Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen Premer-mınıstr Baqytjan Saǵyntaev keshe Baký -Tbılısı—Kars temir jol jelisiniń saltanatty ashylýyna qatysty. Uly jibek jolynyń mańyzdy bóligi bolyp sanalatyn bul halyqaralyq joldyń tusaýkeserine sondaı-aq, Ázerbaıjan prezıdenti I.Álıev, Túrkııa prezıdenti R.Erdoǵan jáne О́zbekstan premer-mınıstri A.Áripov, Grýzııa premer-mınıstri G.Kvırıkashvılı, Tájikstannyń kólik mınıstri H. Hýdoerzoda men Túrkmenstan temir jol kóligi mınıstri D.Bıashımov qatysty.
Saltanatty jıynda Qazaqstannyń atynan sóz sóılegen Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev Baký-Tbılısı-Kars temir jol jelisi Túrkııaǵa jáne Jerorta teńizi arqyly Ońtústik Eýropa elderine tóte jol ashatynyn jáne bul transkaspıı halyqaralyq kólik baǵdarynyń logıstıkalyq júıesindegi negizgi ınfraqurylymdyq joba bolyp sanalatynyn atap ótti.
«Jańa temir jol jelisi bizdiń elderdiń kólik tranzıttik áleýetin tolyq júzege asyrýǵa septigin tıgizedi. Eýrazııanyń bel ortasynda ornalasqan Qazaqstan Eýropa men Azııa arasynda qarqyndy jumys júrgizýde. Munyń bári qurlyq aralyq qatynasty odan ári damytýǵa baǵyttalǵan. Biz BTK jobasyn júzege asyrýǵa birinshi bolyp qoldaý kórsettik. Ázerbaıjan, Túrkııa, Grýzııa bul sheshimge Qazaqstan men Qytaıdyń quptaýymen 2016 jyly qol jetkizdi. Osyndaı irgeli qadamnyń bizdiń elordamyz - Astana úshin mańyzdy sımvoldyq máni bar. Joba Qazaqstannyń Kaspııdegi ınfraqurylymy arqyly ótetin júk tasymalyn arttyrýǵa múmkindik beredi», dedi B.Saǵyntaev.
Úkimet basshysy Qazaqstan kólik-logıstıkalyq salanyń damýyna aıryqsha den qoıyp otyrǵanyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, sońǵy toǵyz jyldyń ishinde elimizdiń kólik logıstıkalyq júıesine 28 mlrd. dollarǵa jýyq ınvestısııa quıylǵan. Transkaspıı dálizine de erekshe kóńil bólinip, 1700 shaqyrym jańa temir jol jelisi men 3500 avtomobıl joly salynǵan. Aqtaý portyn jańartý jumystary da júrgizilip, Quryq parom porty paıda boldy.
«Jańa strategııalyq joba óziniń tolyq tıimdiligi men múmkindigin kórsetti. Jaqynda osy port arqyly alǵashqy 1 mln tonna júk jóneltildi. Keleshekte Qazaqstannyń Kaspııdegi port ınfraqurylymynyń júkti qabyldaý jáne jóneltý múmkindigi artatyn bolady. Onyń júk tasymaly kólemi jylyna 25 mln tonnadan asatyn bolady. Qazaqstan transkaspıı baǵytyndaǵy ońtaıly baǵdarlardy qalyptastyrý úshin de qarjy bólip otyr. Bul ınvestısııanyń kólemi 10 mıllıard dollardan asady. Osylaısha, júktiń Qytaıdan, Ortalyq Azııadan Reseıdiń óńirleri arqyly transkaspıı dálizine shyǵatyn eń qysqa joldy qamtamasyz ettik», deıdi Premer-Mınıstr.
Endi 2020 jylǵa qaraı Qazaqstannyń kólik logıstıka júıesine tartylatyn qosymsha ınvestısııasy 8 mlrd. dollardan aspaq.
B.Saǵyntaev Baký-Tbılısı-Kars temir joly jelisi óńirlik saýdanyń damýyna tyń serpin beretinine senim bildirdi. Bul halyqaralyq joba ekonomıka úshin qosymsha áleýet qalyptastyryp, búkil Ońtústik Kavkaz óńirin ornyqty ári qaýipsiz damýyn qamtamasyz etetin faktorǵa aınalatynymen mańyzdy. «Búgin elimizdiń Quryq portynan Bakýdyń qazirgi ózimiz turǵan Alıat portyna Qazaqstan men Qytaıdan alǵashqy konteıneri poıyzdar parom arqyly kelip jetti. Bular ári qaraı Baký-Tbılısı-Kars baǵyty arqyly Túrkııadaǵy júk alýshylarǵa jóneltiledi. Osyǵan oraı barlyq memleket basshylaryn jáne qatysýshylardy tarıhı oqıǵamen quttyqtaımyn», dep sózin túıindedi Úkimet basshysy.
Jańa temir jol jelisi - Transkaspıı halyqaralyq kólik marshrýtynyń basty bóligi. Bul baǵyt Qytaıdan Qazaqstan, Ázerbaıjan, Grýzııa, Túrkııa jáne Shyǵys Eýropanyń birqatar elderi arqyly Batys Eýropaǵa qaraı shyǵady. Mundaı marshrýt Qytaıdan Eýropaǵa tasymaldanatyn júkti nebary 12-14 táýliktiń ishinde jetkizedi. Buryn teńiz joly arqyly 40-45 táýlik boıy uzaq jol júrýge týra keletin.
Jańa temir jol jelisi Qazaqstanǵa Qara jáne Jerorta teńizderine tóte jol ashady. Sondaı-aq, dáliz arqyly júk tasymalynyń kólemi artyp, Túrkııaǵa Qazaqstan arqyly 2020 jylǵa qaraı jylyna 2 mln konteınerge deıin júk tasymaldanady dep boljanýda.
Baký-Tbılısı-Kars jaǵa temir jol dálizine «Lokomotıv qurastyrý zaýyty» AQ men «Elektrovoz qurastyrý zaýyty» shyǵarǵan lokomotıvter paıdalanylatyn bolady. Os maqsatta qazirdiń ózinde 10 teplovoz ázirlenipti. Sonymen qatar 2020 jylǵa qaraı Qazaqstan Ázerbaıjanǵa 40 júk elektrovozyn jiberetin bolady.
Saltanatty rásimge qatysýshylar BTK jelisiniń ashylýyn sońǵy on jyldaǵy óte utymdy sheshim retinde baǵalady. Ázerbaıjan prezıdenti I.Álıev 850 shaqyrymǵa sozylyp jatqan jańa temir jol jelisi oǵan qatysýshy elderdiń birligin, baýyrlastyǵyn kórsetkenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, jańa jeli arqyly elderdiń ózara baılanysy nyǵaıa túsip, dostyq irgesi bekı tústi.
Memleket basshylary Uly Jibek jolynyń basty bóligi sanalatyn jańa temir jol magıstrali memleketterdiń ekonomıkalyq damýyna tyń serpin berip, jańa múmkindikterge jol ashatynyna senim bildirdi.
Saltanatty jıynnyń sońynda memleket basshylary jańa temir jol jelisiniń boıyna sımvolıkalyq túrde «altyn qada» qaǵyp, memorıaldyq taqtanyń tusaýyn kesti.
Qymbat TOQTAMURAT,
«Egemen Qazaqstan»