«Jańa jahan­dyq bolmystaǵy Qazaq­stannyń jańǵyrý modeli» atty parla­menttik konferensııa ótti

Onyń jumysyna Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın, Ázerbaıjan Respýblıkasy Mıllı Medjlısi tóraǵasynyń orynbasary Valeh Aleskerov, Bolgarııa Respýblıkasy Halyq jınalysy tóraǵasynyń orynbasary Va­le­rı Jablıanov, Majarstan Mem­lekettik Jınalysy tór­aǵa­synyń orynbasary Tamash Shneı­der, Reseı Memlekettik Dýma­sy tóraǵasynyń orynbasary Ser­geı Neverov, Túrkııa Respýb­lıkasy Uly Ulttyq Jına­lysy tóraǵasynyń orynbasary Ahmet Aıdyn, BUU-nyń Qazaqstan Res­pýb­lıkasyndaǵy Turaqty úıles­tirýshisi Norımasa Shımomýra, so­ny­men qatar Syrtqy ister mı­nıstri Qaırat Ábdirahmanov, Ult­tyq ekonomıka mınıstri Tı­mýr Súleımenov pen Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáý­ren Abaev, Qazaqstan Parla­men­tiniń depýtattary, 15 sheteldik parlamentterdiń depýtattary, dıplomattyq korpýs ókilderi, sarapshylyr, ekonomıka jáne saıasat mamandary jáne t.b. qatysty.

Konferensııanyń plenarlyq otyrysyn Májilistiń Halyq­aralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Máýlen Áshimbaev ashyp, júrgizip otyrdy. Tuńǵysh Prezıdent kúniniń qarsańynda osyndaı forým ótkizý dástúrge aınalyp keledi, dep bastady ol óziniń sózin. Bıylǵy konferensııanyń maqsaty Prezıdent N.Nazarbaevtyń Qa­zaq­stan ekonomıkasynyń damýy men halyqtyń ál-qýatynyń ny­ǵaıýyn kózdegen jańǵyrý modelin qazaqstandyq jáne sheteldik sarapshylarmen, saıasatkerlermen, mamandarmen birlesip talqylaý, deı kelip, olar Prezıdenttiń «Qa­zaq­stannyń úshinshi jańǵy­rýy: jahandyq básekege qabi­let­tilik» atty Joldaýynda já­ne «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jań­ǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda aıtylǵanyn eske saldy. Sonymen birge ol búgingi talqylaýlardyń mazmundy ári nátıjeli bolaryna senim bildirdi.

Odan ári sóz Parlament Má­jilisiniń Tóraǵasy Nurlan Nyǵ­matýlınge berildi.

Ol bul konferensııanyń Tuń­ǵysh Prezıdent kúni qarsańynda jyl saıyn ótetin dástúrli já­ne óte mańyzdy shara ekenin, óıt­keni bizdiń elimiz jetken tabys­tar men bolashaq josparlar, tek qana Prezıdent Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń atymen baılanysty ekenin atap ótti. «Elbasynyń dana saıasatynyń arqasynda keń-baıtaq qazaq jeri tatýlyqtyń úlgisine aınalyp, damýdyń «qazaqstandyq joly» qa­lyptasty. Osy jolda Par­lament árqashanda Elbasynyń senimdi tiregi bolyp keledi. Endi táýelsiz elimiz damýdyń jańa kezeńine aıaq basty. Ol – Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy. Bul – bizdiń memleketimiz úshin zaman talabyna saı ósýdiń basty baǵyty, sonymen birge alǵa qoıǵan uly maqsattarǵa jetýdiń kepili», – dedi N.Nyǵmatýlın. Sondaı-aq Májilis Tóraǵasy búgingi kez­de­sýdiń qyzyqty jáne paıdaly bolaryna senim bildire otyryp: «Búgingi konferensııanyń taqyryby kezdeısoq alynǵan joq. Qazirgi tańdaǵy ekonomıkanyń damýy úshin jańasha kózqaras kerek. Qalyptasqan qazirgi jaǵ­daı álemdik ekonomıkanyń, geosaıası damýdyń, áleýmettik trans­formasııanyń múldem jańa tár­tipterin talap etedi. Jańadan oılap tabylyp, iske qosylyp jatqan tehnologııalardyń ósimi jyl saıyn geometrııalyq progressııaǵa teń jaǵdaıda. Prezıdent N.Nazarbaev óziniń bir sózinde osyǵan baǵa bere kelip, jańǵyrtýdy engizý jyldarǵa emes, mınýttarǵa esep­telýi kerek degen edi. Álemdik da­mý kóshinen qalmaımyn degen árbir el ómirdiń talabyna oraı jańalanyp, jańǵyryp oty­rýy kerek. Mine, sondyqtan da Nursultan Nazarbaev óziniń úshin­shi jańǵyrtý baǵdaryn jasap, Úkimettiń aldyna ony iske asyrý mindetterin qoıdy», – dedi.

