2017 jylǵy 13 qarasha kúni respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetinde jaryq kórgen, gazettiń oblystaǵy menshikti tilshisi Hamıt Esamannyń «Turǵyndardy tolǵandyrǵan túıtkil» atty maqalasynda birqatar syn aıtylǵan bolatyn. Osyǵan oraı aýdan ákimdigi tarapynan biz óz jaýabymyzdy joldap otyrmyz.
Shý qalasyna deıin uzyndyǵy 106 sharshy metr jáne dıametri 325 mm jer asty bolat gaz qubyry «Qordaı» avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasynan júrgizilgen. Aýdanda 36 eldi meken bar. Onyń ishinde Shý qalasy, Jańajol, Kókqaınar, Belbasar, Eńbekshi, Tóle bı, Birlik, Qonaev, Kóktóbe, Birlikústem eldi mekenderi gazdandyrylǵan. Alǵa, Saýytbek aýyldary gazdandyrylýda. Sondaı-aq Abaı, Moıynqum, Jıenbet, Eńbek, Aqtóbe, Balýan Sholaq, Báıdibek, Aqtasty, Bóltirik, Dalaqaınar, Shoqpar, Tasótkel sý qoımasy, Aspara, Tasótkel, Jaısan, Orazaly batyr, Aqsý eldi mekenderine gazdandyrý úshin magıstraldy gaz qubyryn júrgizýge jobalaý-smetalyq qujattar ázirlenýde. Al Ań sharýashylyǵy, Jıdeli, Espe, Qulaqshyn, Alaıǵyr, Qumózek aýyldarynyń taýarlyq gazǵa qosylý múmkindigi bolmaı otyr. Sebebi halyq sany az jáne eldi meken magıstraldy gaz qubyrynan qashyqta ornalasqandyqtan gaz qubyryn júrgizý tıimsiz.
2014 jyly Tóle bı aýyldyq okrýginiń ákimi E.Daberov jáne «Parıev» JShS dırektorynyń orynbasary Nurhoja Dúısenbekovpen ótken aýyl turǵyndarymen kezdesý barysynda turǵyndar gaz qubyryn jer astymen tartý tehnologııasyn jáne 420 myń teńge qarjyny quraǵan taýarlyq gazǵa qosylý qunyn biraýyzdan qoldaǵan bolatyn. Sol ýaqytta kóshege áli de gaz qubyry júrgizilmegendigine qaramastan, bar bolǵany 8 tútin merdiger uıymmen kelisimshartqa otyrǵanymen, gaz qubyry úı irgesinen ótip, tutynýshy oǵan is júzinde qosylmaǵandyqtan, eshqaısysy qarajat tóleýdi bastamaǵan edi. Sondyqtan bul azamattarmen jasalǵan kelisimshart ózgertildi.
«Egemen Qazaqstan» gazetinde jazylǵan baǵanyń 570 myńǵa kóterilý sebebine keler bolsaq, 2015 jyly qurylys materıaldary qunynyń eki esege qymbattaýyna, ıaǵnı qarjylyq ózgeristerge baılanysty taýarlyq gazǵa qosylý quny 150 myń teńgege qymbattap, jalpy somasy 570 myń teńgeni qurady jáne bul somaǵa pesh kirmeıdi. Gaz qubyryn tartý jumystary barysynda merdiger «Parıev» JShS turǵyndardyń kelisimi boıynsha Shý qalasyndaǵy Jaısan turǵyn úı alqabynan Tóle bı aýylyna deıingi 8,5 shaqyrymdy quraıtyn polıetılen gaz qubyryn 281 myń teńgege jer astymen júrgizdi. Sondaı-aq jalpy sany 4200 tútindi qamtıtyn aýyldaǵy jalpy uzyndyǵy 136 shaqyrymnyń 31 shaqyrymyna qubyr tartyldy. Gaz júrgizýshi merdiger búgingi kúnge óz qarajaty esebinen 1 mıllıard 600 myń teńge bolatyn ınvestısııa salǵan.
