Ertegilerdi tehnologııa tilinde sóıletken

Ba­­­lalar kitap oqýdan buryn myń qubylyp shyǵyp jatqan planshet, gadjet syqyldy teh­nologııa jańalyqtaryna qy­zyǵady. Sondyqtan bizdiń endigi maqsatymyz – ózimizdi ósirgen ertegilerdiń qundylyǵyn jo­ǵal­tpaı, zamanǵa saı búgingi býynǵa jetkizý bolmaq. О́ıtkeni aq­parattyq tehnologııalar qo­ǵamnyń barlyq salasyna, árbir otbasyna keldi. 

Osy oraıda Abaı atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mek­tep-lıseıdiń ınformatıka pániniń muǵalimi Balqash Nur­ǵazına qazaq ertegileri men kompıýter múmkindigin yqpaldastyrý arqyly jańa joba jasap, jas býynǵa ertegi tyńdatyp ke­ledi. Iаǵnı bastaýysh synyp oqý­shylarynyń qazaq ertegilerine qyz­yǵýshylyǵyn arttyrý, olardy adamgershilikke baýlý maqsatynda «Ertegiler álemine logıkalyq saıa-hat» atty mýltımedıalyq joba daıyndady.

– Búgingi qoǵam aldynda­ ana tiline jetik, tarıhı zer­de­­­si joǵary, ulttyq salt-dás­túr­den nár alǵan, álemdik ǵy­lymı-tehnıkalyq progress kó­­­shine ilese alatyn adam qa­lyptastyrý máselesi tur. Mi­ne,­ osy maqsattaǵy jobanyń ıdeıa­sy jańashyl, ony oıyn ǵana emes, tanymdyq qural re­tinde de paıdalanýǵa bolady. Kom­pıý­termen dıalog, qaıtarma baı­lanys (ınteraktıvti) orna­týdyń nátıjesinde bala óziniń ilgerileý deńgeıin qadaǵalaı alady. Joba yńǵaıly ınterfeıspen qamtamasyz etilip, tústerdiń bezendirý úılesimi saqtalǵan, – deıdi joba avtory B.Nurǵazına. Elbasynyń «Rýhanı jań­ǵyrý» baǵdarlamasynda aıtyl­ǵan ulttyq kodymyzdyń qaı­nar kózi – ertegiler.

Osy tur­ǵyda balanyń logıkalyq da­mýyn ulttyq mádenıetpen bir­ge­ qalyptastyrýda bul teh­no­logııanyń mańyzy erekshe eke­nin baıqaýǵa bolady. Máselen, er­­tegi keıipkerlerin sýret boıyn­sha anyqtaý tapsyrmasy balany ertegilermen tanysýǵa, maz­munyn túsinýge baǵyttaıdy. Jo­ba erekshelikteriniń biri qazaq ertegilerindegi mystan kempirdi meıirimdi etip ózgertýden kó­rinedi. Osy biregeı ıdeıa jaýdyń kózin joıýǵa negizdelgen qazirgi kompıýterlik oıyndardan ereksheleı túsedi. Oıyn barysynda beriletin tapsyrmalar men tekserý materıaldary balanyń ertegi mazmunymen tanys bolýyn qajet etedi. Sondyqtan balanyń ertegini oqýyna týra keledi.

B.Nurǵazınanyń aıtýynsha, atal­ǵan joba mekteptiń oqý-tár­bıe jumysynda 3 jyldan beri qol­danylyp keledi. Balalar sa­baqtan tys ýaqytta ınformatıka kabınetine kelip, qosymsha jumys isteıdi. Pán aptalyqtary bastaýysh synyptarda «Altyn sa­qa kimge buıyrady?» atty sa­ıys túrinde ótkiziledi. Bul mýl­tımedıalyq joba úsh deń­geıli matematıkalyq, lo­gıkalyq jattyǵýlarmen jáne qazaq er­tegileriniń keıipkerlerimen qam­tylǵan. Joba jelisi boıynsha altyn saqasyn joǵaltqan bala saqany izdeý jolynda qazaq ertegileriniń keıipkerlerimen kezdesedi. Saqa jasyrylǵan san­dyqtyń kiltterin tabý úshin ońaıynan kúrdelisine qaraı jattyǵýlardy durys oryndap, Mystan kempirdi jeńip, altyn saqasyn alyp úıine qaıtady. Tapsyrmalar reti Tazsha balanyń shartyna sáıkes bir tańbaly sandarmen, Er Tóstiktiń shartyna sáıkes eki tańbaly sandarmen arıfmetıkalyq amaldardy oryn­daý nátıjesinde jáne kún astyndaǵy Kúnikeı qyzdyń shartyna sáıkes mysal esepterdi oryndaý arqyly sandyq kiltine ıe bolýmen aıaqtalady.

– Árıne, balalardyń aq­pa­rat­tyq tehnologııalarǵa qy­zy­ǵýshylyǵy óte joǵary. Qazaq ti­linde logıkalyq-tanymdyq ba­ǵytta paıdalanǵylary kel­genimen oqytý, jattyǵý baǵdar­lamalary sırek kezdesedi. Son­dyqtan osy baǵyttaǵy ónimderdi daıyndaý qajet. Jobany paı­da­lanǵan soń oqýshylardyń kom­pıýterdi ana tilimizde jumys is­te­týge bolatyndyǵyna, bul úshin ulttyq qundylyqtardy qur­metteý jáne baǵdarlamalaý boıynsha bilim men daǵdy qajet ekendigine kózderi jetti, – deıdi ınformatıka pániniń muǵalimi.

Aıta ketelik, Balqash Nur­ǵa­­­zınanyń atalǵan jobasy res­pýblıkalyq ınnovasııalyq peda­gogıkalyq ıdeıalar saıysynda 1 dárejeli dıplomǵa ıe bolǵan. Ol budan basqa da baǵdarlamalaý salasyndaǵy kóptegen jobalar men oqý-ádistemelik quraldardyń avtory.

Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan»

PAVLODAR