Bir halyqty ekige jaryp, aǵaıyndy bir-birine qarsy qoıǵan ǵalamdyq saıasat, eki túrli saıası júıe koreı halqyn áli de bir-birine jat qylyp otyr. Jaqyndatý túgili keıde bir-birine degen jaýlyq nıetterin de jarııalap, bitispeıtin kózqarasta ekendikterin bildirip qoıady.
Biraq jýyrda eki el arasyndaǵy seń azdap qozǵalǵandaı boldy. 2015 jyldyń jeltoqsan aıynda eki el arasynda týǵan shekaralyq kıkiljińnen keıin qandaı da bir kelissózder toqtaǵan edi. Sodan beri úzilgen qatynastar jýyrda jalǵasyn taýyp, KHDR men Koreı Respýblıkasynyń delegasııalary shekaralyq Phanmýndj derevnıasynda kelissóz ústeline otyrǵandyǵyn halyqaralyq agenttikter habarlady. Bul derevnıa bir eldi qaq jarǵan 38-shi parallel ótetin demarkasııalyq syzyqtyń boıynda ornalasqan. Osy eldi mekende ótken ǵasyrdyń 50-jyldarynyń basyndaǵy eki eldiń arasyndaǵy soǵysty aıaqtaý baǵytynda 1953 jyly beıbit kelisimge qol qoıylǵan bolatyn.
Mınıstrlikter deńgeıinde ár jaqtan úsh adamnan qatysqan osy jolǵy kelissózderde KHDR delegasııasyn «Koreıany beıbit jolmen biriktirý» komıtetiniń tóraǵasy Rı Son Gvon, al Ońtústik Koreıa delegasııasyn Biriktirý mınıstri Cho Men Gen basqaryp keldi. Kelissózder barysynda qaralǵan máseleniń úlkeni – Ońtústik Koreıada bolatyn Qysqy Olımpıada oıyndaryna Soltústik Koreıa sportshylaryn jiberý máselesi. Osyǵan deıin Koreıa Respýblıkasynda ótetin Olımpıadalyq oıyndarǵa oń qabaq tanytpaı kelgen soltústikkoreıalyqtar endi qandastarynyń elindegi uly jıynǵa qoldaý bildirýge syńaı tanytyp otyr. Bul eki eldiń arasynda jylylyq ushqyny paıda bolǵanyn kórsetti. О́z tarapynan Seýl de bul qadamdy quptap, eki Koreıa memleketiniń Olımpıada sherýinde qatar shyǵýyn usyndy.
KHDR-diń araqatynasty jumsartýy prezıdent Kım Chen Ynnyń teledıdar arqyly halyqqa arnaǵan jańajyldyq sózinde belgili boldy. Ol «Koreı túbeginde beıbit jaǵdaı ornatý úshin áskerı shıelenisti báseńdetýge daıyn ekenin» jarııalady. Sonymen birge ol ótkendi umytý qajettigin de atap ótken. Jańalyq eki memlekettegi koreı halqynyń múddesine saı bolǵandyqtan, ol halyq arasynda qýanysh otyn jarq etkizgen. Sonymen birge Kım Chen Yn jańa jyldyń 7 qańtarynda Ońtústik Koreıamen aradaǵy qatynasty jaqsartý sharalaryna kirisý qajettigi týraly málimdemeni de jasap úlgerdi. Myna kezdesý sol sózderdiń jalǵasy ispettes bolyp otyr.
Kelissózder barysynda qaralǵan kelesi keleli másele – ótken ǵasyrdyń 50-jyldarynyń basynda eki memleket arasynda bolǵan soǵystyń saldarynan bólinip qalǵan otbasylardy qosý. Bul máselelerdi sheshý úshin eki jaq qorǵanys mınıstrlikteriniń deńgeıinde kelissózder bastaý kerektigine kelisken. Kelissózderdiń alǵashqy raýndy 45 mınýtta aıaqtalǵan. Alaıda onyń ekinshi raýndy qashan jalǵasatyny belgisiz. Biraq halyqaralyq beıbitsúıgish qoǵamdastyq seńniń qozǵala bastaǵanyna qýanysh bildirýde. 70 mln halyqty sergeldeńge salyp qoıǵan saıasatty qozdyrýshylar da joq emes ekeni aıqyn. Ekonomıkalyq turǵydan utys tabýdy jáne osy aımaqtaǵy yqpalyn geosaıası turǵydan arttyrýdy ǵana kózdeıtin ondaılarǵa bir halyqtyń ekige jarylyp turǵany paıdaly.
Eske sala ketetin bolsaq, KHDR men Koreıa Respýblıkasynyń arasyndaǵy teketires 2012 jyldyń sońyna qaraı qatty órshigen. Sol jyly Soltústik Koreıa óziniń alǵashqy ballıstıkalyq zymyranyn synaqtan ótkizdi. Phenıan ony óz jer serigimizdi ushyrý úshin synaldy dese de Koreı Respýblıkasy qaýipsizdigimizge nuqsan kelýde, bul ıadrolyq zarıadty alysqa apara alatyn zymyran dep qatty alańdaǵan. Sodan túrli qysymdar jasalyp, áskerı oıyndar ótkizilip, Ońtústik pen onyń jaqtastary bulshyq etterin bilep baqqan. Tipti shekaralyq aımaqqa dybys kúsheıtkish ornatylyp, odan Phenıanǵa qarsy úgit-nasıhattar da aıtylyp turdy. Ony toqtatýdy talap etken Phenıan aqyry artıllerııadan birneshe dúrkin oq atýǵa deıin bardy. Jaýap retinde Seýl jaqtan da birneshe zymyran atylǵan. Osydan ári Soltústik Koreıa BUU qararlaryna da qulaq aspaı, ıadrolyq qarýǵa qol jetkizý baǵytyndaǵy maqsatyn iske asyra berip, aqyry ıadrolyq qarýy bar eldiń qataryna jetti. Nasıhattyq shabýyldar búkil álemdi túrshiktirip jatqanymen ıadrolyq qarýy bar el bolǵan soń eshkim de Phenıanǵa Irak sekildi basyp kire almady.
Sol kıkiljińniń bári búgin eki koreı memleketiniń ózara ortaq til tabysqanyna ulassa, oǵan beıbitsúıgish álem qýanbasa qaıǵyrmaıdy. Sonyń ishinde Qazaqstan Syrtqy ister mınıstrligi de kelissózderdi quptaıtynyn aıtyp, «eki eldiń ekijaqty qarym-qatynastardy jaqsartý úshin kúsh salýyn joǵary baǵalaıtynyn» málimdedi.
Jaqsybaı Samrat, «Egemen Qazaqstan»