Qazaqstannyń áleýmettik salasy týraly

Sonymen qatar adamdar arasyndaǵy qıyn jaǵ­daıdyń aldyn alý da maqsatty dúnıe. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaq­stannyń úshinshi jań­ǵyrýy: jahandyq básekege qa­bilettilik» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynyń «Ada­mı kapıtal sapasyn jaq­sar­tý» týraly tórtinshi basym­dyǵynda da osy máseleni atap kórsetken bolatyn. So­ny­men qatar Elbasynyń Jol­daý­dyń basymdyqtaryna oraı jergilikti bılikke naqty jumys­tardy qolǵa alýdy tapsyrǵan tapsyrmasy da bar. Búgingi tańda Jambyl ob­lysynda Joldaý aıasynda áleýmettik sala boıynsha at­qarylyp otyrǵan jumystar barshylyq. 

Jambyl oblystyq jumys­pen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar bas­qar­masyna qarasty basqa adam­nyń kómegin asa qajet etetin jalǵyzbasty múgedekter men qarttarǵa áleýmettik kómek kór­­setetin 9 medısınalyq-áleý­­mettik mekeme bar. Onyń ishin­degi 3 mekeme qarttar men múgedekterge arnalǵan ar­naý­­ly áleýmettik qyzmetter usy­ný ortalyqtary bolsa, 1 mekeme júıke aýrýlary ınternat úıi jáne taǵy 1 mekeme aqyl-esi kem balalarǵa ar­nalǵan arnaýly áleýmettik qyz­metter usyný ortalyǵy. Basqarma basshysynyń orynbasary Ermek Byqybaev atal­ǵan medısınalyq-áleýmet­tik mekemelerde 1097 adam­ tolyqtaı memleket qamqor­lyǵyna alynǵanyn aıtyp otyr. «Múgedekterdi ońal­tý­­ jáne múgedek balalardy­ ońal­typ, beıimdeıtin 4 orta­lyq jumys isteıdi. Ortalyq­tarda bir mezgilde 180 múgedek, onyń ishinde 120 múgedek bala beıimdeý men ońaltýdan óte alady. Atqarylǵan qyzmetterdiń nátıjesinde osy ýaqytqa de­ıin 29 qyzmet alýshynyń densaý­lyǵy jaqsaryp, áleýmettik jaǵdaıy ońalyp, qoǵamǵa be­ıimdelip, otbasyna, ıaǵnı úıi­ne qaı­taryldy», deıdi ol. 

Elbasy aıtqan jahandyq básekege qabilettilikke múmkin­digi shekteýli jandar da úlesin qosyp keledi. Máselen, óńirde tur­ǵyndardy áleýmettik eńbekpen qamtý maqsatynda qart­tar men múgedekterge ar­nal­ǵan ınternat-úılerinde qarttar úshin arnaıy sheberhanalar ashylǵan. Munda olar aǵashtan buıym jasaý, toqyma óneri, sýret salý, urshyq ıi­rý, jún tútý, baý-baqsha, sharýa­shylyq jáne ashana jumys­tary qyzmetimen aınalysady. Mysaly, №2 arnaýly áleý­­­mettik qyzmetter usyný orta­ly­ǵynyń memleket­tik qamqorlyǵyndaǵy zeınetker Anatolıı Lesnovtyń bas­shylyǵymen 7 adamnan qu­ral­­ǵan top aǵashtan ártúrli bu­ıymdar jasap, kórmeler uıym­­dastyryp keledi. Olar ult­ty­ń tól ónerin nasıhattaý­da aıtarlyqtaı jumystar at­qaryp qana qoımaı, qoǵamda da oń pikirdiń qalyptasýyna yq­pal etip otyr. 

