıagnostıkasy bólimshesi, oftalmolog, otorınolarıngolog, torakaldy jáne abdomınaldy koloproktologııa kabınetteri ashylǵan, taǵy basqa bólmeler jabdyqtalǵan.   Emhanada azamattardy elektrondyq tirkeý orny, Call-ortalyq bar. Onda Naýryzbaı aýdanynyń turǵyndaryna shuǵyl kómek kórsetetin jedel járdem brıgadasy ornalasqan.

Elbasyǵa jýyq arada «Qalqaman» shaǵyn aýdanynda taǵy bir medısınalyq mekemeniń ashylatyny jáne «Taý samaly» shaǵyn aýdanynda da emhananyń qury­lysy bastalatyny jóninde málim­deldi.

Jóndelgen kósheler men «Astana» alańyn kórdi

Qazaqstan Prezıdenti Almaty qa­la­syna jumys sapary barysynda jaıaý júrginshilerge yńǵaılanyp qaıta jón­delgen Jibek joly, Panfılov kóshelerin jáne «Astana» alańyn aralap kórdi.

Memleket basshysyna Almaty qala­synyń turǵyndar men qonaqtar úshin jaılylyǵyn arttyrý maqsatymen júr­gizilgen aýqymdy qaıta jóndeý jumys­tarynyń basty nátıjeleri týraly málimdeldi.

Sondaı-aq, Nursultan Nazarbaev­qa qalany abattandyrý, jaıaý júrgin­shiler men jol qozǵa­ly­syndaǵy kólik júrgi­zý­­shi­lerdiń qaýip­sizdigin qamta­masyz etý­diń tıimdi­ligine baǵyttalǵan zamanaýı sheshim­der jóninde aıtyldy.

Elimizdiń qarjy, mádenı jáne ǵylymı ortalyǵy

Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Almaty qalasyn damytý jó­nin­de keńes ótkizdi. Keńesti ashqan Mem­leket basshysy Almaty qalasy búginde Qa­zaq­­stannyń qarjy, mádenı jáne ǵyly­mı ortalyǵy bolyp sanalatynyn atap ótti.

– Shırek ǵasyr ishinde qala ekonomıkasy 100 ese, shaǵyn jáne orta bıznes óniminiń kólemi 130 ese ósti. Qala aýmaǵy men onyń turǵyn úı qory 2 ese ulǵaıdy. Biz elder arasyndaǵy básekelestiktiń qalalar arasyndaǵy básekelestikke ulasyp bara jatqanyna kýá bolyp otyrmyz. Búginde 600 qala álemdik ishki jalpy ónimniń úshten ekisin óndiredi, – dedi Elbasy.

Nursultan Nazarbaev Almatynyń ın­fraqurylymy jaqsaryp kele jatqanyn atap ótti. Sońǵy eki jyl ishinde qalada 100 myń aǵash otyrǵyzylyp, 42 shaqy­rymdaı aryq júıesi qalypqa keltirildi, 60 shaqyrymnan astam velosıped joly sa­lyndy.

Qazaqstan Prezıdenti qalaǵa keletin týrıster sanynyń artqanyna nazar  aý­dardy.

– Búginde sheteldik týrıstiń árbir ekinshisi Almatyny kelip kóredi. Qalada kóptegen qonaqúıler, teatrlar, mýzeıler men sport nysandary bar. Bıyl týrıs­ter sanynyń artqany baıqalýda. Buǵan EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesiniń ótýi de septigin tıgizdi. Kórmeni tabysty ótkizýimiz Astana men Almatynyń ǵana emes, búkil Qazaqstannyń abyroıyn asqaqtatty, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy Almaty biz úshin máńgilik  Táýelsizdigimizdiń altyn besigi bolyp qalatynyn aıtty.

– Munda el taǵdyry úshin ma­ńyz­dy sheshimder qabyldandy. Ata Zańy­myzdyń, memlekettik rámizderimizdiń, ulttyq valıýtamyzdyń tusaýy osy shaharda kesildi. Elordany Arqaǵa kóshirý Almatynyń damýyna tyń serpin berdi. Myqty saıası ortalyqtyń jáne iri megapolıstiń bolýy – kóptegen damyǵan memleketterge tán, – dedi Elbasy.

Memleket basshysy kez kelgen qalanyń ekonomıkasyn turaqty damytý onyń órkendeýine negiz bolatynyn atap ótti. El damýynyń jańa kezeńi bastalǵan kezde bul erekshe mańyzǵa ıe bolady.   

