Bárimiz de myna ómirimiz, tirshilik etip otyrǵan ortamyz jaqsy bolsa eken dep tileımiz. Soǵan saı qyzmet etýge tyrysamyz. Alaıda qoǵamymyzda keıbir azamattarymyzdyń abaısyzda alaıaqtarǵa arbalyp, qylmyskerler qolyna túsip qalatynyn, saýda-sattyqta, kólik, páter alǵan kezde, t.b. turmystyq jaǵdaılarda, jumys barysynda aldanyp, san soǵyp jatatynyn estip-bilgende ári-sári kúı keshesiń...
Qashanda tatýlyqty, syılastyqty, dostyqty, beıbit ómirdi janymen qalaıtyn halqymyz bir-birine jaqsylyqty ǵana tileıtini ras. О́ıtkeni osy qundylyqtar arqyly adamdar tolyqqandy ómir súre alady. Al bul qundylyqtar basynda birlik tur. «Birlik bar jerde tirlik bar» degen qanatty sóz tekke aıtylmaǵan. Eldiń bolashaǵy birlikte ekendigin ata-babamyz baıaǵyda-aq naqtylap aıtyp ketken. Ony olar el damýynyń dińgegi retinde ustana bildi. Bul baǵyt Táýelsizdigimizdi alǵannan keıin de jalǵasyn taýyp, búginde elimizde 100-den astam ult pen ulystyń ókilderi bir shańyraqtyń astynda tatý-tátti ómir súrip keledi. Sol etnostar ókilderi qazaqtyń qanyna sińgen qasıetti salt-dástúri men ozyq qundylyqtaryna qurmetpen qaraıdy. Osy asyl qasıetterimiz ben qundy qundylyqtarymyz arqyly qazaqtyń keń dalasyna qonys tepkenniń júregin jibitip, tilegin bir etip, maqsat-múddesin ortaq, dostyǵyn berik ete bildik. Qazaqtyń osy birligi men ózgege degen qurmeti taýsylmasa eken deımiz. О́ıtkeni bizdi úlgi tutatyndar, bizden ónege alatyndar kóp.
Alaıda «bes saýsaq birdeı emes» degendeı, keıde «bir qaryn maıdy bir qumalaqtyń shiritetindigi» de ras. О́z aǵaıynyn aldap jatqan adamnyń ózgeni aıary bar ma? Sondaıda qazaq degen qasıetti atymyzǵa syn kelmesine kim kepil?
Birde bir syıly adamnyń dastarqany basynda jora-joldastarymen birge boldyq. Dastarqanǵa et keldi. Ile et týraly áńgime qozǵaldy. Kenet bir jigit qyza-qyza kele ózgelerdi qalaı ońdyrmaı aldaǵanyn aıtyp, kósile jóneldi.
«Qys kezinde aýyldardan kóterem qoılardy sý tegin baǵaǵa satyp alyp, vokzal mańaıyndaǵy úıime ákelemin. Sosyn álgi kóterem qoıdy baýyzdap, terisin sypyrǵan soń, ishin toltyra sý jiberemin. Terisi sypyrylǵan kóterem qoı ushasy dop-domalaq bolyp shyǵa keledi. Ony sol kúıinde qar ústine tastaı salamyn. Qatyp qalady. Semiz qoı ushasyndaı qyzaryp, kóz tartady. Sosyn osyndaı aılamen soıylǵan qoı ushalarynyń birnesheýin qol arbaǵa salyp, temir jol vokzalyna baram. Kezekti jolaýshylar poıyzy toqtaǵanda perronǵa shyqqan jolaýshylar aldyna tosamyn. Árıne, qoı etine kóbine qyzyǵatyn óz aǵaıyndarymyz. О́zge jurt ala qoımaıdy. «Qyp-qyzyl bop bórtip» soıylǵan qoı ushasyn kórgen aǵaıyndarymyzdyń kózi jaınap qoıa beredi. Ári dóńgelengen dáý, ári arzan. Nege almasqa? Saýdalasady. Men «Obal ǵoı, jalǵyz qoı edi, bar jem-shópti berip semirtip edim» dep qınalǵandaı kúı tanytamyn. Bul ártistik áreketimnen keıin alýshy adam odan ári sózime sene túsedi. Aralarynda bul qýlyq áreketimniń syryn sezetinderi bar shyǵar, biraq ondaılardyń meni aınalyp ótetinin jaqsy bilemin. Sondyqtan qoryqpaı, qysylmaı áreket etemin. Bireý bolmasa, áıteýir, bireý alady. Kúnine bes-alty soıylǵan qoı ushasyn ótkizsem, úlken paıda. Sodan alýshy arzan soıylǵan qoı ushasyn aldym dep máz bolsa, men olardy aldaǵan aılama rıza bolyp ári mol aqsha tapqanyma máz bolyp úıime qaıtamyn» deıdi.
Muny da bireý kásip deıtin shyǵar. Biraq bul bizdiń bolmysymyzǵa jat is, damýymyzdy tejeıtin teris qylyq qoı. Elbasy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda elimizdegi barlyq adam: «ulttyq biregeıligin nyǵaıtyp, ultynyń damýyn tejeıtin barlyq nárselerden bas tartatyn adam» bolýy kerektigi týraly aıtty. Al osyndaı saýda barysynda ǵana emes, talaı iste múmkindik týsa birin-biri aldap jatqan aǵaıyn qanshama! Jáne birin-biri aldaıtyn da, aldanyp jatqandar da qarapaıym adamdar. Mundaı alaıaqtyq, sybaılas jemqorlyq sekildi jat isterden keıin el ıesi – qazaqtyń memleket quraýshy retindegi aıryqsha róli qalaısha kórinis tappaq? Osyndaıdan teris pikir qalyptasady. Bul kimge ónege, úlgi bolmaq? Elbasy aıtqandaı: «Biz óz balalarymyz ben nemerelerimizdi bolashaqta qandaı kúıde kórgimiz keledi? Olar jaqsy ári azat qoǵamda ómir súre me? Olar beıbit-tatýlyqta ómir súre me? Olar óz qaýipsizdigi men balalarynyń qaýipsizdigi úshin alańsyz bola alar ma, kóshelermen emin-erkin júrip, óz dúnıe-múlki úshin qaýiptenbes bolar ma?» Rasynda, biz osynaý qarapaıym, biraq mańyzdy suraqtarǵa búginniń ózinde jaýap bere alamyz ba?
Aleksandr TASBOLAT, «Egemen Qazaqstan»