• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
17 Qarasha, 2017

Zardabyn qateliktiń tartqan biler

555 ret
kórsetildi

Kez kelgen adam sheshimi kúrde­lenip, birneshe sot prosesterine ulasatyn daýǵa basyn suǵa qoı­maı­dy. Odan ózine paıda joq ekenin de biledi. 

Naǵyz jábirlenýshi ǵana ja­nyn aýyrtqan jaǵdaıdyń oń she­shimine jetýi úshin sottan sotqa júgiredi. Biraq bul ońaılyqpen kele salatyn jeńis emes. Sony biletin kóptegen adam daýdan qashyp, sotqa shaǵymdanbaı, shamasy kelgeninshe tynysh júrgendi  qalaıdy.

Alaıda zańdy barlyq adam bil­genimen, sonyń zańdylyǵyn kóbi us­tana bermeıdi ǵoı. Sonyń saldarynan bireý baspanasyna, bireý qyzmetine, bireý kásibine, bireý jyljymaıtyn múlikke, bireý alatyn járdemaqysyna qatysty iske amalsyzdan aralasady. Qaısybir sala qyzmetkerleriniń biri abaısyzda jibergen kemshilik sońy osylaısha keıde bitpes daýǵa aınalady. Sodan o basta burmalanǵan is nebir sottan sotqa jetse de qaınar kózin taba almaı aqyry óshedi. Al keıde sol sot bir sheshim shyǵarǵanymen shyndyqqa jete almadym degen jábirlenýshiniń tartqan azabyn tarazyǵa tartsańyz, rasynda, shyndyqtyń aýyly bultarysta qalǵany da baıqalady. Sosyn bul jolda túbi bir shyndyqqa jetem dep bar ómirin sottasýǵa arnaıtyn, ne sol ómirin qıyp jiberýge de baratyn adamdar tabylady.

Biraq osy baǵytta eń ońaı da, ádi­letti jol sol burmalanǵan istiń kó­zin taýyp, ashyp jiberý ǵoı. Arja­ǵynda móp-móldir bulaq sýyndaı shyn­dyqtyń ózi de qaınap shyǵyp, boı bermeı aǵyp ala jóneleri sózsiz. О́ıtkeni naqty aqıqat kórinip turǵan soń jábirlenýshi de, daýlasýshy da toqtamǵa keledi. Burynǵy bılerimizdiń qara qyldy qaq jarǵan qasıeti, meıli kim bolsa da, osy shyndyqpen kóz jetkizýde bolǵan ǵoı. Al búginde mundaı berekeli is quqyq qorǵaýshylar men sottardyń ǵana qolynan keledi deımiz. Máselen, Atyraý oblysy, Jylyoı aýdanyndaǵy Qulsary qalasynyń turǵyny Epbol О́tegenov ózin 1931 jyly dúnıege kel­dim dep esepteıdi. Biraq bar másele, je­ke kýáliginde ony 1938 jyly týǵan dep jazylypty. Sodan osy ýaqytqa deıin Epbol Tasymuly 1931 jyly týylǵanyn dáleldeı almaı keledi. Nege? О́ıtkeni oblystyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy bolǵan Q. Rızýanov: «Aryzdanýshy ákesiniń qashan qaıtqany jóninde arhıvten derek taba almaı júr. Eger zań oryndary shyndap aınalyssa, mundaı derek te, basqa da onyń sózin dálelder derekter ábden tabylýy múmkin. E.О́te­genov sábı ke­zinde ákesinen aıy­rylǵan. Jas anasy ekinshi ret tur­mysqa shyqqanymen, kóp uzamaı ol da dúnıeden ótken. Sóıtip E.О́tegenov ógeı áke qolynda jetim bolyp qıyn turmys keshken. О́geı ákesi ony óz sharýasyna jegý úshin oqýǵa da, armııaǵa da almasyn dep keıin jasyn shegerip, 1938 jyly týǵan dep jazdyrtqan. Al onyń bala kezinen birge ósken aýyldastary bar. Solar Epbol Tasymulynyń qaı jyly týǵanyn naqty kórsetip qolhat jazyp, notarıýspen kýálandyryp bergen», deıdi.

Al endi kókeıde turǵan suraq: «Ep­bol Tasymuly nege aryzdanady?», deısiz ǵoı. Sebebi tıisti sala qyz­met­kerleriniń jiti aralaspaýynan áli kúnge anyqtalmaı qalǵan naqty týǵan jyl máselesi, ózin búginde 85-ke keldim dep esepteıtin Epbol Ta­sy­m­ulynyń tyl ardageri retinde tanylýy­na kedergi keltirip otyrǵan kórinedi. Sóıtip soǵys jyldarynda tylda bala bolyp eńbek etse de, bar jeńildikten qur qalyp otyrǵan jaıy bar eken. Árıne bul máseleniń sońǵy núktesin sot qana qoıa alatyny belgili. Biraq ol úshin bir derek kerek. E.О́tegenovtiń joǵaryda aıtylǵan arhıvti aralaýǵa shamasy kelmese de, ózi medısınalyq saraptamadan ótip, sonyń qaǵazy men óziniń týǵan jylyn biletin kýágerlerdi alǵa tartady. Kýágerler onyń sózin rastap otyr. Birneshe dáriger qol qoıǵan sot-medısınalyq saraptama da: «Komıssııalyq sot-medısınalyq saraptama barysynda azamat О́tegenov Epbol Tasymulynyń jas shamasy 08.05.2015 jyly komıýterlik tomografııalyq túsirýimniń negizinde 75-85 jas aralyǵyna sáıkes keledi», dep­ qorytyndy shyǵarylypty.

Alaıda qarııa qansha jerden óziniń aıtqany, dáleli durys dep tapsa da, kezinde jazylyp ketken týǵan jyl deregi boı berer emes. Aldaǵy ýaqytta da boı bermeıtin sekildi. О́ıtkeni onyń durys, burystyǵyna qarııadan basqa eshkim shyn janashyrlyqpen alańdap otyrǵan joq. Al qarııanyń munyń rastyǵyn tolyǵymen dáleldep shyǵýǵa shamasy joq. Sóıtip Epbol Tasymulynyń bul ǵumyry daý qýa­laýmen ótetin de sekildi kórinedi. Aqı­­qatqa kóz jetkizeri de neǵaıbyl. Qa­rap otyrsańyz, bul ómirde jalǵyz bul qarııanyń ótinishi ǵana emes, talaı jan­nyń aqıqat isi bultarysta qalyp, ashy­lmaı jatady-aý.

Aleksandr TASBOLAT, «Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar