Qýdalaý organdary tekserisiniń kemshiligin anyqtaýda sot organdarynyń atqaratyn qyzmeti zor.
О́ıtkeni bul tekseristerdiń sońǵy syryn sot qana bilip, aıta alady. Jáne soǵan saı isti bolǵan adamnyń aldaǵy taǵdyryn anyqtaıtyn sheshimdi de sot qana shyǵarady. Bul – ádildikke jetýdiń jalǵyz joly.
Aǵymdaǵy jyldan bastap, elimizdiń sot salasy jańa júıe boıynsha jumys istep jatyr. Mine, osy oraıda Memleket basshysynyń «100 naqty qadam» Ult josparynda belgilengen mindetterdi, ásirese, sot salasy qyzmetkerleriniń oryndaýy halyqqa – jaqsylyq, sýdıalarǵa abyroı ákelmek. Al onda Ult josparynyń zań ústemdigin qamtamasyz etý baǵytyndaǵy 11 qadam túgel sot júıesine arnalǵandyǵy belgili.
Álemdegi ozyq otyz eldiń qataryna ený úshin Qazaqstannyń tek ekonomıkasy, saıası, mádenı jaǵdaılary ǵana emes, quqyqtyq salasy damyp, osyǵan saı sot júıesi aıtarlyqtaı alda bolýy qajet. Mundaı reformalar ne úshin, qandaı maqsatpen shyǵarylady? Árıne, eń aldymen, ol halyqqa tıimdi bolýy qajet. Iаǵnı qandaı jaǵdaıda bolmasyn adamnyń quqyǵy qorǵalýy tıis. Bul oraıda Ult josparynda aıtylǵandaı, endi naqty talap alqabılerge de qoıylyp otyr. Mine, osy oraıda zań ústemdigin qamtamasyz etý úshin basymdyq berilgen «100 naqty qadamnyń» 21-qadamyna sáıkes, alqabıler soty qoldanylatyn salalar aıasy keńeıtildi. Eń mańyzdysy, alqabıler soty mindetti túrde qatysatyn qylmystyq isterdiń sanattary anyqtaldy. Elbasy qol qoıǵan jańa zańǵa saı, alqabıler qatysatyn sottardyń qaraýyndaǵy isterdiń aıasy ulǵaıyp, qosymsha tórt qurammen tolyqtyryldy. Buryn olardyń aldyna atý jazasyna kesý men ómir boıyna bas bostandyǵynan aıyrýǵa tartylǵandardyń taǵdyryn sheshý talaby qoıylsa, endi adam urlap, aýyr halge ushyratý jáne jasóspirimderdi zorlaý qylmysy boıynsha quram qosyldy. Mundaı ister asa aýyr qylmystyq sanatta bolǵandyqtan alqabıler qatysýymen qaralýda.
Biraq aıypkerdiń adamdy urlaǵany nemese jasóspirimdi zorlaǵany qýdalaý organdary arqyly tekserilip, sot aldyna anyqtalyp kelip tursa, onda nelikten onyń kináli, kináli emestigine bas aýyrtýdyń qajeti bar deıdi bireýler. Rasynda, alqabılersiz-aq sýdıanyń ózi ondaı adamdy sottap jibermeı me? Sottaı almaıdy. Nege? О́ıtkeni sot tekserýdiń zańdylyǵyna kóz jetkizbeı, dálelderdiń naqtylyǵyn zerdelemeı, qos taraptyń ýájderin elep-ekshemeı aqıqatty aıta almaıdy. Adamnyń aıyby zań júzinde aıqyndalyp tursa ǵana aqıqat aıtylady. Al ony alqabıler aldynda anyqtap berý úshin bir taraptan qorǵaýshy, ekinshi jaqtan aıyptaýshy, ıaǵnı prokýror «saıysqa» túsedi. Olar óz pikirlerin ortaǵa salyp, ýájderin dáleldep beredi. Mine, bulardyń dáleldemelerin tyńdaǵan alqabıler ony ishterinen sarapqa salyp, qorytyndy shyǵaryp, bıýlletenge sottalýshynyń kinási bar ma, joq pa degen bir aýyz sózdi belgileıdi. Osylaısha halyq mundaı adamdardy alqabıler arqyly ózderi sottaıdy nemese aqtaıtyndyǵyn aıtady.
Adamdy adamnyń óltirýge qaqy joq. Qandy qol kánigi qylmyskerdiń ózi birneshe jyldy arqalap, tas qapasqa qamalsa da, onyń ómirine eshkim balta shaba almaıdy. Biraq solaı eken dep, adamdar adam óltirýden qalys qalyp jatqan joq. Alyp qashady, zorlaıdy, óltiredi, áıteýir, adamǵa adam degenin jasaıdy. Artynan bar bolǵany ómir baqı bas bostandyǵynan aıyrylýǵa sottalady. Al bulardyń arasynda kim joq deısiz, naǵyz baskeseri de, qosaq arasynda qosa ketkeni de kezdesedi. Ondaı jazyqsyz jandardyń taǵdyryn búldirýge kim sebepker bolady? Senseńiz de, senbeseńiz de aıtylatyn bir jaıt, oǵan naqty adam óltirýshini izdeýshi adamdardyń ózderi keıde sebepker bolady eken. Sondyqtan naǵyz qylmysker men jazyqsyz jandy aıyra alý qaı zamannyń bolsyn kókeıkesti máselesi. Demek, qylmystyq isterdi saralaý, zerdeleý, dáleldemelerdi tarazyǵa tartý, adam óltirdi degendi kináli nemese kinásiz dep taný, ómir baqı kórer jaryǵynan aıyryp, tar qapasqa toǵytý – aıtýǵa ǵana ońaı. Iá, qylmystyq isterdi qaraý sol qylmystyń qalaı jasalǵanyn zerdelep shyǵý ǵana emes, onyń aýyrlyǵyn sezinip, qasiretin júrekten ótkizý. Sondaıda adamǵa demeý bolar adaldyq, ádildik, shyndyq qaǵıdattary ǵana. Shynaıy aqıqatqa jetkizer úsh negiz – osy. Jurt osyny alqabılerden kútedi.