Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Astanadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda ótken Aqmola, Aqtóbe oblystary men Almaty qalasynyń áleýmettik, ekonomıkalyq jáne mádenı salalarda jetken jetistikteriniń kórmesin tamashalady. Elbasy aımaq basshylarynyń óz óńirlerindegi Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń júzege asyrylýy jónindegi esepterin tyńdap, arnaıy ekspozısııalarmen tanysty. Bul kórme atalǵan óńirlerdiń elordadaǵy kúnderine oraı uıymdastyryldy.
Aqmola oblysynyń ákimi Sergeı Dıachenko óz esebinde Memleket basshysyna óńirdiń 20 jyldaǵy áleýmettik jáne ekonomıkalyq, sondaı-aq mádenı salalardaǵy jetistikterine jan-jaqty toqtaldy.
Oblys ákiminiń sózine súıensek, táýelsizdik jyldary ishinde óńir ekonomıkasynyń barlyq salalarynyń serpindi damýy baıqalǵan. Jalpy óńirlik ónim 1993 jylǵy 2,3 mlrd. teńgeden 2010 jyly 586 mlrd. teńgege deıin, ıaǵnı 255 ese ósken. Aqmola oblysyndaǵy ındýstrııalyq sektorda halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keletin zamanaýı joǵary tehnologııalyq zaýyttar men fabrıkalar qurylyp, 20 iri óndiris qyzmetiniń keskini saqtalǵan.
Oblys ákimi ónerkásip óniminiń óndirisi 1993 jylǵy 837 mln. teńgeden 2010 jyly 180 mlrd. teńgege deıin artqandyǵyna, al Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy iske qosylǵan 2 jyldan beri 92 mlrd. teńgeniń 33 jobasy iske asyrylyp, 5 myńnan astam jańa jumys orny qurylǵanyna da toqtalyp ótti. 1991 jyldan beri oblysta 1,3 mln. sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilipti. Al sońǵy bes jylda jyl saıyn ortasha eseppen 170 myńǵa jýyq sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen. Bul – kórsetkishtiń 1991 jylmen salystyrǵanda 5 ese ulǵaıǵanyn aıǵaqtaıdy. Oblystyń basqa salalardaǵy jumystarynyń nátıjelerine nazar aýdarar bolsaq, táýelsizdik jyldary ishinde oblysta 58 balabaqsha men 305 shaǵyn ortalyq, onyń ishinde jańa qurylys júrgizý esebinen – 2,2 myń orynǵa arnalǵan 9 balabaqsha ashylsa, 6,3 myń oqýshyǵa arnalǵan 20 jalpy bilim beretin mektep salynǵan. Densaýlyq saqtaý salasyn damytýǵa bólingen qarajat 1991 jylmen salystyrǵanda 200 eseden asqan. Sońǵy 5 jylda 6 jańa densaýlyq saqtaý nysany, onyń ishinde Qan quıý ortalyǵy, perınataldyq ortalyqtyń jańa korpýsy men Kókshetaý qalasynda týberkýlezge qarsy dıspanserlik balalar bólimshesi boı kótergen.
Bulardan bólek, oblysta 776 mádenıet mekemesi qyzmet kórsetýde. Oblys ortalyǵynda Qazaq sazdy-drama teatry ashyldy, «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda óńirdiń tarıhı-mádenı mura eskertkishteriniń jınaǵy jaryq kórdi, M. Jumabaev atyndaǵy Aqmola oblystyq ámbebap ǵylymı kitaphanasyn jańǵyrtý jumystary aıaqtaldy. Bulardyń barlyǵy oblystaǵy aýqymdy isterdiń bir kórsetkishi.
Budan keıingi kezekte Aqtóbe oblysynyń jetistikterine arnalǵan kórmeni aralap kórgen Elbasyǵa óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı jetistikteri jóninde aımaq basshysy Arhımed Muhambetov baıandap berdi.