Tóle bı aýylyndaǵy gazdandyrý jumystarynyń ózge aýyldarǵa qaraǵanda ereksheligi qazirgi talapqa baılanysty jer asty gaz qubyry júrgizilgen. Sondyqtan merdiger «Parıev» JShS-niń aýyldy gazdandyrýǵa ketetin shyǵyny 1 mıllıard 670 mıllıon teńgeni quraıdy. Bul qarjyny 4170 aýla sanymen shaqqandaǵy tólem baǵasy Tóle bı aýylyndaǵy kóshelerge júrgizilgen gaz qubyrlarynyń qarjysy ár úıge 390 myń teńgeden, Shý qalasynan Tóle bı aýylyna deıingi joǵary qysymdy magıstraldy gaz qubyrynyń qarjysy ár úıge 60 myń teńgeden, kóshege júrgizilgen gaz qubyrynan aýla boıymen qosylý núktesine deıingi qarjysy 120 myń teńgeden aınalady. Sonda barlyq tólem baǵasynyń qosyndysy 570 myń teńge bolady.
Sondaı-aq maqala barysynda tabıǵı gazǵa qosylý quny men pesh, taǵy basqa qajetti zattardy qosqanda jalpy quny 80 myń teńgege baratyny da aıtylǵan. Jalpy shyǵynnyń mundaı somaǵa jetýiniń birden-bir sebebi, gaz peshi qunynyń qymbattyǵy dep bilemiz. Mysaly, aýdandaǵy saýda ortalyqtarynda gaz peshiniń quny 120 myń jáne 200 myń teńge aralyǵyn qamtıdy.
Endi belgilengen baǵany tómendetý boıynsha mynadaı jumystar atqaryldy. Shý qalasyndaǵy Jaısan turǵyn úı alqabynan Tóle bı aýylyna deıingi 8,5 shaqyrymdy quraıtyn magıstraldy gaz qubyryna oblystyq máslıhat arqyly 251 mıllıon 145 myń teńge qarjy magıstraldy gaz qubyryn satyp alýǵa bólinip, tıisti qujattar resimdelgennen keıin 95 myń teńgege arzandap, nátıjesinde turǵyndarǵa belgilengen baǵa 475 myń teńgeni qurady. Tóle bı aýyly turǵyndarynyń óz erikteri boıynsha gazǵa qosylǵan úı aýlasyna qajetti qurylǵylar ornatýǵa jumsalatyn 52800 teńge qarajat osy somanyń ishinde. Al basqa aýyldarda gazǵa qosylý baǵasynyń ishinde bul qarjy qosylmaǵan. Iаǵnı, bular – eseptegish quraly – 12500 teńge, joba – 15200 teńge, jobamen kelisim – 2100 teńge, arka – 20 myń teńge, jeldetkish – 6 myń teńge. Bul qarajatty qospaǵanda 422 200 teńgeni quraıdy.
Maqala barysynda aıtylǵan aýdan ákiminiń orynbasary N.Jaqsybaevtyń málimdemesi qazirgi ýaqytta óz kúshinde. Iаǵnı, alǵashqy tólemaqy 100 myń teńgeni tólep, qalǵan somany bir jyl ishinde bólip tóleý qarastyrylǵan. Sonymen qatar áleýmettik álsiz toptar úshin ózge de tıimdi jeńildikter bar.
Tóle bı aýyly boıynsha 59 kósheniń 23 kóshesine gaz qubyry júrgizilip, búgingi tańda 23 kóshe boıynsha 1300 abonenttiń kógildir otynǵa qosylý múmkindigi týdy. Onyń ishinde 280 turǵyn gazǵa qosylyp, kelisimshart jasasqan 300 abonent gazǵa qosýǵa qatysty qurylys jumystaryn júzege asyratyn kásiporyn jumysshylarynyń qubyrǵa jalǵap berýin kútýde. Gazǵa bir abonenttiń qosylý baǵasy – 475 myń teńge. Jalpy, bul jumystardyń oryndalýy baqylaýǵa alynyp, nazardan tys qaldyrylmaıtyn bolady.
Zııat TURSYNULY,
aýdandyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy,
jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary
bóliminiń basshysy
Jambyl oblysy,
Shý aýdany