– Biz elimizdiń úshinshi jańǵyrýy bastalǵany týraly jarııaladyq, bılik ókilettikterin qaıta bólý jónindegi konstıtýsııalyq reformany júzege asyrdyq, qoǵamdyq sanany jańǵyrtý úderisin bastadyq, «Sıfrly Qazaqstan» baǵ­darlamasy ázirlenýde. Osy bastama­lardyń tıimdi iske asýy kóp jaǵdaıda óńirlerge baılanysty bolmaq. Almaty bul rette basty ról atqarady. Qala eli­miz­diń iri ekonomıkalyq ortalyǵy ári res­pýblıkalyq bıýdjettiń donory re­tin­de qalyptasty, – dedi Qazaqstan Prezı­denti.

Sonymen birge, Nursultan Nazarbaev Almatynyń teńgerimdi damýynyń jáne onyń ekonomıkalyq áleýetine áser etetin birqatar máselelerdi júıeli túrde sheshýdiń  mańyzdylyǵyn atap ótti.

– Men osy jyldyń basynda óńirlerdiń barlyǵyna jappaı kásip­ker­likti, sonyń ishinde otbasylyq bız­nes­ti belsendi damytýdy tapsyrdym. Qa­zir Almatynyń shaǵyn jáne orta bız­nesi negizinen bank nesıesi esebinen qarjylandyrylýda. Bul oraıda bıyl shaǵyn bızneske berilgen bank nesıesiniń 43 paıyzǵa azaıǵany baıqalyp otyr. Ákimdik pen «Damý» qory tarapynan bızneske kórsetilgen qoldaý kólemi nebári 2 paıyzdy qurady, – dedi Elbasy.

Sondaı-aq Nursultan Nazarbaev kóleńkeli bıznesti zańdy jumys isteýge kóshirýdi tapsyrdy. – Qalada 4 trıllıon teńgeni quraıtyn múlik pen qarajat zańdastyrylǵan. Ol qosymsha salyq túsimderin shamamen 100 mıllıard teńgege kóbeıtýge tıis, – dedi Memleket basshysy.

Elbasy ósimniń kórinbeıtin re­zervterin anyqtaý jónindegi jumysty jalǵastyrý qajettigine jáne memleket-jeke­menshik áriptestigi salasyndaǵy áleý­ettiń tolyq paıdalanylmaı otyr­ǵanyna erekshe toqtaldy. Innovasııalyq ónim kóleminiń 2 ese qysqarǵanyna da nazar aýdaryldy. – Almatyda elimizdiń barlyq negizgi joǵary oqý oryndary, sonyń ishinde Sátbaev atyndaǵy iri tehnıkalyq oqý orny ornalasqan. Alaıda, áli kúnge deıin eleýli ınnovasııalyq ázirlemeler jasalǵan joq. Ákimdik múddeli mem­lekettik organdarmen birlesip, osy máse­lege qatysty tıisti sharalar qabyldaýǵa tıis, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Atap aıtqanda, Memleket basshysy ınnovasııalar ósimin qamtamasyz etý úshin «Alataý» ınnovasııalyq tehnologııalar parki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń áleýetin meılinshe paıdalaný qajet ekenin atap ótti.

– Onyń qurylysyna bıýdjet ese­binen 20 mıllıard teńge jumsalyp, 12 jyl ishinde arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń jumysyna 22 mıllıard teńge jeke ınvestısııa tartyldy. Ákimdik onyń jumysyna yqpal ete almaı otyr.  Arnaıy ekonomıkalyq aımaq qyzmetine tıimdi baqylaý jasaýdy qamtamasyz etip, bul rette tártip ornatatyn kez keldi, – dedi Elbasy.

Qazaqstan Prezıdenti Almatyda qu­ryl­ǵan ındýstrııalyq aımaq týraly da aıtty.

– Búginde onda 191 mıllıard teńgeni quraıtyn 40 joba tirkelgen. Ázirge tek 1 joba iske qosylǵan, 13 jobanyń qurylysy júrip jatyr, al qalǵandaryna ázirlik jumystary júrgizilýde. Ákimge ındýstrııalyq aımaqty jańa jobalarmen tolyqtyrýdy tapsyramyn, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Memleket basshysy tıimdi ınfra­qu­rylym qalany tabysty damytýdyń ma­ńyzdy máseleleriniń biri ekenin aıtty.