Aqtóbe oblysy – Qazaqstannyń serpindi damýshy óńiriniń qataryndaǵy aımaqtardyń biri. Jalpy óńirlik ónim 2010 jyly 1993 jylmen salystyrǵanda 822 esege ósken. Mereıtoılyq jyly jalpy óńirlik ónimdi 1 trıllıon 300 mıllıard teńgege deıin jetkizý kózdelip otyrǵan kórinedi. Eldiń ónerkásiptik jalpy ónim kólemine úlesi boıynsha oblys kósh basyndaǵy úzdik bestiktiń sanatynda tur. Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamanyń arqasynda oblysta tek sońǵy jeti jylda 400-ge jýyq ınvestısııalyq jobanyń iske asyrylýy 25 myń adamdy jumyspen qamtamasyz etýge múmkindik týǵyzǵan.
Táýelsizdik jyldarynda óńirde 4,3 mln. sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Jańa 139 densaýlyq saqtaý nysany salyndy. Bilim salasynda mektepke deıingi mekemelerdiń sany 76-dan 503 birlikke deıin artty, 40-tan astam jańa jalpy bilim beretin mektep ashyldy. Mádenıet pen óner salalarynda eleýli tabysqa qol jetkizildi. Eger 1999 jyly 201 mádenıet mekemesi bolsa, al 2011 jyly olardyń qatary 480-ge deıin ulǵaıdy. «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda arheologııalyq, etnografııalyq ekspedısııa júrgizildi, 20-dan asa eskertkish, músinder men keseneler qalpyna keltirildi. Bulardyń barlyǵy – Aqtóbe oblysynyń Táýelsizdiktiń 20 jyldyq belesinde jetken jetistikteriniń bir parasy.
Bul kúni Memleket basshysy el Táýelsizdiginiń 20 jyly ishindegi Almaty qalasynyń tabystaryna arnalǵan kórmeni de aralap kórdi. Qala ákimi Ahmetjan Esimov Memleket basshysyna ekonomıkalyq, áleýmettik jáne gýmanıtarlyq salalardyń damýy jóninde baıandaı kele, oblys ishinde ońtaılandyrylǵan bastamalarǵa keńinen toqtaldy.
Almaty – Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshylyq ustanymǵa ıe iri megapolıs. Qazaqstan halqynyń 10 paıyzǵa jýyǵynyń Almatyǵa qonystanýy da kóp jáıtti ańǵartsa kerek.
Qala Qazaqstannyń ishki jalpy óniminiń 20 paıyzyn óndiredi jáne memlekettik bıýdjettiń barlyq kirisiniń 25 paıyzyn beredi. 1993 jyly Almatynyń jalpy óńirlik ónimi 2,1 mlrd. teńgeni qurasa, 2011 jyly bul kórsetkish 4 trln. 271 mln. teńgege jetken. 20 jyldyq merzim aralyǵynda qalada 10 mln. sharshy metr turǵyn úı, onyń ishinde sońǵy bes jylda 4,8 mln. sharshy metr turǵyn úı boı kóterdi. 2001-2011 jyldar aralyǵynda qalada 31 densaýlyq saqtaý nysany salyndy. Táýelsizdiktiń 20 jyly ishinde qalada 35 mektep turǵyzyldy.
Kún sanap shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa aıryqsha kóńil bólinýde. Máselen, búginde Almaty qalasynda 74 myńnan astam belsendi shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri esepte tur. Bul salada 350 myńǵa jýyq adam, ıaǵnı eńbekke qabiletti turǵyndardyń 50 paıyzy qyzmet etýde. 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyna 16 óńirlik joba engizilgen. 2010 jyly onyń 4 jobasy iske qosylsa, búginde Indýstrııalandyrý kartasyna engizilgen taǵy 38 joba boıynsha jumystar júrgizilýde. Buǵan qosa, bıylǵy jyldan bastap, Almaty qalasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan jańa baǵdarlamasy júıeli túrde júzege asyrylýda. Qala basshysynyń aıtýynsha, bul da óńirdiń damýyna yqpal etetin baǵdarlamalardyń qataryna qosylmaq.
Kórme aıaqtalǵannan keıin Memleket basshysy Beıbitshilik jáne kelisim saraıynyń Opera zalynda ótken Aqmola, Aqtóbe oblystary men Almaty qalasynyń Gala-konsertin tamashalady.
Láıla EDILQYZY,
Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.