Májilis birqatar zań jobalaryn maquldady

Bir­aýyzdan quptalǵan qujattar qatar­­ynda «Qazaqstan Respýb­lıka­syndaǵy kedendik retteý týra­ly» kodeks pen Qazaqstan Úki­metiniń Grý­zııa úkimetine bergen mem­lekettik kredıtterin qaı­ta qu­rylymdaýǵa qatys­ty ratı­fı­ka­sııalyq zań jo­basy jáne kólik júıe­si­niń tıimdi avtojol ın­fra­­qu­­ry­lymyn qurý múmkin­digin qam­ta­masyz etetin zań jobalary boldy.

Qaryz qarjylaı qaıtarylatyn boldy

Kún tártibi boıynsha eń aldymen depýtattar nazaryna Májilistiń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi Sergeı Sımonov pen depýtat Omarhan О́ksikbaevtyń baıandaýymen «2018-2020 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasyna Senat engizgen ózgerister men tolyqtyrýlar tanystyryldy. Atalǵan zań jobasy daýysqa salynyp, nátıjesinde qujat biraýyzdan maquldandy. Aıta keteıik, endi zań Memleket basshysynyń qol qoıýyna joldanady.

Sodan keıin depýtattar nazaryna «Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Grýzııa úkimeti arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Grýzııa úkimetine bergen memlekettik kredıtteri boıynsha Grýzııa úkimetiniń bereshegin qaıtadan qaıta qurylymdaý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy tanystyryldy. Qarjy mınıstri Baqyt Sultanovtyń túsindirýinshe, 1996 jylǵy kelisimge sáıkes, Grýzııa tarapy Qazaqstanǵa tóleıtin bereshekti óteý jónindegi somasy 25 mln AQSh dollarynan astam mólsherdegi retteletin somany bıyldan bastap 2025 jylǵa deıingi aralyqta qaıtarady dep kózdelgen. Al bul máselege qatysty pikir bildirgen depýtat Irına Ýnjakova bolsa, Grýzııa úkimetiniń bereshekti qaıtarmaýǵa qatysty jaǵdaıy 20 jyldan asyp bara jatqa­nyn eske saldy. О́z kezeginde Májilis Tór­aǵa­sy N.Nyǵmatýlın de basqa elder­­diń Qazaqstanǵa qaıtarýǵa tıis bereshek­­­terin ýaqytynda retteý kerektigine nazar aýdardy. 

«Grýzındik áriptestermen qaryz máselesiniń rettelgeni jaqsy. Degenmen, bul bosańsýǵa sebep bolmaýy kerek. О́ıtkeni basqa eldermen qaryzdar bo­ıynsha áli rettelmegen suraqtar bar», dedi N.Nyǵmatýlın Qarjy mınıstrine qarata aıtqan sózinde. Al depýtat Qojahan Jabaǵıevtiń saýalyna jaýap berý barysynda Qarjy mınıstri qarajat qarjylaı qaıtarylatyndyǵyn málim etti.

Qyzmettik erkindik jaýapkershilikten bosatpaıdy

Sodan keıin depýtattar «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir Kons­tı­týsııalyq zańdaryna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn talqylady. Onda respýblıkalyq bıýdjet qarjy­laryn qatań baqylaý jaǵdaıy sóz etildi. Sony­men qatar zań jobasy aıasynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyna bólingen res­pýb­­lı­kalyq bıýdjet qarjylaryn tıim­di jáne maqsatty túrde paıda­laný tártibi AHQO basqarmasy men Qar­­jy mınıstrliginiń birlesken aktisi bo­ı­ynsha anyqtalatyny kózdel­gen. Osyǵan oraı depýtattar atalǵan or­ta­lyq qyzmetinen bólinetin memleket­tik qar­jyny baqylaý jaıyna alańdaýshylyq bildirdi.

Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatýlın AHQO ókiline qarata aıtqan sózinde: «Eshkimde, ásirese AHQO ortalyǵy basshylyǵynda ortalyqtyń óz betinshe qyzmet etýine múmkindik berý, memleketten bólingen qarjyny baqylaý jaýapkershiliginen bosatady degen oı bolmaýǵa tıis. Ortalyqqa bólingen qarjynyń maqsatty paıdalanýy únemi Esep komıtetiniń baqylaýynda», dedi.

Zań jobasyn ázirleýshi top ókilderiniń túsindirýinshe, bul qujat sot júıesi, memlekettik rámizder, Kons­tı­týsııalyq keńes, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy qyzmetiniń máseleleri bo­ıynsha zańnamany odan ári jetildirý maqsatynda daıyndalǵan. Budan bó­lek, «Astana» halyqaralyq qarjy orta­lyǵy týraly» Konstıtýsııalyq zańǵa da qajetti ózgerister engizý kózdelgen. 

