Memleket basshysynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasy aıasynda kóterilgen kókeıkesti máseleniń biri – latyn álipbıine kóshý halyq arasynda túrli pikir týǵyzýda. «Qoǵam daıyn ba?», degen suraqtyń tóńireginde oılana kelip, 26 jyldyq jumys tájirıbem barysynda ózim pikir alysqan jastardyń oıyn jetkizýdi jón kórdim.
Elbasy baǵdarlamalyq maqalasynda «Rýhanı jańǵyrý – tarlan tarıhtyń, jasampaz búgingi kún men jarqyn bolashaqtyń kókjıekterin úılesimdi sabaqtastyratyn ult jadynyń tuǵyrnamasy» degen bolatyn. Maqalada tutas qoǵamnyń jáne árbir qazaqstandyqtyń sanasyn jańǵyrtýdyń birneshe baǵyty usynyldy. Al latyn álipbıine kóshý – taıaý jyldardyń basym mindetteriniń biri retinde kórinis tapqan.
Tarıhqa kóz júgirtsek, 1929 jylǵy 7 tamyzda KSRO Ortalyq Atqarý Komıteti men KSRO Halyq Komıssarlary Keńesiniń Prezıdıýmy latyndandyrylǵan jańa álipbı – «Birtutas túrki alfavıtin» engizý týraly qaýly qabyldap, ol 1940 jylǵa deıin qoldanylyp, kırıllısaǵa kóshken bolatynbyz. Demek, biz ótkenimizdi qaıta eske alyp, jańǵyrýǵa bet burdyq.
Bul jerdegi meniń aıtpaǵym, aǵa býyn ókilderiniń basym kópshiligi latyn álipbıine kóshýdi tosyrqaı, jatyrqaı, jaltaqtaı qarsy alsa, jastardyń latyn álipbıine degen kózqarasy múldem bólek. Budan 5-6 jyl buryn balalardyń latyn árpimen jazatynyn kórip, alǵashynda tańǵalys bildirgenmin, birtindep men de solardyń legine ilesip, olardyń jazǵanyna jaýap berýge mashyqtandym.
Bul jerdegi basty másele – sanamyz jańǵyrýy kerek, qandaı jańalyq bolsyn tiksine qarsy alýdyń esh qajeti joq. «Bizge latyn alfavıtiniń qajeti bar ma?», dep jastardyń ortasyna baryp surańyzshy olardyń barlyǵy da sizge «qajet» dep jaýap beredi. Olaı deýimniń sebebi, jastarmen jumys jasaǵasyn olardyń ómirine latyn alfavıtiniń etene enip ketkenin kez kelgen pedagog biledi. Nege ekenin bilmeımin, tipti sabaqty nashar oqıtyn oqýshynyń ózi qurbylaryna jazǵan habarlamalaryn latyn álipbıimen jazyp otyrady.
Iаǵnı balalar jańalyqty tez qabyldaıdy. Búgingi kúnniń ózinde olar jańalyqty tez, qýana, jatyrqamaı qarsy aldy. Endeshe aǵa býyn ókilderiniń qorqýyna esh negiz joq. Kez kelgen memlekettiń ósip-órkendeýi, damýynda eń birinshi «adamı kapıtalǵa» mán beretinin eskersek, balalarymyzǵa jaǵdaı jasaıtyn reformadan qoryqpaýymyz kerek. Tarıhqa sheginsek, ejelgi Egıpette 750 ıeroglıf bolypty, ony da jatqa bilgender bolǵan. Alynbaıtyn qamal joq, biz bárin de meńgeremiz, kúni búginnen saryýaıymǵa salynyp, bolashaqqa senimsizdikpen qaraý durys emes degen oıdamyn.
Oryntaı BIMANOVA, Atyraý óńirlik «Rýhanı jańǵyrý» jobalyq keńsesiniń bas menedjeri