О́ńirde áleýmettik salanyń áleýetin kóterý maqsatynda Jam­byl aýdany, Asa aýylynda 30 oryndyq, Shý aýdany Tóle bı aýylynda jáne Qordaı aýdany Qordaı aýylynda 25 oryndyq múgedek balalardy ońaltý jáne beıimdeý orta­lyqtary ashylyp, búginde tıisti deńgeıde jumystaryn júrgizýde. Sondaı-aq mem­leket­tik áleýmettik tapsyrys­ aıasynda T.Rysqulov aýda­nyn­da 20 oryndyq múgedek ba­lalarǵa arnalǵan syıym­dylyǵy shaǵyn úı jáne 10 oryn­dyq jalǵyzbasty qart­tar­ǵa arnalǵan kúndizgi bólim­she ashylsa, bıylǵy jyly Mer­­ki aýdanynda da 25 oryn­dyq ortalyq ashý boıynsha jumystar júrgizilýde. Bul­ nysandardyń barlyǵy da múm­kindigi shekteýli qo­ǵam mú­shelerin tolyqtaı qam­typ, olar­dyń týyndaǵan máselelerin sheship bere alady. 

Sonymen qatar elimizdegi mem­leket-jekemenshik árip­testi­gi aıasynda Sarysý aýdanynda 25 oryndyq múgedek ba­lalardy ońaltý jáne beıim­deý ortalyǵyn ashý jumys­tary júrgizilýde. Al Taraz qalasynda 25 oryndyq qıyn ómirlik jaǵdaıǵa túsken áıel­der­ge arnalǵan daǵdarys orta­lyǵy 2014 jyly qazan aıynda ashylǵan edi. Nátıjesinde 77 adam arnaýly áleýmettik qyz­mettermen qamtylǵan. Aǵym­daǵy jyly osyndaı ortalyq Shý aýdany Tóle bı aýylynda ashylatyn bolady. 

Jalpy, jyl saıyn elimizde «Qazaq­­standa júrgiziletin úz­dik áleýmettik jobalar» res­­­pýb­lıkalyq baıqaýy uıym­das­­tyrylyp kele jatqany bel­gili. Bul jerde de talaı múm­kindigi shekteýli jandar úzdik dep tanylyp, qoǵamda óz ornyn qalyptastyrýǵa múm­­­kindik aldy. Máselen, 2014 jyly Jambyl oblysynan úzdik áleýmettik jobalar je­ńimpazy retinde Anjelıka Sarıan tanylǵan edi. Ol 2011 jy­ly «Amazonka» qaterli isik naý­qastaryn qoldaý» qoǵamdyq qoryn qurǵan bolatyn. 12 adamdy jumyspen qamtyǵan qor oblys turǵyndaryna on­ko­logııalyq aýrý túrleri boıyn­sha aqparat beredi. Sondaı-aq tegin dárigerlik tek­s­erýden ótkizip, qaterli isikke shaldyqqan naý­qastar men olardyń otbasy­laryna­ psı­hologııalyq qoldaý kórse­tedi. Atap aıtsaq, mekeme­ dı­rek­­tory atalǵan dert tú­ri­­men kúresip kelgen edi. Qýa­nyshqa qaraı, ómirge degen qush­tarlyǵynyń arqasynda dertten aıyǵyp, aqyry qaıy­rymdylyqpen aınalysýǵa bel býady.

Eń bastysy, eńbek ná­tıjeli bolyp, atalǵan orta­lyq dertine shıpa izdegen jan­darǵa laıyqty kómek kórsetti. Atalǵan joba boıynsha 2015 jyly 15 jastaǵy sal aýrýy­na shaldyqqan tarazdyq Isaak Mýstopýlo úzdik dep ta­­­nyl­­­ǵan. Astrofızıkaǵa qy­­­zy­ǵa­tyn balanyń armany­ kóp. Otandyq ǵylymǵa úles qosýdy armandaǵan jet­kin­shektiń qabiletine Kem­brıdj ýnı­versıtetiniń mate­ma­tıgi Stıven Hokıngtiń ózi qyzy­ǵýshylyq tanytqan eken. Isaak bolashaqta múmkindigi shekteýli balalarǵa bilim be­rýdi armandaıdy.

Áleýmettik salaǵa sony ser­­­pin beretin de osyndaı­ jo­­balar. Al elimizdegi túrli baǵdarlamalardyń da bul turǵyda tıgizip otyrǵan áseri kóp. Aldaǵy ýaqyttarda da Áýlıeatada áleýmettik salanyń serpin ala túsetinine senim bar. 

 Hamıt ESAMAN, «Egemen Qazaqstan»

 Jambyl oblysy