– Sońǵy bes jylda onyń damýyna bıýdjetten 430 mıllıard teńgeden astam qarajat jumsaldy. 30 jolaıryq jelisi salynyp, 330 shaqyrym ınjenerlik jeli iske qosyldy, metro damyp kele jatyr. Almatynyń tarıhı ortalyǵynyń úshten biri jańǵyrtyldy. Bul qala turǵyndaryn qýantyp, ekonomıkany damytady ári týrısterdi tartady. Sonymen birge, munda sheshimin tappaǵan máseleler áli de kóp. Eń aldymen, bul qalanyń kólik júktemesine qatysty. Kún saıyn 700 myń avtokólik qatynaıdy. Bul máseleni smart-tehnologııalar bazasynda kólik júıesiniń «aqyldy» elementterin engizý arqyly sheshý qajet. Ol qala turǵyndarynyń turmysyn meılinshe jaıly etý úshin kóliktiń tıimdi júıesin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi, – dedi Elbasy.

Nursultan Nazarbaev qala turǵyn­darynyń sany ósip, onyń aýmaǵy udaıy keńeıip bara jatqanyn eskerip, qalanyń bas josparyn ázirleýge jaýapty ıns­tıtýtty qalpyna keltirý máselesin kó­terdi.

– Sońǵy 10 jylda qala 2 eseden as­tam ósti, jańa eki aýdan – Alataý jáne Naý­ryzbaı aýdandary quryldy. Alaıda, qalanyń bas jospary 2004 jyldan beri ózgertilgen joq.  Bas jospardy ázirleýge jaýapty ınstıtýt 2008 jyly jabyl­dy. Eger qajet bolsa, osyndaı ınstıtýtty qaı­tadan ashý kerek, – dedi  Memleket bas­shysy.

Elbasy ákimdiktiń paıdalanylmaǵan jer ýchaskelerin anyqtap, qaıtaryp alý jáne ony tıimdi paıdalaný jónindegi jumystardy jalǵastyrýy qajet eken­digine nazar aýdardy.

– Búginde qaladaǵy jerdiń 500 gektary áli ıgerilmegen. Jer – kez kelgen iri qalany damytýdyń basty aktıvi. Sáýlet jáne qurylys organdarynyń jumysyn túbegeıli qaıta qarastyrý qajet. Qala qurylysy saıasaty qazirgi zamanǵy trendterge saı bolýǵa tıis, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Memleket basshysy qalanyń sáýletin jaqsartýǵa jáne onyń ortalyq bóligin jańǵyrtýǵa, eski jáne apatty úılerdi azaıtýǵa, kóshelerdi abattandyrýǵa arnalǵan baǵdarlama ázirleý qajettigin atap ótti. Qalanyń kóptegen aıtýly ny­san­dary ortalyq memlekettik organ­dar­dyń qaraýynda ekeni jáne olarǵa tıisti kútim jasalmaı otyrǵany jóninde aıtyldy. 

– Baým toǵaıy, Botanıkalyq baq qaraýsyz qalǵan. Balýan Sholaq atyndaǵy sport saraıy kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. Mınıstrlikter bul nysandarǵa qarajatty mardymsyz bólip otyr, al ákimdik bıýdjet zańnamasyndaǵy tártipke sáıkes olarǵa kómektese almaıdy. Eger ortalyq memlekettik organdar atalǵan nysandarmen aınalysqysy kelmese, olardy jergilikti atqarýshy organdardyń qaraýyna berý kerek, – dedi Memleket basshysy.  

Nursultan Nazarbaev ekologııa máselesine erekshe nazar aýdardy.

– Sońǵy jyldary aýany lastaý ındeksi 20 paıyzǵa tómendedi. Osy jumysty jalǵastyra berý kerek. Ákimge «Samuryq-Qazynamen» birge 2020 jylǵa deıin JEO-2-ni gazben jumys isteýge kóshirý úshin tıisti sharalar qabyldaýdy jáne jeke sektordy gazben qamtamasyz etý isin aıaqtaýdy tapsyramyn. Qalada jas kóshetter otyrǵyzý jónindegi jú­ıeli jumysty jáne baqylaýdy jolǵa qoıý qajet. Byltyrdyń ózinde bes myń aǵash kesilgen. Bul másele bo­ıyn­sha baqylaýdy kúsheıtip, kesilgen aǵash­tar­dyń ornyna jańasyn otyrǵyzý jónin­degi normany arttyrý qajet.  Jas kóshet­terge kútim jasaýdy qamtamasyz etý kerek, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Sondaı-aq Memleket basshysy qala ákimdigine qoqysty keshendi túrde qaıta óńdeý jáne ony tolyq joıýdy qamtamasyz etý máselesin júıeli túrde sheshý qajettigin aıtty. 

Sońynda Qazaqstan Prezıdenti jıynǵa qatysýshylardyń Almaty men búkil Qazaqstannyń ıgiligi jolyndaǵy jumystaryna  tabys tiledi.

Sýretter Prezıdenttiń baspasóz  qyzmetinen alyndy