Spıker óziniń sózinde KSRO qulaǵannan keıingi Qazaqstannyń asa qıyn ekonomıkalyq jaǵ­daıyn eske ala kelip, Prezıdent N.Nazarbaevtyń basshylyǵymen na­ryqtyq qatynastardyń qalaı qurylǵanyn, memlekettik jáne qoǵamdyq basqarý ınstıtýt­ta­rynyń qalaı túzilgenin aıtyp ótti. Odan ári Qazaqstannyń búgingi qol jetkizgen tabystaryn, sonyń ishinde halyqaralyq bedeliniń álemdik qoǵamdastyqta ábden moıyndalǵanyn aıtyp ótti. Sóziniń sońynda ol úshinshi jańǵyrýdy tabysty iske asyrý úshin Qazaqstanda barlyq jaǵdaı bar ekenin aıta kelip, sonyń ishinde sapaly adamı kapıtaldyń da múmkinshilikteri zor ekenin atap ótti.

Syrtqy ister mı­nıs­tri Qaırat Ábdirahmanov halyqaralyq kezdesýlerdiń barysynda kórshiles elder men álemniń basqa túpkirlerinen de Qazaqstannyń damý úlgisine, jańǵyrý modeline degen shynaıy qyzyǵýshylyqtyń bar ekenin jáne onyń udaıy ósip kele jatqanyn nyq senimmen aıtýǵa tolyq negiz bar ekenin atap kórsetti. Onyń aıtýynsha, búgingi tańda táýelsiz Otanymyz álemge óziniń baıan­dy saıası turaqtylyǵymen, ke­shendi ekonomıkalyq damýymen, baı mádenıetimen keńinen tany­mal. «BUU Qaýipsizdik Keńe­sine múshe bolyp saılandyq. Sı­rııa­daǵy qandy janjaldy ret­teý jóninde «Astana prosesin» qabyldaýdamyz. Asa ózekti «Bo­lashaq energııasy» taqyry­byn­da EKSPO-2017 halyq­a­ralyq kór­mesin ótkizdik. Osyn­daı qomaq­ty tabystarymyz Qazaq­stan­nyń álemdik arena­da óziniń laıyq­ty oryn tapqa­nyn kór­setedi. Osy­nyń bári, árıne, Qa­zaq­stannyń kóp­et­nosty halqynyń eren eńbe­gi men Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń salıqaly kósh­bas­shylyǵynyń arqasy», dedi ol.

Q.Ábdirahmanov odan ári Qa­zaqstannyń bıylǵy damýyna Elbasy N.Nazarbaevtyń bılik tar­maqtarynyń ókilettikterin qaıta bólý, Qazaqstannyń úshin­shi jańǵyrýy jáne «Rýhanı jań­ǵyrý» baǵdarlamasy sııaqty úsh jańa strategııalyq mindetteri qýatty serpin bergenin atap ótti. «Al eldiń syrtqy ister qyzmeti osy strategııalyq mindetterdi álem­dik qoǵamdastyqqa belsendi túr­de keńinen taratyp otyrdy. Bul jumysta Parlament depý­tat­tarynyń da aıtarlyqtaı úlesi bar ekenin aıtýǵa tıispin», deı kelip mınıstr odan ári Qazaqstan ekonomıkasyna táýelsizdik jyldary quıylǵan barlyq ınvestısııa kólemi 260 mlrd AQSh dollaryna jetkenin aıtty. Sonyń ishinde ústimizdegi jyldyń alǵashqy jartysynda byltyrǵy sáıkes merzimmen salystyrǵanda ol 8,6 paıyzǵa artyp, 10,5 mlrd dollar bolypty. Bul iste de qolaıly zańnamalyq jaǵdaı týǵyzǵan parlamentshilerdiń belsendi qyzmetteri atalyp ótti.

