Aqordada memlekettik tildi latyn qarpine kóshirý jónindegi jobany iske asyrý úshin qurylǵan jumys tobynyń múshelerimen kezdesken Elbasy Nursultan Nazarbaev memlekettik tildi reformalaý rýhanı jańǵyrý aıasyndaǵy mańyzdy máselelerdiń biri ekenin atap ótkeni belgili. Qazaq tiliniń latyn álipbıine kóshýine baılanysty elimizdiń kórnekti tulǵalary, ǵylymı orta men qoǵamdyq birlestikterdiń ókilderi ózderiniń ózekjardy pikirlerin bildirýde. Olardyń Prezıdent bastamasyna qyzý qoldaý jasap jatqanyn jaqsylyq joralǵysyna balaǵanymyz jón. Biz búgin gazetimizde sondaı soqtaly oılardyń bir parasyn oqyrman nazaryna usynyp otyrmyz.
О́z basym alǵash ret dál osy latyn árpimen hat tanyǵan adammyn. Tipti ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldary maıdanǵa attanǵan azamattar úılerine hatty latyn árpimen jazatyn. Sol hattardy ıelerine biz oqyp berýshi edik. О́ıtkeni 1929 jylǵy 7 tamyzda KSRO Ortalyq Atqarý Komıteti men KSRO Halyq Komıssarlary Keńesiniń Prezıdıýmy latyndandyrylǵan jańa álipbı – «Birtutas túrki alfavıtin» engizý týraly qaýly qabyldady. Latyn álipbıiniń negizinde jasalǵan jazý úlgisi 1929 jyldan 1940 jylǵa deıin qoldanylyp, keıin kırıllısaǵa aýystyryldy.
Demek biz buryn bolǵan, kezinde halqymyz qoldanǵan áripke qaıta oralyp otyrmyz. О́ıtkeni qazirgi zaman qazaq qoǵamynan osyny talap etip otyr. Oımyzdy áli de tarqatyp aıtar bolsaq, birinshiden, latyn álipbıiniń 2500 jyldyq tarıhy bar. Iаǵnı, osynsha ýaqyt uzaq súzgiden ótip, pisip-jetilip, suryptalǵan tańba bul. Latyn álipbıine kóshý, ulttyq álipbıge latyn grafıkasyn qoldaný álemdik úrdiske aınaldy. Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymyna múshe elderdiń basym kópshiligi latyn álipbıin paıdalanady. Bul úrdisten bizge qalaı da tys qalýǵa bolmaıdy.
Ekinshiden, Búkilálemdik banktiń deregi boıynsha dúnıe júzindegi eń iri 30 ekonomıkanyń ishinde 22 elde, al 10 jetekshi ekonomıkanyń 7-ýinde latyn álipbıi qoldanylady eken. Sol sııaqty, jan basyna shaqqanda IJО́ eń joǵarǵy deńgeıdegi 20 asa qýatty elderdiń 18-i latynsha álipbıdi paıdalanady eken. Osyǵan qaraǵanda latyn álemi Qazaqstanǵa ınvestısııalar men tehnologııalardy transfertteý úshin asa qajet. Úshinshiden, kez kelgen aqparatty latyndandyrý – búginde obektıvti álemdik trend.
Bul máseleni Elbasy Nursultan Nazarbaev erteden aıtyp júrdi. Endi mine, oıǵa alǵan irgeli is ońǵa basqandaı. Osyndaı kúrdeli kezeńde ásire asyǵystyqqa nemese naýqanshyldyqqa boı aldyrýǵa bolmaıdy. Bizge deıin osy joldan ótken túrki tildes respýblıkalar Ázerbaıjan, Túrkimenstan, О́zbekstannyń oń tájirıbelerine nazar aýdarǵan abzal.
Orazaq SMAǴULOV, UǴA akademıgi, tarıh ǵylymdarynyń doktory