• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qazaqstan 26 Qazan, 2017

Ýaqyt talaby ekenin umytpaıyq

383 ret
kórsetildi

Memleket basshysy 2012 jyly «Qa­zaq­stan-2050» strategııasynda «2025 jyldan bastap la­­tyn álipbıine kóshýge kiri­­semiz» dep málimdegen bola­­tyn. Bıylǵy sáýir­degi «Bo­lashaqqa baǵdar: rýha­nı jań­ǵyrý» atty baǵ­dar­la­malyq maqalasynda El­basy «Úkimet qazaq tilin la­tyn álipbıine kóshirýdiń naq­ty kestesin jasaýy tıis» dep naqty tapsyrma berdi.

Keńes ókimeti bıligi tu­syn­da álipbıimiz birne­she ret aýystyryldy. 1929-1940 jyldary latyn álip­bıi qoldanysqa engizilse, 1940 jyly kırıllısaǵa kó­shi­rildi. Osy ýaqytqa deıin kı­rıllısamen oqyp, ja­zyp kelemiz. Keńes bı­ligi halqymyzdy máń­gúrt­tendirý, tarıhı jadynan aıyrý úshin ádeıi osyndaı saıasat ustandy. Osydan baryp keıingi urpaq arab jazýymen jazylǵan dú­nıe­lerdi oqı almaı, kóp nár­seden maqurym qaldy. Mine, oı, sana otarlanýynan qutylý úshin álipbıdi aýys­tyrý qajet dep oılaımyn.

Qazir álem shapshań da­mý ústinde. Zaman talabyna ilesý úshin biz de barlyq jaǵynan ózgerýimiz kerek. Sonyń biri – latyn álip­bıine kóshý máselesi. Álem­de 3 mıllıardtan as­tam halyq latyn álipbıin qol­danady. Jahandaǵy ǵyly­mı eńbekterdiń, tehnolo­gııa­daǵy jetistikterdiń 90 paıyzy latyn áripterimen, ıaǵnı, aǵylshynsha jazyl­ǵan. О́rkenıetti, damyǵan el­der­diń qataryna qosy­lyp, bilimdi bolý úshin zaman talaby aǵylshyn tilin bilýdi qajet etip otyr.

KSRO qursaýynan bo­sa­ǵannan keıin TMD aýma­ǵyndaǵy Ázerbaıjan, Túr­ikmenstan, Moldova elderi ile-shala latyn álipbıine kóshti. Túrkııa 1928 jyl­dan latyn álipbıin qol­danady. Sondaı-aq basqa túrkitildes eldermen, dúnıe júzine tarydaı shashyraǵan qandastarymyzben qarym-qatynas jasaý úshin latyn álipbıine kóshýdiń mańyzy zor. Sheteldegi qazaqtar kırıllısany ıgerýde qıyndyqtarǵa tap bolyp, túp-tamyrynan aıyryla jazdady.

«Menińshe latyn álipbıin úırený búgingi qazaq jastaryna qıynshylyq, kedergi ákelmeıdi. О́ıtkeni, mektep qabyrǵasynda balalarymyz aǵylshyn tilinde oqyp, latyn áripterin onsyz da oqyp júr» deıdi el Prezıdenti. Elbasy tıisti mınıstrlikterge, vedomstvolarǵa 2025 jyldan latyn álipbıine kóshýdi tapsyrdy. Búginde seń qozǵaldy. Oǵan daıyndyq jumystary qarqyndy júrgizilýde.

2025 jylǵa qaraı is qaǵazdaryn, merzimdi baspasózdi, oqýlyqtardy jáne basqalardyń bárin latyn álipbıimen basyp shyǵara bastaıdy. Mektep muǵalimderi daıarlyq kýrsynan ótedi. Úlkender úshin daıarlyq ortalyǵy jumys isteıdi. Latyn álipbıine tolyq kóshkenge deıin kırıllısany ýaqytsha qoldana turady.

Elbasynyń latyn álipbıine kóshý týraly ıdeıasyn aýyl turǵyndary da qoldap otyr. Telearnadan parlamenttik tyńdaýdy kórgennen keıin Baldyberek aýyldyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Túımebek Ámirov «latyn álipbıine kóshý bolashaǵymyz úshin asa qajet. Oǵan erterek kóshsek, jastarymyz álemdik ozyq ǵylym-bilimdi, tehnologııa jetistikterin ıgerip, Otanymyzdy damytýǵa atsalysatyn bolady. Latyn álipbıin ıgerýdiń esh qıyndyǵy joq. О́ıtkeni qazir balalarymyz mektepte aǵylshynsha jazyp, oqyp júr» dep kóptiń oıyndaǵysyn aıtty.  

 

Kóshkinbaı ELIKBAEV, ardager ustaz, Tólebı aýdanynyń qurmetti azamaty,

«Qurmet» ordeniniń ıegeri 

Ońtústik Qazaqstan oblysy,  Tólebı aýdany,  Qaratóbe aýyly