Knıaz Ibragımuly Mırzoev – Táýelsiz Qazaqstannyń ádebıettaný ǵylymyndaǵy kórnekti qaıratker ǵalymdarymyzdyń biri. Onyń Qazaqstan ádebıettanýynyń Shyǵys halyqtary ádebı yqpaldastyǵyna, baılanystaryna arnalǵan irgeli ǵylymı-zertteý eńbekteri mádenı muralar sabaqtastyǵynyń, halyqtar dostyǵynyń ózekti máselelerin qamtýymen qundy. Ǵalym-ádebıetshiniń jaryq kórgen ǵylymı-zertteý kitaptary Táýelsiz Qazaqstan jańa tarıhynyń álem órkenıeti keńistigindegi ádebı-mádenı, poetıkalyq úndestikter arnalaryn keńeıtý baǵdaryndaǵy mańyzdylyǵymen erekshelenedi.
Ol 1970 jyly H.Abovıan atyndaǵy Armenııa memlekettik ýnıversıtetiniń fılolog-shyǵystanýshy mamandyǵy bólimin bitiredi. 1970-1990 jyldary aralyǵynda joǵary oqý ornyndaǵy ǵylymı izdenisteri men ustazdyq qyzmetteri sabaqtasqan ǵylymı-pedagogıkalyq eńbek ótili kezeńderi onyń Kavkaz jerindegi ǵumyr jolynyń máńgi umytylmaıtyn taǵylymyn qalyptastyrdy.
Shyǵys fılologııasy boıynsha jazǵan alǵashqy zertteýlerimen-aq jurtshylyqtyń jyly yqylasyn ıelengen jas ǵalym belgili synshy, álem halyqtary týyndylary boıynsha bilikti aýdarmashy retinde keńinen tanymal bola bastaıdy. Sonyń nátıjesinde «Edebı Ermenıstan» («Ádebı Armenııa») almanahynyń bas redaktory bolyp qyzmet etedi. Sonymen birge Armenııa Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń múshesi jáne Ázerbaıjan ádebıeti seksııasyn basqarady. 1985 jyly KSRO Jazýshylar odaǵynyń músheligine qabyldanyp, odaq kólemindegi ádebı úderis shyǵarmashylyq damýy jelisinde tanymal boldy.
Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetindegi alǵashqy eńbek joldary Qazaqstandaǵy tuńǵysh joǵary oqý ornynyń baıyrǵy Qazaq ádebıeti kafedrasyndaǵy professorlyq qyzmetimen bastaldy. Osy joǵary oqý ornyndaǵy Qazaq fılologııasy fakýltetiniń ashylýy da, onyń quramyndaǵy «Shyǵys fılologııasy» kafedrasynyń qalyptasýy men damýynda bilimdi, bilikti ustaz-ǵalym Knıaz Ibragımulynyń bolǵany da halyqtyń jyly yqylaspen baǵalaýymen jańa tarıhymyzdyń jarqyn betteri bolyp jazyldy. Sebebi Knıaz Ibragımulynyń uıymdastyrýymen, ýnıversıtettiń sol kezdegi talantty qaıratker basshysy, akademık Toqtar Sálmenuly Sadyqovtyń qoldaýymen «Qazaq tili jáne ázerbaıjan tili» mamandyǵy da ýaqyt talabyna saı mamandar daıyndaýdyń dástúrin qalyptastyrdy.
Joǵary oqý ornynda 1990-jyldardan beri eńbek etip kele jatqan Knıaz Ibragımuly qazaq tiliniń memlekettik mártebede qoldanylýynyń nyǵaıýynda óziniń jeke basynyń ónegesimen jáne qaraýyndaǵy áriptesterine yqpal etýimen týysqan halyqtar ókilderine úlgi-ónege bolyp keledi. Iаǵnı, ol qazaq tilinde erkin sóılep, memleket qurýshy qazaq halqy urpaqtarynyń aldynda naǵyz gýmanıst ǵalym-ustaz ekendigin dáleldep otyr.
Professor K.Mırzoev Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń bazasynda uıymdastyrylǵan «Álem tilderi ortalyǵyn» basqarǵan jyldary kóptegen ıgi sharalardy júzege asyrdy – ıntegrasııalanǵan bilim berý baǵdarlamalaryn, mamandyqtarǵa qajetti ınnovasııalyq tehnologııalarǵa negizdelgen oqýlyqtar men oqý-ádistemelik quraldaryn daıyndaý, oqý-ádistemelik, ǵylymı-teorııalyq jáne tájirıbelik anyqtamalyq ádebıetterdiń elektrondy bazalaryn qurý, oqý úderisine kóptildi bilim berý qaǵıdattaryna negizdelgen ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý, t.b.