«Konstıtýsııaǵa sáıkestendirý maq­satynda Astana qalasynyń shegin­degi aýmaqta qoldanylatyn erekshe quqyqtyq rejim tek qarjy salasyna qatysty ekeni naqtylanady. Orta­lyq­tyń organdary retinde Ortalyqty basqarýshy jáne halyqaralyq tórelik ortalyǵy qosylady», dedi Ádilet mınıstri Marat Beketaev.

Mınıstrdiń sózine qaraǵanda, sýdıalar Qazaqstannyń nemese basqa da memleketterdiń azamattary bolýy múm­kin. Bul óz kezeginde sheteldik ınves­tor­­larǵa qolaıly bolýy úshin sýdıa­lar­ǵa aǵylshyn quqyǵyn paıdala­nýǵa múmkindik beredi.

Otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasy men Halyqaralyq qaıta qurý jáne damý banki arasyndaǵy Qaryz týraly kelisimge «(Ońtústik – Batys avtomobıl joldaryn damytý jobasy: Batys Eýropa – Batys Qytaı halyqaralyq tranzıt dálizi (OAО́EY 1b jáne 6b)) № 2 túzetýlerge qatysty Qazaqstan Respýblıkasy men Halyqaralyq qaıta qurý jáne damý banki arasyndaǵy kelisim-hatty ratıfıkasııalaý týraly» zańynyń jobasy qyzý talqylanyp, maquldandy.

Qaryz týraly kelisimge engiziletin túzetýler «Kúrti – Býrylbaıtal» (85 km) jáne «Uzynaǵash – Otar» (96 km) jolynyń qosymsha ýchaskelerin qosýdy kózdeıdi.

«Kúrti – Býrylbaıtal» jáne «Uzyn­aǵash – Otar» avtojolynyń ýchaskelerin rekonstrýksııalaý kólik júıesiniń tıimdi avtojol ınfraqurylymyn qurý múmkindigin qamtamasyz etedi jáne eldiń tranzıttik áleýetin arttyrýǵa yqpal etetin bolady. Jalpy uzyndyǵy 181 shaqyrymdyq asfalt-betondy tórt jolaqty jol jobasyn júzege asyrý merzimi 2018-2020 jyldarǵa josparlanǵan», dedi Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek.

Jaýap berý merzimi jeti kúnge qysqardy

Bul kúni depýtattar «Qazaqstan Res­pýblıkasyndaǵy kedendik retteý týraly» kodeks jobasy men oǵan ilespe zań jobasyn maquldaǵan edi. Oraıly sátte óz oıyn bildirgen Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın atalǵan qujattyń talaptarǵa sáıkes ázirlengenin, eksport-ımportty retteý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵanyn atap ótti.

«Memleket basshysy jarııa etken Ult josparyndaǵy tapsyrmaǵa sáıkes, kedendik retteý jumystary jańa talap­qa saı ázirlendi. Sonyń nátıjesinde eks­porttyq jáne ımporttyq keden rásim­derin retteý úshin barlyq jaǵdaı    jasal­dy. Bul, árıne, elimizdiń ekonomıka­syn kóterýge, onyń ishinde, bizdiń kásiporyndarǵa da tıimdi jumys isteýge jol ashatyn bolady», dedi ol.

Sonymen qatar jıynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine aqparat jáne kommýnıkasııalar máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy ekinshi oqylymda maquldandy.

Zań jobasy jóninde baıandama ja­sa­ǵan Májilistegi Áleýmettik-máde­nı damý komıtetiniń hatshysy Beı­bit Mamraev BAQ-ta shyǵý derekterin jarııa­laý tártibin buzǵany úshin jaýap­kershilikti jeńildetý (aıyppuldyń kúshin joıý) máselesi sheshim tapqanyn tilge tıek etti.

«Sonymen qatar BAQ úshin adamnyń beınesin jarııalaýǵa kelisimdi qajet etpeıtin kezder naqtylanyp, tele-radıo baǵdarlamalardy jabý jaǵdaılarynda teriske shyǵarýdy taratý jáne berý tártibi men resmı habarlarǵa kirmeıtin máseleler boıynsha buqaralyq aqparat quraldarynyń suraý salýlaryna aqparat ıelenýshilerdiń jaýap berý merzimderin kúntizbelik 15 kúnnen 7 jumys kúnine deıin qysqartý jaıy da qarastyrylǵan», dedi depýtat.

Nurlybek DOSYBAI, «Egemen Qazaqstan»