Prezıdenttiń jańǵyrý baǵ­dar­lamasynyń aıasynda syrtqy saıasat vedomstvosynyń aldaǵy mindetteri týraly aıtqanda Qaırat Ábdirahmanov Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy eldermen dástúrli dostyq pen týysqandyq qatynastardy odan ári damytý maqsaty alda turǵanyn atady. Aldymyzdaǵy jyldyń naýry­zynda Elbasynyń tóraǵalyq etýi­men ortalyqazııalyq kóshbas­shylardyń kóp jyldardan keıingi Qazaqstandaǵy kezdesýi bolady, dedi ol. Sonymen qatar BUU Qa­ýip­sizdik Keńesindegi turaqty emes múshelik jumysy jalǵasyp, qań­tar aıynda osy bedeldi uıym­ǵa Qazaqstannyń tóraǵalyq etýine daıyndyq júrgizilip jat­qany jetkizildi. Sonymen birge ol 2018 jyly Astanada Álem­dik jáne dástúrli dinder kósh­bas­shylarynyń kezekti VI sezi bolatynyn atap ótti.

Forýmǵa arnaıy kelgen Reseı Federasııasy Federaldy Jı­nalysy Memlekettik Dýmasy Tóraǵasynyń orynbasary Ser­geı Neverov bıyl Qazaqstan men Reseıdiń dıplomatııalyq qaty­nasyna 25 jyl tolǵanyn, búginde eki el senimdi dos, strategııalyq árip­teske aınalǵanyn atap ótti. Bul qos el prezıdentteriniń bir-birimen úndes syndarly kóz­qarasynyń nátıjesi ekendigine jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly kelisimge dál osy qazaq jerinde qol qoıylǵanyna aıryqsha nazar aýdardy.

Al Túrkııa Respýblıkasy Uly Ulttyq Jınalysy Tóraǵa­sy­­nyń orynbasary Ahmet Aı­dyn Qazaqstan men Túrkııa ara­syn­daǵy baılanystar tereń máde­nı ári baýyrlastyq qa­rym-qa­tynasqa negizdelgenin, eki el pre­zıdentteriniń jıi qa­rym-qa­tynasy qos memleket arasyn­daǵy yntymaqtastyqtyń tereńdigin kórsetetinin sóz etti. Majarstan Memlekettik Jınalysy Tóraǵasynyń orynbasary Tamash Shneıder: «Bul meniń Qazaqstanǵa alǵash kelýim emes. Men óńirlerde de boldym. Maǵan xalyqtyń kóńil-kúıi men erteńge degen senimi unaıdy. Bul – árıne, Nursultan Nazarbaevtyń 27 jyldaǵy eńbegi. Keńes Oda­ǵy ydyraǵan tusta xalyqty birik­tirip, osy jyldar ishinde eldi ǵana emes, xalyqtyń sanasyn jań­ǵyrtýdaǵy Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń eńbegin búginde álemdik qoǵamdastyq tanyp, bilip, qoldap ta otyr», dedi.

Mańyzdy sharada, sondaı-aq Bolgarııa Respýblıkasy H­alyq Jınalysy Tóraǵasynyń oryn­basary Valerı Jablıanov, Ázer­baıjan Respýblıkasy Mıl­lı Med­jlısi tóraǵasynyń oryn­basary Valeh Aleskerov, BUU-nyń Qazaq­­standaǵy Tu­raqty úı­les­tirýshisi Norımasa Shımomýra sóz alyp, bizdiń elimiz­diń ózgege uqsamaıtyn ózindik jań­ǵyrý úlgisine jan-jaqty pikir bildirdi.

Aıta keteıik, konferen­sııa barysynda Májilis Tór­aǵasy Nurlan Nyǵmatýlın birqa­tar eki­jaqty kezdesýler ót­kizdi. Má­selen, Reseı Federa­sııa­sy Fe­deraldy Jınalysy Mem­le­ket­tik Dýmasy Tóraǵasynyń oryn­ba­sary Sergeı Neverovpen kezde­sýde Májilis spıkeri áripte­sin «Edınaıa Rossııa» fraksııa­sy­nyń jetekshiligine saılanýy­men quttyqtap, bul qazaqstan­dyq-reseılik, sonyń ishinde, par­la­mentaralyq yntymaqtastyqqa tyń serpin beretindigine senim bildirdi. Taraptar eki elde júrgizilip jatqan reformalardy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etýde, tájirıbe almasýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy.

Odan ári Nurlan Nyǵmatýlın Túrkııadan, Majarstannan, Bol­garııadan, Ázerbaıjannan kelgen áriptesterimen kezdesip, ekijaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtýdyń ózekti suraqtaryn talqylady.

Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan»