Bos jatqan jer telimi qaıtaryldy

Zelenov aýdany – Oral qalasynyń mańynda qolaıly jerde ornalasqan, topyraǵy eń qunarly sanalatyn aımaq. Onyń ústine bul óńirge shalǵaı aýdan turǵyndary jappaı kóship kelip ornalasty. Sodan da bolar Zelenov aýdany sharýa júrgizý úshin de, jeke mal úshin de jerden tapshylyq kórip otyrǵany ras edi. О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda Zelenov aýdanynyń bıylǵy on aılyq áleýmettik-ekonomıkalyq damýy týraly esep bergen aýdan ákimi Ashat Shaharovtyń osy málimdemesi aýyldaǵy aǵaıynnyń kóńilinen shyqqany anyq.

Qunarly topyraq bolǵan soń aýdan sharýashylyqtary negizinen egin egedi. Ákimniń aıtýynsha, óńirde bıyl 215,8 myń ga alqapqa dán sebilgen eken. Munyń 133,3 myń gektary dándi daqyldar bolsa, maıly daqyldar – 31,5 myń ga, mal azyǵy – 47,7 myń ga, kartop, kókónis, baqsha daqyldary 3,2 myń ga quraǵan. Mine, jaz boıǵy eńbek aqtalyp, dıqandar ár gektardan orta eseppen 17,3 sentner ónim alypty. Jalpy alynǵan ónim 225,3 myń tonnaǵa jetken.

Qazirgi memlekettik saıasat aýyl sha­rýa­shylyǵynda qyzmet etetin kásip­oryndardyń irilenýin qalaıdy. Bul baǵytta aýdanda 9 aýylsharýashylyq kooperatıvi qurylǵan. Onyń tórteýi – iri qara malyn bordaqylaýmen, ekeýi – sút óńdeýmen, ekeýi – tuqymdyq túr­lendirýmen, bireýi baý-baqsha ósirýmen shuǵyldanady.

Árıne, jer bolsa ol jerge eńbek ete­tin sharýa da tabylady. Bıyldyń ózinde shaǵyn jáne orta kásipkerlik salasynda 988 jańa jumys orny ashylyp, 14 shaǵyn jáne orta kásipkerlik nysany iske qosylǵan. 

О́ńirde kásipkerliktiń damýyna memleket tarapynan kórsetilip otyrǵan qol­daý tikeleı áser etedi. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheń­be­rinde 2017 jyldyń 10 aıynda jal­py quny 1 930,2 mln teńge quraıtyn jáne 222 jańa jumys ornyn ashatyn 21 joba maquldanǵan. 4 kásipker 9 mln teńgeden asa qaıtarymsyz grant alyp, aýdanda aıran-sút óndirisin (túrik aırany), jumsaq ıilgish tas, toqyma óndirisin, hımııalyq ónim alýǵa qajetti mıneraldy shıkizat óndirisin jolǵa qoıǵan.

– Iri ınvestısııalyq jobalar qata­rynda eki jobany bóle-jara ataýǵa bolady. Birinshisi – «Jaıyq Agro LTD» JShS Shapov aýyldyq okrýginde óndiristik quny 4,087 mlrd teńge bolatyn, qýaty jylyna 6000 tonna qus etin óndiretin, 200 adamdy jumyspen qamtıtyn qus fabrıkasyn salyp jatyr. Ekinshi joba – Beles aýyldyq okrýgindegi kómirsýtegi shıkizatyn saqtaý jáne óńdeý kesheniniń qurylysy. «Jaıyq Petroleým LTD» JShS-nyń quny 5,5 mlrd teńge bolatyn bul jobasynda bolashaqta 180 adam qyzmet etpek. Alǵashqy nysan bıyl jyl aıaǵynda paıdalanýǵa beriledi. Ekinshi nysan 2018 jyly iske qosylady, – deıdi Ashat Shaharov.

Zelenov aýdanynda áleýmettik ny­san­dardyń qurylysy da qarqyndy jú­rip jatyr. Bıyldyń ózinde jaıaý júr­ginshiler úshin eki aspaly kópir paıdalanýǵa be­rildi. Aqjol, Pavlov aýyl­daryna taza sý qubyry tartylǵan. Ka­lının aýylyn­da 160 adamdyq dene shy­nyqtyrý-sa­ýyqtyrý kesheni salynyp bitken. Bul ny­san Táýelsizdik meıramy qarsańynda ashylmaq. Darııan aýylynda 300 oryndyq jalpy orta bilim beretin mektep ınternatymen qosa salynyp jatyr. Volodar aýylyn­da sý qubyry júıesi jańǵyrtylýda. «Qarashyǵanaq Pe­trolıým Opereıtıng b.v.» kompanııa­sy qarjysy esebinen (213,98 mln teń­ge) Darııan aýylynda 8 kóshe kúrdeli jóndeýden ótip jatyr. Sondaı-aq Maka­rov (5 shaqyrym), Jaıyq (1,5 shaqyrym), О́rken aýyldarynda (4,3 shaqyrym) ki­re­beris avtokólik joldary jóndeýden ót­ken.

Aýdanda jas mamandar yqylaspen paı­dalanyp júrgen memlekettik baǵ­darlamanyń biri – «Dıplommen – aýyl­ǵa!» jobasy. 2017 jyly munda 71 maman­ǵa 238 mln 36 myń teńge nesıe be­ril­gen. Jas mamandardyń basym bó­li­gi (51 adam) – bilim salasyna, 11-i – den­saýlyq saqtaý mekemelerine, 3 adam – áleý­mettik qamtý mekemelerine, 6 maman mádenıet salasyna qyzmetke turǵan. 40 ma­manǵa kótermeaqy tóleýge 6 mln 353 myń teńge qaralyp, ol qarjy tolyq tólen­gen. Jastardyń jappaı kelýi aýdan bolashaǵynyń zor ekenin de bildirip tur­ǵandaı.

Qazbek QUTTYMURATULY, «Egemen Qazaqstan»

Batys Qazaqstan oblysy