Qazaqstannyń kórnekti ǵalymdarynyń qatarynda qajyrly eńbek etip kele jatqan ǵalym qazaq ádebıeti jáne qazaq tili, sonymen birge elimizdegi týysqan halyqtardyń ádebıeti men mádenıeti máselelerine de arnalǵan eńbekter jazyp keledi. Mysaly, «Abaı poezııasy: Júregimniń túbine tereń boıla», «Qazaqstan halyqtarynyń ádebıeti», «Qazaqstan halqynyń qazirgi zamanǵy ádebıeti», «Tildik komporatıvıstıka aıasynda Qazaqstannyń sheteldik Shyǵys elderimen tarıhı-mádenı baılanysy», «Tanylǵan memlekettiń senimdi tiregi», «Táýelsizdik jyldaryndaǵy Qazaqstan halqynyń kópultty ádebıeti» jáne basqalardy aıtýǵa bolady. Ǵalymnyń álem ádebıetiniń kórnekti shyǵarmalaryn kúrd tiline aýdarǵany da onyń shyǵarmashylyǵyndaǵy mańyzdy erekshelikti tanytady. Sondaı-aq ol qazaq ádebıetiniń klassıkteri hakim Abaıdyń, Muhtar Áýezovtiń, Oljas Súleımenovtiń, Nurlan Orazalınniń, Farıza Ońǵarsynovanyń, t.b. da aqyn-jazýshylardyń shyǵarmalaryn kúrd tiline aýdarǵan.
Ol Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń janyndaǵy kandıdattyq, doktorlyq dıssertasııalar qorǵalatyn keńestiń turaqty múshesi retinde jas ǵylymı mamandardy daıyndaý isine de mol úles qosýda. Onyń jetekshiligimen 10-nan astam kandıdattyq, keńesshiligimen birneshe doktorlyq dıssertasııalar qorǵaldy. Ǵylymı-zertteý jumystarynyń keń aýqymdylyǵy aıasynda onyń Shyǵys halyqtarynyń klassıkalyq ádebı muralaryn zertteýdegi biliktiligi alys-jaqyn shetelderge de málim. Salystyrmaly ádebıettaný (komporatıvıstıka) ǵylymynyń jańashyldyq baǵyttary boıynsha ǵalymnyń zertteýi qazirgi jańa izdenisterimen jalǵasyp otyr. Qazirgi kezde 500-ge jýyq ǵylymı eńbekteri onyń ishinde 20 monografııasy ǵalymnyń álemdik deńgeıdegi ǵylymı shyǵarmashylyq tulǵasyn daralap tur.
Qaıratker-ǵalym K.Mırzoev Qazaqstan halqy Assambleıasyn qurýǵa da belsene atsalysyp, Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń elishilik jáne halyqaralyq baılanystardaǵy saıasatynyń júzege asýyna mol úles qosyp keledi. Elimizdegi áleýmettik-ekonomıkalyq reformalardyń, ınnovasııalyq tehnologııalardyń jemisti nátıjelerge jetýine Assambleıa múshesi retinde ózindik kózqarastaryn otandyq jáne sheteldik buqaralyq aqparat quraldarynda únemi jarııalap júr. Onyń álem halyqtarynyń tilderinde 100-ge jýyq áleýmettik-tanymdyq maqalalarynyń, ǵylymı-zertteý eńbekteriniń jaryq kórýi Qazaqstan Respýblıkasynyń órkenıet keńistigindegi bedelin nyǵaıtý qyzmetin tanytyp otyr. Ol 2013 jyly kezekti sessııasynda Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary bolyp saılandy. Al 2014 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Qazaqstan halqy qaýymdastyǵyn uıymdastyrý jáne ótkizý jónindegi Memlekettik komıssııanyń múshesi bolyp taǵaıyndaldy.
Ǵumyrnamalyq ómir belesteriniń shırek ǵasyrdan asqan kezeńinde Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty bolyp kele jatqan Knıaz Ibragımuly Mırzoevtyń ǵylymı, ádebı-shyǵarmashylyq jáne ustazdyq-tálimgerlik basshylyq qyzmetterdi atqarýy memleket basshylyǵy tarapynan únemi laıyqty baǵalanyp keledi. Oǵan 1998 jyly ǵylymı-zertteýlerindegi, bilim berý men mádenıet qundylyqtaryn damytýdaǵy jetistikteri men belsendi qoǵamdyq-áleýmettik qyzmeti úshin memleketimizdiń joǵary marapaty – «Qurmet» ordeni berildi. Sonymen qatar Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdik jyldaryndaǵy alǵan marapattaýlarynyń bári de qaıratker-ǵalymnyń eńbegine berilgen laıyqty baǵalar.
Ǵalym K.Mırzoev úlgili otbasy ıesi. Zaıyby Gogarchın Taarovna ekeýi bes perzent ósirip, olardyń qoǵamdyq ortada óz oryndaryn tabýyna múmkindik jasady. Tuńǵysh qyzy Teımıne – akýsher-gınekolog, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty, odan keıingi qyzy Medına – halyqaralyq zań keńesshisi, uly Vezır – zań ǵylymdarynyń kandıdaty, prokýratýra organynyń qyzmetkeri. Odan keıingi uldary Nazır – kásipker, Saladın – «AlmatyInjStroı» halyqaralyq kompanııasynyń zań keńesshisi. Ártúrli taǵdyrly joldarymen kelgen álem halyqtaryna jaıly qonys, aqyrynda ózderine máńgilik baqyt mekeni bolǵan Uly Dala eli – Qazaq eli osylaısha kúrd halqynyń sóz arqaýyndaǵy perzentteriniń de súıikti Otany bolyp otyr.
Temirhan TEBEGENOV, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor