Qazaqstan halyqtarynyń til festıvalin atap ótý aıasynda Súleımen Demırel atyndaǵy ýnıversıtette memlekettik tildiń qoldanys aıasyn keńeıtýge, etnosaralyq yntymaqtastyqty, Qazaqstan halyqtarynyń dostyǵy men birligin nasıhattaýǵa, sondaı-aq, kóptildilik úrdisin damytýǵa baǵyttalǵan til aptalyǵy ótti.
Til aptalyǵynyń resmı bóligi eýropalyq tilder kúnine arnalǵan halyqaralyq sımpozıýmmen ashyldy. Sımpozıým aıasynda «Kóptildi bilim berý dáýirindegi til saıasaty men mýltımádenı sáıkestik» taqyrybynda semınar ótkizildi. Oǵan Lıtva, Ulybrıtanııa, Fransııa, Italııa elshilikteriniń, IýNESKO jáne BUU uıymdarynyń ókilderi, sondaı-aq, Kanadadan kelgen professorlar, SDÝ, QazUÝ, KIMEP jáne Qazaqstandaǵy Sorbonna ınstıtýtynyń professor-oqytýshylary qatysty.
Jahandaný zamanyndaǵy tilderdiń damý tendensııasyna qatysty birqatar ózekti máselelerge toqtalyp, halyqaralyq qatynas, dıplomatııalyq seriktestik jáne bilim berý salasyndaǵy jańa múmkindikterdi nyǵaıtý jóninde pikir almasqan sımpozıým qatysýshylary birneshe jyldar boıy kóptegen tilder men órkenıetterdiń yqpalynda bolǵan Qazaqstan úshin mańyzdy faktor sanalatyn mádenıetter dıalogy ıdeıasynyń mańyzdylyǵyna aıryqsha toqtaldy.
Lıtva Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne О́kiletti Elshisi Vıtaýtas Naýdýjas Súleımen Demırel ýnıversıtetindegi bilim berý júıesine joǵary baǵa bere otyryp, álemniń túkpir-túkpirindegi mamandardyń basyn qosqan osyndaı halyqaralyq sımpozıým ótkizýdiń ózektiligin atap ótti.
Al Elbasynyń úshtuǵyrly til ıdeıasyna sáıkes kóptildi bilim berýdi júzege asyrý boıynsha júıeli jumys júrgizip kele jatqan Súleımen Demırel atyndaǵy ýnıversıtet rektory Qanat Qojahmet: «Úshtuǵyrly til» strategııalyq jobasyn iske asyrý boıynsha Elbasynyń belgilegen baǵyttaryna sáıkes, kóptildi bilim berýdi damytýǵa qatysty aýqymdy jumys atqarýymyz qajet. Eń aldymen, bul másele oqytýshylar men bilim alýshylardyń lıngvıstıka salasynan habardar bolýyn, sondaı-aq olardyń mýltılıngvıstıkalyq daıyndyqtaryn tekserý men baǵalaýdy kózdeýi kerek. Qazirgi ýaqytta álemdegi aqparattyń 90 paıyzy aǵylshyn tilinde daıyndalady. Ár eki jyl saıyn onyń aýqymy eki esege artyp keledi. Aǵylshyn tilinsiz Qazaqstan jalpyulttyq damýǵa qol jetkize almaıdy» degen edi Elbasy. Aldymyzdaǵy 2019 jyldan bastap keıbir pánder aǵylshyn tilinde oqytylatyndyqtan, ýnıversıtettiń professorlyq-oqytýshylar quramy Elbasy tapsyrmasyn júzege asyrýǵa is júzinde saqadaı saı. Kóptildilikti damytý qaýymdastyǵynyń aldynda turǵan eń kúrdeli mindetterdiń biri – oqytýshylardyń mýltılıngvızm salasy mamany retindegi pozısııasyn qalyptastyrý. Bilim berý júıesindegi eń qıyn ózgeris aǵylshyn tili nemese fransýz tiliniń muǵalimderin emes, mýltılıngvızm mamandaryn oqytý bolmaq», – degen oılaryn ortaǵa saldy.
SDÝ sarapshylarynyń boljamy boıynsha birneshe til bilýge ǵana emes, sonymen qatar, birneshe órkenıetterdiń qundylyqtaryn sińirgen erekshe oılaý qabiletine negizdelgen mýltılıngvızm zamanaýı álemniń suranystaryn tolyq qanaǵattandyra alady.
Oqý ordasynyń basshysy sondaı-aq, stýdentterdiń patrıottyq rýhyn kóterý, olardyń arasyndaǵy etnosaralyq birlikti damytý maqsatynda biraz jumys atqarylyp, naqty qadamdar jasalǵanyn týraly aıta kele, oqý orny qurylǵannan beri matematıka, eki shet tili jáne qazaq tili mamandyǵy boıynsha pedagogtar ázirleýmen qatar, bıyldan bastap fızıka-ınformatıka, hımııa-bıologııa pánderi boıynsha pedagogıka mamandaryn daıarlaý úshin arnaıy lısenzııa arqyly aǵylshyn tilinde dáris berý qolǵa alyna bastaǵanyn jetkizdi. «Qazirgi tańda Súleımen Demırel ýnıversıtetiniń «Pedagogıkalyq jáne gýmanıtarlyq ǵylymdar» fakýltetinde 919 stýdent bilim alyp jatyr. Osy ýaqytqa deıin fakýltetten 1044 túlek bilimin tamamdap, búgingi kúni otandyq jáne álemdik bedeldi kompanııalarda biraz tildi erkin meńgergen tabysty qyzmetkerlerge aınaldy», – dedi Qanat Qojahmet.
Mıra Baıbek,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY