13 aqpan kúni Kerı Tagava, Maıkl Medsen, Baı Lın, Mark Dakaskos, Erık Roberts syndy Gollıvýd juldyzdary Shyǵys Qazaqstan týraly derekti fılmge túsý úshin О́skemenge kelgen bolatyn. Álemge áıgili akterler oblystyń Marqakól, Katonqaraǵaı, Jıdebaı, Qońyr áýlıe úńgiri, Yrǵyzbaı mazary sekildi tabıǵaty kórkem jerleri men kıeli oryndaryn aralap, túsirilgen fılm keıin álemdik telearnalardan kórsetiledi dep josparlanyp otyr. Búgin 1980-1990 jyldary shyqqan «Mortal Kombat», «Aq jolbarys», «Aıdaharlar aıqasy» syndy fılmderde basty rólderdi somdaǵan akter Kerı Tagavamen az-kem suhbattasýdyń sáti tústi.
- Shyǵys Qazaqstanǵa alǵash ret kelip otyrsyz. Alǵan áserińiz qandaı?
- Oblystaryńyzǵa tuńǵysh ret kelip otyrǵanymyz ras. О́ńirlerińizdi áli tolyq aralap úlgergenimiz joq. Degenmen de О́skemenniń mańy men qala ishindegi kórikti jerlerdiń birazyn tamashaladyq. Shahardaǵy eki birdeı mýzeıge oblys ákimi Danıal Ahmetov myrzanyń ózi bastap aparyp, qazaq halqynyń salt-dástúrlerimen, ádet-ǵuryptarymen tanystyryp, ulttyq taǵamdaryńyzdan dám tattyrdy. Aldaǵy kúnderi Shyǵys Qazaqstandaǵy kıeli oryndarǵa arnaıy baryp, derekti fılm túsiremiz. Áserimizdi sodan keıin aıta jatarmyz.
- «Qazaqstannyń azamattyǵyn alamyn» dep qaldyńyz bir sózińizde.
-Men de qazaqtar sekildi kóshpendimin. Kóship júrgendi jaqsy kóremin. Sondyqtan keleshekte azamattyq alyp jatsam tańǵalmańyzdar.
- Bizdiń elimizde qaı ýaqyttan beri bilesiz?
-2002 jyldan beri bilemin. Bolashaqta «Qazaqfılmmen» birlese jumys istep, álemdik deńgeıdegi jobany júzege asyrsam ba degen oı bar. О́zimdi Gollıvýdtaǵy erekshe akterlerdiń birimin dep esepteımin. О́ıtkeni, men amerıkandyq emespin. Gollıvýdta az ýaqyt jumys istegen joqpyz. Endi basqa keńistikke shyqqym keledi.
- Sonda Gollıvýdtan sharshadyńyz ba?
- Men Gollıvýdtaǵy alǵa qoıǵan maqsattaryma jettim. Árıne, Gollıvýdtyń meniń ómirimdegi alar orny bólek. Degenmen de basqa josparlar kóp. Álemdik deńgeıdegi. Taǵy da qaıtalaımyn, men kóshpendi jaýyngermin. Kóshpendilerge bir orynda turaqtap qalý jaraspaıdy.
- Kóptegen túrki halyqtary, onyń ishinde kárister de, japondar da «bizdiń ata-babalarymyz Altaıdan taraǵan, biz altaılyqpyz» dep jatady.
- Men muny jerlesterimnen buryn uǵynǵam. Árıne, olardyń «biz altaılyqpyz» deýi, osyny moıyndaýy meni qýantady. Qazir Japonııada burynǵy japon jáne búgingi japon degen uǵym qalyptasty. Búgingi japon burynǵysyn umytyp zamanaýı japon bolýǵa tyrysady. Bul – úlken másele. Onyń bir sebebi atom bombasynyń zardaptaryna baılanysty dep oılaımyn.
- Atom bombasy taqyrybynyń bizdiń elge de qatysy baryn biletin bolarsyz...
-Iá, odan habarym bar. Bul rette Sizderdiń Prezıdentterińiz Nursultan Nazarbaevtyń eńbegi zor. Qazaqstan KSRO quramynda bolǵan kezde japon qalalary sekildi atom zardabyn az tartqan joq. Baýyrlas, taǵdyrlas el ekenimizdi jaqsy bilemin. Qazaq pen japon halqy rýhynyń myqtylyǵy arqasynda atom ajdahasynan aman qaldy. Qazaq halqyn sol úshin de erekshe qurmetteımin. Qazaq – jaýynger, batyr halyq. Muny umytpańyzdar. Balalaryńyz da umytpasyn. Men de ózimniń japon zamandastaryma jaýyngerlik rýhty joǵary ustaý kerektigin árdaıym aıtyp júremin. Biz batysqa eliktemeýimiz kerek. Biz úshin, Shyǵys halyqtary úshin adamdardy qurmetteý men syılastyq birinshi orynda. Qurmet degen bas ııý emes, ol -qonaqjaılyq, meıirbandyq. Batysta soldattyń energııasy bar. Olardyń oılaıtyny – ataq pen aqsha. Tek bıznes. Shyǵys jaýyngerlik rýh bar. Meıirim bar. Biz eshqashanda aqshany alǵa qoımaımyz. Bizdiń serigimiz – at, biz kúsh-qýatty darhan daladan alamyz. Máselen, dalada qyryq gradýs aıaz bolsa aqsha kómektese me? Ataq járdemdese me? Joq, bizge tek táńir ǵana kómektesedi.
- Keshe Sizge oblys ákimi D.Ahmetov Abaıdyń úsh tilde basylǵan kitabyn tartý etti. Abaı jaıynda buǵan deıin bilýshi me edińiz?
- Birinshi ret estidim. Endi Abaıdy oqıtyn bolamyn. Osy bir-eki kún ishinde Sizderdiń tarıhtaryńyzdyń tamyry tereńde jatqanyn, mádenıetterińiz ben salt-dástúrlerińiz óte baı ekenin baıqadym.
- Shyǵys Qazaqstan týraly derekti fılm túsirmeksizder? Oblystyń týrıstik áleýetin qalaı baǵalaısyz?
- Las-Vegas pen San-Fransısko qalalaryn mysal retinde aıtaıyn. Bul shaharlarda týrızm myqty damyǵan. Biraq adamgershilik tómen. Sizderge aıtar tilegim, tabıǵatty aqshaǵa aıyrbastamasańyzdar deımin. Sóz joq, tamasha tabıǵatty kórsetý kerek, týrısterdi shaqyrý kerek, biraq kózdiń qarashyǵyndaı saqtaı bilý kerek.
- Arnold Shvarsenegger, Jan-Klod Van Damm sekildi zamandastaryńyzben aralasyp turasyz ba?
-Joq. Men akterlerdi unatpaımyn. Olardyń ataǵynda shataǵym joq. Maǵan shynaıy adamdar unaıdy. Ataqty bolý mańyzdy emes, adamdarǵa kómektesý mańyzdy.
- Qazaqstan dese kóz aldyńyzǵa ne elesteıdi? Búginde bizdiń elimizdi álemge kimder tanytyp júr?
- GGG (kúlip). Gennadııdi jaqsy bilemiz. «Ulytaý» tobynyń kúılerin jaqsy kóremin. Júregime, janyma jaqyn. Jaýyngerlik rýh bar olardyń kúılerinde. Sóz sońynda aıtaıyn degenim, sizder qazaq bolyp týǵandaryńyzǵa maqtanyńyzdar. Biraq ózimizdi basqalardan joǵary qoımaıyq. Básekege kelgende eshkimdi aldymyzǵa salmaıyq.
- Áńgimeńizge alǵys bildiremiz.
Suhbattasqan Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
О́SKEMEN
Sýretterdi túsirgen Mereı QAINAROV