Ertis-Baıan óńirindegi ınklıýzıvti bilim salasy júıeli kóringenimen, ishki ıirimderinde sheshimin tappaǵan túıtkildiń az emes ekeni ańǵarylady. Áli kúnge 150-ge jýyq bala túzetý kabınetterine kezekte tur. Maman tapshylyǵy men tómen jalaqy salanyń «tusaýyna» aınalǵandaı.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ınklıýzııany qoǵamnyń damý ólshemi retinde atap ótkenimen, jergilikti jerlerde atqarylyp jatqan jumys shıratýdy qajet etetindeı. Arnaıy mamandardyń tapshylyǵy, túzetý qyzmetterine suranystyń artýy, sondaı-aq keıbir bilim uıymdarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn kúsheıtý ózekti máselege aınalyp tur.
Búginde oblysta erekshe bilim qajet etetin 8,5 myńnan astam bala bar. Bul jaı ǵana statıstıka emes, bul – 8,5 myń taǵdyr, 8,5 myń otbasynyń úmiti. Onyń ishinde 1 800-den asa bala mektepke deıingi uıymda, 900-den astam bala arnaıy mektep-ınternatta, 3 700-den astam bala jalpy bilim mektepte, 150-den astamy tehnıkalyq jáne kásiptik bilim uıymynda qamtylǵan. Sonymen qatar aýtızm ortalyǵynda 40-tan asa jasóspirim, psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzetý kabınetinde 300-deı jetkinshek qoldaý qyzmetterimen qamtylǵan.
О́ńirdegi 35 arnaıy bilim uıymy men mektepter janynan ashylǵan 21 ınklıýzııany qoldaý kabıneti quptarlyq dúnıe. Deı turǵanmen, bul uıymdar men kabınetterdiń negizgi bóligi Pavlodar, Ekibastuz, Aqsý sııaqty iri qalalarda ǵana shoǵyrlanǵan. Aýyldyq jerlerdegi erekshe balalardyń jaıy qalaı bolmaqshy? Aýyldaǵy ata-ana balasyn qalaǵa tasymaldaýǵa qaýqarsyz bolsa, jetkinshektiń qoǵamnan oqshaýlanyp qalý qaýpi joǵary. Inklıýzııa tek qalalyq jerlerdiń artyqshylyǵy emes, ol kez kelgen aýyl balasyna qoljetimdi orta bolýy shart.
Eń úlken kedergilerdiń biri – kezek máselesi. Psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzetý kabınetterine áli kúnge 150-ge jýyq balanyń kezekte turýy da oılandyratyn jaıt. Mundaı balalarǵa árbir aı, árbir kún mańyzdy. Ońaltý kýrstarynyń bir jylǵa deıin sozylýy jańadan kelgen balalardyń jolyn bógep tastaıdy. Bul jerde memlekettik uıymdardyń syıymdylyǵy men mamandardyń tapshylyǵy aıqyn baıqalady. Maman demekshi, logoped, defektolog, olıgofrenopedagogter men pedagog-assıstentter jetispeýshiligi baıqalady.
«Keıbir túzetý qyzmetterine suranystyń joǵary bolýyna baılanysty kezek qalyptasýy múmkin. Kezektiń qalyptasýy kóbine psıhologııalyq-pedagogıkalyq qoldaý jáne ońaltý kýrstarynyń uzaqtyǵyna baılanysty bolyp otyr. Ádette, mundaı kýrstardyń uzaqtyǵy 90 kúnnen 365 kúnge deıin sozylatyndyqtan, jańadan balalardy qabyldaý belgili bir ýaqytty talap etedi. Al jalpy oblysta 4 psıhologııalyq-medısınalyq-pedagogıkalyq konsýltasııa jumys isteıdi. Ata-analar solarǵa júginip, balanyń damý ereksheligine qatysty keshendi baǵalaý men usynymdar ala alady. Komıssııa balanyń qandaı bilim berý jaǵdaıynda oqýy qajet ekendigin anyqtap, tıisti qorytyndy beredi», deıdi oblystyq bilim berý basqarmasy basshysynyń orynbasary Alma Aıtýarova.
Máseleniń tórkini kadrlardyń jetispeýshiliginde emes, olardy ustap turatyn yntalandyrý júıesiniń azdyǵynda jatqan sııaqty. Pedagog-assıstenttiń jalaqysy 120 myń teńgeden bastalatynyn eskersek, bul saladaǵy kadr jetispeýshiligine tańǵalýdyń qajeti joq. Erekshe balamen kúni boıy jumys isteý, onyń árbir minezi men qajettiligine beıimdelý – orasan zor psıhologııalyq júkteme. Mashaqaty mol jumystyń tıisti deńgeıde baǵalanbaýy bilikti mamandardyń jeke sektorǵa ketýine nemese múlde basqa salaǵa aýysýyna ıtermeleıdi. Saldarynan memlekettik mektepterdegi ınklıýzııa «formaldy» sıpat alyp ketýi múmkin.
Onyń ústine materıaldyq-tehnıkalyq bazanyń eskirgeni de belgili. Qazirgi zamanǵy tehnologııalar, sensorlyq bólmeler men arnaıy qural-jabdyqtar tek sanaýly ǵana ortalyqtarda bar. Inklıýzııalyq bilim – bul balany mektepke ákelip, ony synyptyń bir buryshyna otyrǵyzyp qoıý emes. Ol – balanyń ózin jaıly sezinýi, sabaqqa tolyqqandy qatysýy jáne ózgelermen teń qarym-qatynas jasaýy. Bul úshin tek qana maman emes, soǵan laıyqtalǵan orta kerek.
Pavlodar oblysyndaǵy ınklıýzıvti bilim júıesi búginde úlken transformasııa aldynda tur. Jekemenshik ortalyqtardyń kóbeıýi men qaıyrymdylyq qorlarynyń belsendiligi memlekettik olqylyqtyń ornyn toltyryp jatqandaı. Deı turǵanmen, ınklıýzııa – kommersııalyq joba emes, ol áleýmettik jaýapkershilik ekenin uqqanymyz abzal. Sondyqtan sapany birinshi orynǵa qoıatyn kez keldi.
Pavlodar oblysy