Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń «Táýelsizdik dáýiri» atty kitabynda táýelsizdik kezeńindegi jańǵyrý, sol kezeńderden ótý joldary jaqsy kórsetilgen. Týyndyda táýelsizdik kezeńindegi tarıhtyń barlyq salasy, ómirdiń barlyq salasy qamtylǵan. Onyń ishinde ekonomıka, saıasat, ǵylym, bilim, kúndelikti ómir tirshiligi, halyqaralyq jaǵdaı da bar.
Bul kitapty ensıklopedııaǵa teńep jatqanymyz da durys dep oılaımyn. Sebebi Prezıdent bul kitapta sońǵy 30 jyldaǵy tarıhymyzdy, óziniń kózimen kórgen tarıhyn aıtyp bergen. Tarıhta qalatyn bul kitap tutas bir kezeńniń kartınasyn kórsetip tur. Sondyqtan mundaı eńbekti kópshilikke kórsetý kerek. Mundaı eńbekti jan-jaqty nasıhattaý kerek.
Meniń oıymsha, Prezıdentimizdiń bul eńbegi burynǵy eńbekterinen ózgeshe. Sebebi barlyq salalardy úlken úsh kezeńge bólip qaraǵan. Biz kezinde bul kezeńderdiń kýágeri boldyq. Sondyqtan da kitapty oqyp otyrǵan kezde kóp nárse eske tústi. Kóp nárseni qaıtadan basymyzdan ótkergendeı boldyq. «Táýelsizdik dáýiri» kitaby sol kezeń týraly tolyq málimetti qamtıdy. Oqıǵalardy sıpattap qana qoımaıdy, tereń taldaıdy.
Taǵy bir aıta keterligi, táýelsizdik týraly jazylǵan kitap qazaq halqy tarıhynyń 30 jyl ómiri qamtylǵan kezeń týraly tolyq aqparatty qamtyp, onyń qundylyǵyn, táýelsizdik alǵannan keıingi kezeńniń qıyndyǵy men qyzyǵyn qatar kórsetip turǵan erekshe týyndy. Sondyqtan ol sózsiz oqyrmannyń kóńilinen shyǵady dep oılaımyn.
Seıit QASQABASOV, UǴA akademıgi
Dáýirnamalyq eńbek
Qazaqstan táýelsizdigin qalaı aldy? Táýelsizdik alǵannan keıin memleket qalaı qalyptasty? Qandaı jumystar atqaryldy? Prezıdent memleket úshin mańyzdy sheshim qabyldanar sátterde ne týraly oılady? Ony qandaı máseleler tolǵandyrdy? Mine, munyń barlyǵy kitaptan jaýabyn tabýǵa bolatyn san túrli suraqtardyń kishkentaı bir bóligi ǵana.
«Táýelsizdik dáýiri» atty kitap – dáýirnamalyq eńbek. Ol bizdiń qazaqstandyq joldyń sımvoly. Ol bizdiń jańa tarıhymyzdyń jazbasy. Bul kitapty oqýlyq retinde paıdalaný kerek degen usynystar aıtylyp jatyr eken. Ol da artyq bolmaıdy. Sebebi árbir azamat óziniń tarıhyn bilýi kerek. Al bul kitap − Qazaqstannyń táýelsizdik kezeńindegi tarıhy. Bul – Qazaqstannyń 26 jyldaǵy barlyq ótkelderiniń jınaǵy. Sondyqtan ony barlyq azamattar oqýy kerek dep oılaımyn.
Elbasynyń bul kitaby táýelsizdigimizdiń 26 jyldyǵynda shyqqanyna qýanyshtymyn. Bul kitap Qazaqstan úshin úlken baılyq dep aıtýǵa bolady. Kitapta táýelsizdik kezeńindegi barlyq kezeńder men oqıǵalar týraly aıtylǵan. Ol oqıǵalardy kópshiligimiz bilgenimizben, tereńinen taný múlde bir bólek dep oılaımyn. Osy rette bul kitap táýelsizdik kezeńiniń, Elbasymyz aıtqandaı, Táýelsizdik dáýiriniń aınasy ispetti. Sebebi kitaptan tolyqtaı bir kezeńdi, jańa zaman tarıhyn kórýge bolady.
Kitaptan alar taǵylym da, úlgi de kóp dep bilemin. Eń bastysy, kez kelgen jastaǵy oqyrman ózine kerekti dúnıeni boıyna sińire alatyny anyq. Sol sebepti kitaptyń bolashaq urpaqqa jetetinine, bizdiń qazirgi jastarǵa ǵana emes, odan keıingi urpaqtarǵa da mıras bolyp qalatynyna bek senimdimin. Bul eńbektiń taǵy bir ereksheligi – avtordyń kez kelgen oqıǵaǵa, kez kelgen sheshimge qatysty kózqarasy baıqalady. Sonysymen-aq kitap óz qundylyǵyn joǵaltpaıdy.
Serik NEGIMOV, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor
Jańǵyrý kezeńderiniń jylnamasy
«Táýelsizdik dáýiri» kitabyn kópshilik táýelsizdigimizdiń ensıklopedııasy dep atap jatyr. Men sol teńeýmen tolyqtaı kelisemin. Sebebi týyndyda Qazaqstannyń táýelsizdik alǵannan keıingi kezeńdegi oqıǵalary tolyǵymen qamtylǵan. Sondyqtan da jastarymyz, onyń ishinde stýdentter qaýymy bul kitapty kúndelikti serigine aınaldyryp, oqyp júrýi kerek. Meniń oıymsha, bul kitap jastar úshin óte paıdaly bolmaq.
Taǵy bir aıta keterligi, bul kitap qazaqstandyq damý úlgisiniń evolıýsııasy. Sonymen qatar ol memleketimizdiń jańǵyrý kezeńiniń úsheýin de kórsetetin jylnama ispetti. «Táýelsizdik dáýiri» − bizdiń táýelsizdigimizdiń tarıhy, bolashaǵymyzdan úmit kútetin maqsattarymyzdy belgilep bergen kitap. Meniń baıqaǵanym, kitaptan tek táýelsizdik alǵannan keıingi kezeńniń oqıǵalaryn ǵana emes, Elbasynyń jeke kózqarasyn da kórýge bolady. Sonymen qatar belgili bir sheshimdi qabyldaý kezinde Prezıdenttiń qandaı oıda bolǵanyn kitaptan oqı otyryp biz belgili bir deńgeıde sheshim qabyldaýǵa áser etken faktorlardy da, sebepterdi de kóre alamyz.
«Táýelsizdik dáýiri» kitabynyń bir ereksheligi – avtor táýelsizdik alǵanǵa deıin de, keıin de ult úshin, halyq úshin, memleket úshin mańyzdy oqıǵalardyń basy-qasynda júrgen. Sondyqtan oqyrman saıası sheshimderdi erkin túsinip, boıyna birden sińirip alady dep oılaımyn.
Sataı SYZDYQOV, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor